«کاترین اشتون» پیام نظام را در مورد ظریف به جهان منتقل می‌کند

ایران میزبان بلندپایه‌ترین هیأت سیاسی اروپا از هشت سال گذشته تا به امروز است و گویا با سفر کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا،‌ فصل جدیدی در مناسبات تهران و اتحاديه اروپا گشوده می‌شود. ناگفته نماند که كاترین اشتون در پاسخ به دعوت محمدجواد ظریف، در حاشیه شصت و هشتمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک به‌این سفر آمده است.

به گزارش «تابناک»، کاترین اشتون از سال ۲۰۰۹ ‌‌مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا‌ شد، ولی پیش از فعالیت سیاسی در کمپین خلع سلاح هسته‌ای فعالیت می‌کرد و به معاونت این سازمان هم رسید. وی همچنین در زمان نخست‌وزیری تونی بلر، معاون وزیر ‌و در دوره‌ای هم، کمیسر عالی اتحادیه اروپا در امور تجارت و بازرگانی بود. او از سه سال پیش، مسئولیت هدایت گروه ۱+۵ را در گفت‌وگوهای هسته‌ای با ایران عهده‌دار شده و نقش نماینده تام‌الاختیار غرب را در توافق هسته‌ای ژنو میان ایران و شش قدرت بزرگ ۱+۵ بازی می‌کند.

در همین راستا، تابناک‌ در گفت‌و‌گو با دکتر علی خرم، نماینده پیشین ایران در وین و کارشناس مسائل بین‌الملل، اهداف سفر اشتون به تهران را ‌بررسی کرده است.

* آقای دکتر خرم، خانم اشتون نزدیک‌ شش سال است ‌‌مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپاست.‌ به نظر شما، علل سفر ایشان به‌ایران در این مقطع زمانی چیست؟

ــ تاریخ سفر خانم اشتون، حدود یک ماه و نیم پیش به ‌ایران تعیین شده بود. در ایران مقامات توافق کردند وی به عنوان وزیر خارجه اتحادیه اروپا به ‌ایران بیاید که البته‌ این سفر چند حسن و هدف دارد:

1 ـ ایشان در موضوع پرونده هسته‌ای از نزدیک با مقامات جمهوری اسلامی ایران علاوه بر دکتر ظریف دیدار ‌و پیام پشتیبانی نظام را از آقای دکتر ظریف به بقیه منتقل می‌کند. این امر می‌تواند تأثیر بسیاری برای تحکیم آنچه ‌آقای ظریف با گروه (5+1)تفاهم کرده است، داشته باشد.

2 ـ ایران در صدد احیای روابط از دست رفته‌اش با اتحادیه اروپاست و می‌خواهد از فرصت حضور اشتون به عنوان وزیر امور خارجه اتحادیه اروپا در ایران برای بالا بردن روابط فی‌مابین استفاده کند.

3 ـ وجه دیگه حضور خانم اشتون بحث تحریم‌هاست. اروپایی‌ها نمی خواهند زیر بار امریکا بروند. آنها دلشان می‌خواهد حالا که ترکی در ساختار تحریم‌ها افتاده است، بتوانند تا آنجا‌ که می‌شود، تحریم‌های خودشان را سست‌ کرده و از موقعیت‌ها استفاده ‌و آنها را لغو کنند.

* چرا ایران درصدد گسترش روابط با اتحادیه اروپاست؟
 
ــ پس از انقلاب موقعی که آمریکایی‌ها از ایران رفتند و صنایع ملی شد، رابطه اقتصادی و صنعتی ما با امریکا قطع شد و مجبور شدیم به اروپا روی بیاوریم؛ فناوریی اروپایی‌ها نسبت به امریکایی‌ها در درجه دوم است. این روند ادامه پیدا کرد تا اینکه در ‌هشت سال گذشته و قطعنامه‌های تحریمی که دامن ایران را گرفت، باعث شد که دیگر اتحادیه اروپا از نظر سیاسی انگیزه خودش را برای اینکه با ایران معامله کند، از دست بدهد.

برای همین‌، تقریبا از هشت سال پیش روابط ما از نظر اقتصادی، صنعتی‌، بانکی با اتحادیه اروپا قطع شد و پس از آن، آنچه ‌ما از اتحادیه اروپا دریافت می‌کردیم، مجبور شدیم به تکنولوژی‌های درجه سوم، چهارم و حتی درجه پنجم روسی، چینی، مالزی، هندی، ترکیه و...‌ روی آوریم.

در نظام بین‌الملل، هنگامی ‌کشوری ‌با قدرت‌های بزرگ مشکل پیدا می‌کند، قدرت‌های کوچکتر از این موقعیت سوءاستفاده کرده ‌و در قالب دوست و پشت‌ پرده همکاری می‌کنند. ‌‌آنها ‌می‌کوشند پول‌های این کشور را خارج کنند؛‌ بنابراین، چون آن کشور‌ چاره‌ای ندارد، مجبور است زیر بار این ظلم برود. ‌ما هشت سال گذشته، چنین وضعیتی داشتیم. چینی‌ها بدترین فناوری‌ها را به ما می‌دادند و ‌‌مجبور بودیم پول نفت را به آنها بدهیم و اینها را وارد کنیم.

* ایران برای اروپا چه اهمیتی دارد که خانم اشتون به‌ ایران آمدند؟

ــ ایران برای اتحادیه اروپا در منطقه خاورمیانه و به ویژه در منطقه خلیج فارس، ‌کشوری با پتانسیل‌های بالاست. اتحادیه اروپا می‌تواند به ‌ایران به مثابه یک شریک برای اروپا حساب باز کند. کشورهای دیگر که در خلیج فارس هستند، فقط پول دارند ولی نیرو تکنولوژی ندارند. در حالی که‌ ایران این گونه نیست.

در سند چشم‌انداز نیز اشاره شده ‌که ‌ایران باید تا سال 1404 اقتصاد اول منطقه بشود. در ایران برخی با عدم درک واقعی موضوع می‌گویند، چرا این خانم به ‌ایران می‌آید؟

این‌ها نمی‌دانند که اگر این فرد نیاید، صنعت و اقتصاد راه نمی‌افتد و پرونده هسته‌ای پیش نمی‌رود و روابط بانکی بهبود پیدا نمی‌کند.

* به گفته شما، یکی از دلایل حضور خانم اشتون، موضوع هسته‌ای است. همان گونه که می‌دانید، دور جدید مذاکرات کارشناسی در وین به پایان رسید؛ ‌اکنون روند اجرای توافق ژنو را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

ــ من ‌در حکم ‌یک کارشناس سخن می‌گویم و با تیم هسته‌ای در تماس نیستم. اگر ما برگردیم به سال‌های پیش، درمی‌یابیم که درخواست‌های طرف مقابل از ایران کاملا متفاوت با امروز بود. آنها در قبل از ایران مواردی را می‌خواستند از جمله:

1 ـ ایران باید همه اورانیوم غنی شده 20 درصد را به خارج منتقل کند و در کشور ثالثی به امانت بگذارد که نمونه عینی آن توافق تهران بود‌. در آن زمان آقای احمدی نژاد با افتخار دست رؤسای جمهور برزیل و ترکیه را به نشان پیروزی بالا برد و جشن گرفتند و دست‌های آنها را به علامت پیروزی بالا بردند. آیا آن توافق نقض حاکمیت ایران نبود؟

امروز در تفاهم ژنو این است که نه امریکایی‌ها، نه روس‌ها، نه فرانسوی و یا هیچ کس دیگری دخالتی در اورانیوم غنی شده 20 درصد ایران ندارد.

2 ـ در سال‌های گذشته آنچه‌ ( 5+1 ) در خواست می‌کرد، بستن تمام تأسیسات هسته‌ای ایران بود. البته‌ ایران زیر بار این حرف نمی‌رفت؛ اما شما در خواست یک سال پیش با درخواست شش ماه پیش را مقایسه کنید. بنابراین می‌بینیم در این تفاهم تفاوت از زمین تا آسمان بود. در ژنو احترام و حیثیت ایران محفوظ مانده است.

* پس چرا ما هنوز در ادبیات امریکایی‌ها به ویژه اوباما همچنان تناقض‌گویی می‌بینیم؟

ــ اوباما گفته اگر ما می‌توانستیم پیچ و مهره‌ای تأسیسات هسته‌ای را باز کنیم؛ می‌کردیم. اما آیا اوباما نمی توانست به جای این سخن در اسرائیل طور دیگری صحبت کند. من با ادبیات امریکایی‌ها آشنا هستم. مثلا اگر آقای بوش بود می‌رفت در اسرائیل می‌گفت خاطرتان جمع باشد ما حتی اگر این توافق را هم اجرا کنیم ما تا آخرین روز به دنبال پیاده کردن تاسیسات هسته‌ای ایران هستیم. اوباما با همین بیان اسرائیلی‌ها را خلع سلاح کرد.

 غیر مستقیم به اسرائیلی‌ها می‌گوید در فکر این نباشید که‌ ایران را بمباران کنید، چرا که نمی‌شود پیچ و مهره تأسیسات ایران را از بین ببریم. باید خدا را شاکر بود ،چرا که وضع کاملا فرق کرده است. ما نباید نمک‌نشناس باشیم. همه باید کمک کنند تا کشور از این معرکه بگذرد.

* اصلا چرا امریکایی‌ها در کلامشان تناقض وجود دارد؟

ــ مگر ما در جاهای مختلف داخل ایران به نحوه‌های گوناگون صحبت نمی‌کنیم؟ ما از دیگران انتظار داریم یک جور حرف بزنند، ولی خودمان صد‌ مدل حرف می‌زنیم. وزیر امورخارجه و رئیس جمهور اگر در نماز جمعه بروند با یک ملاحظه صحبت می‌کنند، و‌لی اگر در جمع اساتید دانشگاهی بروند، به گونه‌ای دیگر سخن می‌گویند؛ بنابراین این‌‌ امری طبیعی است‌.

امریکایی‌ها برای مصرف داخلی خودشان چیزهایی می‌گویند. ما هم باید تحمل کنیم. ما نباید از انصاف خارج شویم‌. باید امریکایی‌ها را در جای خودشان ببینیم. بدانیم که اوباما و کری برای مصرف داخلی حرف‌های می‌زنند که شکل شفاهی آن تند باشد، تا بتوانند از فشار مخالفان داخلی بکاهند.

* ‌کارکرد تیم مذاکراتی را در این چند مدت چگونه ارزیابی می‌کنید؟

ــ تیم مذاکراتی تا اینجا موفق بوده ‌و توانسته است مذاکرات را ‌پیش ببرد. من با صمیمیت و صراحت می‌گویم،‌ شخصا فکر نمی‌کردم با این سرعت این توافقات با طرف مقابل انجام گیرد.

متن کامل گفت‌‌و‌گو را اینجا بخوانید.