بلیط پرواز عیدت رو با کمترین قیمت بخر
      
بخش «نگاه شما» برای ارائه و معرفی «نگاه» مخاطبان «تابناک» به همه موضوعات است. هر مخاطب «تابناک» می‌تواند با مد نظر قرار دادن شرایط همکاری با این بخش، «نگاه» خود را ارسال کند تا در معرض دید و داوری دیگر مخاطبان قرار گیرد.
کد خبر: ۳۸۵۰۵۸
تاریخ انتشار: ۱۷ اسفند ۱۳۹۲ - ۱۳:۴۸ 08 March 2014
امیر سجاد اسماعیلی از کمبریج انگلستان در مطلب ارسالی برای «نگاه شما» نوشت:

به بهانه ی بحران اوکراین و توجهاتی که اکنون به این کشور می شود، لازم دیدم که بخشی از تاریخ ایران را که با قومی از مردم اوکراین ارتباطی جدایی ناپذیر دارد اما به طرز عجیبی نادیده انگاشته شده را توضیح بدهم....

قزاق یا کازاک؟

ترجمه ای بد که برای بیش از 150 سال در زبان فارسی وجود داشته است و هیچ کس هم در مورد آن چیزی نگفته و هنوز هم نمیگوید؟

در دوران ابتدایی و سپس دروس تاریخ در دبیرستان، یکی از مطالبی که همیشه ذهن من را به خود مشغول میکرد به توپ بستن مجلس توسط قوای "قزاق" بود. بدون شک این حادثه یکی از تاثیرگذارترین حوادث تاریخ دو قرن اخیر ایران است. همچنین تیراندازی و اهانت به بارگاه و گنبد مطهر حرم حضرت ثامن الحجج  علی ابن موسی الرضا(ع) در مشهد که باز هم توسط همین قوای "قزاق" انجام شد نیز از اذهان علاقمندان به تاریخ زدوده نشده است.....

همیشه این سوال در مورد "قزاقها" در ذهن من وجود داشت. که چگونه ممکن است که "قزاقها" که عمدتا انسانهایی صلح جو، آرام و عمدتا مسلمان اهل تسنن هستند اینچنین اعمال خشونت بار و اهانت آمیزی را در ایران انجام داده باشند؟؟ کشوری که مشترکات فرهنگی بسیاری با کشور کنونی قزاقستان دارد و مردم آن دیار در طول تاریخ تحت نفوذ فرهنگ فارسی بوده اند و خود را بخشی از هویت مشترک پارس میدانند.

پس از چندین سال که از مقطع دبیرستان و دانشگاه گذشت، برای تحصیلات تکمیلی عازم اروپا شده و دست بر قضا در بدو ورود به دانشگاه با چند نفر دانشجو از کشور "قزاقستان" در یک کلاس هم کلاسی شدیم. در ابتدا با شنیدن نام "قزاقستان" همه ی آن وقایع مجلس و حضور قوای "قزاق" در ایران از جلوی چشمانم عبور کرد! و نگاهی آمیخته با بدبینی نسبت به همکلاسیهایم در من وجود داشت. ولی آرام آرام با دیدن رفتار و گفتار و مشاهده ی دقیق فرهنگ مردم "قزاقستان" آنها را مردمی ساده، صلح طلب و بسیار با احترام یافتم که حتی تفاوت بین شیعه و سنی را نمیدانستند چه رسد به اینکه بخواهند به عقاید شیعه اهانت کنند. در اعمال مذهبی خود کوشا  بودند و به اعتقادات ما نیز بسیار احترام میگذاشتند. حتی دوستان قزاق من که تعدادشان به پنج نفر میرسید، هنگامی که با هم بودیم، علی رغم اینکه در دانشگاه به زبان انگلیسی تکلم میکردیم اما تلاش زیادی به خرج میدادند تا از واژه هایی که در زبان فارسی و قزاقی مشترک هستند استفاده کنند تا احساس نزدیکی بیشتری بین ما به وجود بیاید!! لذا حس کنجکاوی من بیش از پیش تحریک شد که قضیه ی قوای "قزاق" چه ارتباطی به این مردم آرام و صلح جو دارد؟

پس از مدتی دریافتم که واژه ی "کازاک"، به اشتباه "قزاق" ترجمه شده است حال آنکه این دو واژه به دو قومیت کاملا متفاوت و بی ارتباط با یکدیگر تعلق دارند.

 "کازاکها" قومی از نژاد سفید اروپایی با تبار اسلاوند (به باور برخی تاریخدانان با قومیتهای دیگری نیز در آمیخته اند) و زیستگاهشان اوکراین کنونی و جنوب غرب روسیه، بویژه جلگه رود دن است. این قوم قرنها در دوران روسیه تزاری از نوعی خودمختاری برخوردار بود، جنگاورانش زبانزد بودند و به همین دلیل، بخش مهمی از ارتش روسیه را به خود اختصاص دادند و در جنگهای توسعه طلبانه تزارها نقشی بسزا ایفا کردند.

از سوی دیگر، "قزاقها" قومی از نژاد زرد آسیایی عمدتا مسلمان با تبار ترکی اند که زیستگاهشان آسیای میانه (قزاقستان کنونی) بوده و هست و تا قرن نوزدهم که خان نشینهایشان به تصرف ارتش روسیه در آمد، حضوری در تاریخ روسیه نداشتند. در زبان روسی "قزاقها" را "کازاخ" می گویند که از لحاظ ریشه لغوی هیچ ربطی به "کازاک"، نام قومی که در اوکراین کنونی زندگی میکنند ندارد، حال آنکه مترجمان ایرانی که عمدتا ادبیات روسیه را از زبان فرانسه (و اخیرا انگلیسی) به فارسی ترجمه کرده اند، این واژه را با "کازاک" اشتباه گرفته و به دلیل عدم آشنایی با تاریخ قوم "کازاک"، آن را معادل "قزاق" گرفته و مرتکب چنین خلطی شده اند.

ترجمه اشتباه کازاک به قزاق در سطوح مختلف ابتدایی راهنمایی دبیرستان و دانشگاه در ایران، دانش آموزان و دانشجویان را بشدت سردرگم می کند.

 برای من همیشه عجیب به نظر می آمد که قومی مسلمان و ترک تبار از آسیای میانه (مردم قزاقستان) که در شرق روسیه است چگونه سر از بخش اروپایی غرب روسیه نزدیک اوکراین درآورده اند، نامهای روسی دارند، دینشان مسیحی است و فرهنگشان هیچ شباهتی با قزاقها ندارد!!! و در ایران هم به عنوان قوای "قزاق" به تعلیم فنون جنگ به ارتش ایران در زمان قاجار میپرداخته اند؟؟؟ در حالی که مردم قزاقستان به هیچ عنوان نه فنون جنگی مدرن را میدانند و نه علاقه ای به جنگ دارند.

حتی زمانی که پس از استقلال از شوروی، بیش از 1200 کلاهک اتمی از شوروی به قزاقستان به ارث رسید، در اقدامی داوطلبانه، قزاقستان بخش اعظم اورانیوم غنی شده ی خود را خنثی کردو کلاهک های اتمی را به روسیه بازگرداند و کشوری عاری از سلاحهای اتمی را در عمل بوجود آورد در حالی که قبل از آن پس از روسیه و آمریکا که به ترتیب 10000 و 7000 کلاهک اتمی در اختیار داشتند، با داشتن 1200 کلاهک اتمی سومین قدرت اتمی جهان بود! لذا مردم قزاقستان به هیچ عنوان نه در جنگ شرکت میکردند و نه علاقه ای به جنگ داشتند!! پس چگونه این قوم مسلمان و صلح جو، این چنین خشن و جنگ طلب بوده اند؟؟؟ پاسخ به این سوال در ترجمه ی اشتباه واژه ی "کازاک" به "قزاق" نهفته است!! بدین ترتیب اشتباه در ترجمه یک واژه، بخش مهمی از وقایع دوران معاصر را تحت تاثیر قرار داده است.

اشتباه در ترجمه این کلمه در زبان فارسی، بسیار گسترده است. شاید نخستین ارتکاب این اشتباه در دوره قاجار بود که مستشاران روس، افسران "کازاک" که ستون فقرات ارتش روسیه ی تزاری را تشکیل میدادند را برای راه اندازی ارتش به ایران آوردند و عبارت دیویزیون (لشگر) "قزاق" شکل گرفت. ایرانیان با "قزاقها ی عمدتا مسلمان" که زمانی همسایه شان بودند و در بخشی از تاریخ در قلمرو ایران هم زیسته اند آشنا بودند اما بعید بود "کازاکها" را بشناسند و در نتیجه، "کازاک" را همان "قزاق" پنداشتند و این اشتباه برای نخستن بار وارد زبان فارسی شد.

از جمله دیگر نمونه های مشهور این اشتباه، در فیلم پوگاچف بود از محصولات سینمای شوروی بود که در سالهای نخست پس از انقلاب در ایران به نمایش در آمد. این فیلم روایتی از شورش "کازاکها" به رهبری یملیان پوگاچف علیه حکومت مرکزی روسیه در قرن هیجدهم میلادی است. در این فیلم هم "کازاک" را "قزاق" ترجمه کردند و پوگاچف سرکرده "قزاقهای" شورشی شد حال آنکه در زمان قیام پوگاچف هنوز "قزاقهای واقعی" (مردم قزاقستان) مستقل از روسیه در دشتهای آسیای میانه زندگی عشایری داشتند و ارتباطی با دربار روسیه نیافته بودند که بخواهند علیهش به پا خیزند.

فوتبال "قزاقها"، سری کارتونهای ساخت شوروی که در سالهای دهه شصت خورشیدی بارها از تلویزیون ایران پخش شد نیز نمونه ای دیگر از این اشتباه و خلط در ترجمه است.

بدین ترتیب مفهومی که در زبان فارسی به عنوان قوای "قزاق" رواج پیدا کرده نه تنها هیچ ارتباطی به مردم و یا کشور قزاقستان ندارد، بلکه در واقع ترجمه ی صحیح آن، قوای "کازاک" میباشد که قومی از اقوام اروپایی در اوکراین کنونی هستند.

* برای آشنایی با شرایط و نحوه همکاری با «نگاه شما» اینجا را کلیک کنید.



اشتراک گذاری
روی خط سایت ها
نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۰
در انتظار بررسی: ۸۱
انتشار یافته: ۲۰
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۴:۰۴ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
ممنون.مفید بود.
سپهر
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۴:۰۶ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
راستش این کلمه باعث سردرگمی من هم شده بود.
مطلب خیلی خوبی بود.
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۴:۰۷ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
خداییش من هم خیلی کوچوولو تعجب داشتم ولی پیش نرفته بودم.باید اصلاح بشه تو کتابا.
عظیم خان
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۴:۱۲ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
ممنون از مطلب مفید و آموزنده.تاحالا نشنیده بودم
عبداله کریم زاده
|
Italy
|
۱۴:۱۳ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
این اشتباه در ترجمه یک رمان معروف شوروی سابق هم تکرار شده است. رمان "دن آرام" اثر میخاییل شولوخوف که سه نوع ترجمه فارسی از آن موجود است و در هر سه ترجمه واژه کازاک به اشتباه قزاق ترجمه شده است:1- ترجمه به آذین 2- ترجمه احمد شاملو 3- منوچهر بیگدلی خمسه
هیچیک از این سه نسخه دن آرام، از اصل روسی کتاب ترجمه نشده اند و به همین دلیل، هر سه راوی فارسی این داستان، مرتکب خطائی شده اند که به کل جوهره داستان صدمه زده است
کیوان
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۴:۱۴ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
متشکرم. واقعاً اطلاعات خوبی بود
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۴:۲۸ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
همونه دیگه ! تو تاریخ روسیه کشوری دیگری وجود داشت به مرکزیت غاران(یا به قول روسها کازان ) و همچنین در کریمه که ترک-مغول بودن-و بعدها توسط روسها ضمیمه روسیه شدن-حالا چرا به این گروه نظامی قزاق گفته می شد - جای صحبت دارد
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۴:۳۰ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
اینجانب به مسائل تارخی علاقه خاصی دارم و از بابت توضیحات جناب آقای امیر سجاد اسماعیلی بابت اصلاح و روشن کردن این اشتباه تاریخی کمال تشکر و قدردانی را دارم.
بي نام
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۴:۴۰ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
متاسفانه به اين نوشته پرداختيتد اما كل متن اشتباه است. به دليل تربيت قواي ارتش ايران توسط نيروي روسيه به اصطلاح مردم عاميانه كلمه قزاق رواج پيدا كرد و از اين رو به ايرانيان درگير در همان نيروها هم قزاق گفته مي شد كه هيچ ربطي به مردم قزاق و يا كازاك ندارد و تنها يك اصطلاح است. لطفا قبل از نوشتن و يا انتشار يك موضوع كمي تحقيق بيشتر بكنيد . سپاس از وب سايت بسيار خوبتان
حمیدرضا
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۴:۴۰ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
بسیار عالی آگاهی بخش بود
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۴:۴۴ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
دادش من خود شما دچار اشتباه شدین. کازاک کلمه ترکی است و به یک قوم که در نواحی مختلف روسیه زندگی می کنند اطلاق می شود. که عمدتا در قزاقستان متمرکز هستند. کازاک و قزاق یکی است با ترجمه های متفاوت.
دولت قزاقستان هم اخیرا اعلام کرده که جمهوری قزاقستان تبدیل بشه به کازاک ائلی. یعنی این همه تاریخدان ها اشتباه کرده اند و فقط این آقا 5 نفر دوست کازاک داشته متوجه شده که کازاک با قزاق متفاوته!!!!
همی
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۴:۵۲ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
واقعا ممنون از دقت شما و اطلاع رسانیتون
مهران
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۴:۵۵ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
خب خدا رو شكر اين مشكلم حل شد.دست شما درد نكنه استاد گرامي.ولي تو اين مملكت خيلي وقته خيلي از واژه ها به اشتباه استفاده ميشن كه خيلي هم تو زندگي مردم تاثير دارن.
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۵:۳۷ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
با تشكر مفيد بود
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۵:۳۹ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
جالب بود من هم اخیرا به مواردی از ترجمه های غلط برخورد کرده ام که با خودم گفتم کاش که بعضی ها اصلا ترجمه نمی کردند تا متون به همان شیوه دست نخورده باقی می ماند تا تاریخ تحریف نشود که خنده دارست یک نمونه ان را بگویم ! زر را سر خوانده اند و بعد ترجمه کرده اند نوعی ماهی! که در حقیقت جایی جغرافیایی است در یکی از استانها !!که بعد مفصل در باره ان خواهم گفت
حسن
|
United Kingdom
|
۱۶:۰۴ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
دست شما درد نکنه جالب بود. انشا‌الله که مورد توجه مسئولین قرار می‌گیرد.
فاطمه
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۶:۰۹ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
با سپاس از متن بسیار مفیدتان
عجیب است که این اشتباه چرا پایان نمیابد
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۶:۳۴ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
بسیارعالی بود. دست مریزاد.
مارتین
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۶:۳۸ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
دقیقا همین طوره ممنون از اطلاع رسانی شما. به عرضتان برسانم که در ایران تصورات غلط تاریخی تنها به این مسئله ختم نمی شود اشتباهات فاحش و تعجب اور زیادی وجود دارد که یه عمر می خواهد و منابع زیاد تا به ترمیم و تصحیح انها بپردازد. تفاوت این دو در لاتین به این صورت است:
Cossacks یعنی قوم اسلاو (کاساک)
Kazakhs قزاق مردم قزاقستان
در ایران این دو قوم که تفاوتشان از زمین تا اسمان است به یک اسم شناخته می شوند. مثل ان است که بگوییم المانها همان ایرانیان هستند.
ترک تبار ایرانی
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۷:۱۴ - ۱۳۹۲/۱۲/۱۷
عالی بود ممنون از نکته سنجی بسیار خوبتان
نظر شما

سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.

نام:
ایمیل:
* نظر: