معماي صادرات غيرنفتي در دولت نهم
بنا بر آمار منتشره از سوي گمرك جمهوري اسلامي، حجم صادرات غيرنفتي در هشت ماهه نخست سال 1386 از مرز ده ميليارد دلار گذشته است و بنا بر پيشبينيها، صادرات غيرنفتي تا پايان سال جاري، به مرز پانزده ميليارد دلار خواهد رسيد.
بانك مركزي جمهوري اسلامي نيز ارزش صادرات غيرنفتي سال 1385 را بيش از چهارده ميليارد دلار اعلام كرده است. در همين حال، كارشناسان بر اين باورند كه آمار واقعي صادرات غيرنفتي بايد پس از كسر صادرات مواد نفتي و محصولات جانبي كه توسط وزارت نفت توليد ميشود، محاسبه شود.
افزايش شديد صادرات غيرنفتي در دولت نهم، يكي از محورهاي مهم تبليغاتي دولت را در دو سال گذشته تشكيل ميدهد. برابر اعلام بانك مركزي، صادرات غيرنفتي از 7.5 ميليارد دلار در سال 1383 به 10.5 ميليارد دلار در سال 1384، سيزده ميليارد دلار در سال 1385 و پانزده ميليارد دلار در سال 1386 ميرسد كه به عبارتي، صادرات غيرنفتي در سه سال گذشته، دو برابر شده است. اما علت اين جهش شديد در صادرات غيرنفتي چه بوده است؟
بنا بر مطالعه انجامشده روي بيست قلم عمده صادرات غيرنفتي در هشت ماه نخست سال جاري، مجموع ارزش اين بيست قلم برابر با حدود پنج ميليارد دلار بوده كه دوازده قلم از اين كالاها را كه ارزشي معادل 3070 ميليون دلار دارند، محصولات وزارت نفت شامل ميعانات گازي و محصولات پتروشيمي تشكيل ميدهند.
به عبارت ديگر، 62 درصد اقلام عمده صادرات غيرنفتي ايران را محصولات جانبي نفت تشكيل ميدهد.
بنا بر نتايج اين بررسي، علت افزايش شديد ارزش صادرات غيرنفتي، افزايش حجم صادرات به دليل راهاندازي واحدهاي پالايش و پتروشيمي احداث شده و نيز جهش قيمت محصولات پتروشيمي و ميعانات گازي ناشي از افزايش قيمت نفت است.
ارزش صادرات دوازده قلم عمده گازي و پتروشيمي در هشت ماهه نخست سال جاري نسبت به سال گذشته به طور متوسط 118 درصد افزايش يافته و اين در حالي است كه در ميان هشت قلم اصلي كالاهاي غيرنفتي، پنج كالا شاهد كاهش ارزش صادرات نسبت به سال گذشته بودهاند.
ضمنا همانطور مستحضرید حدود 30% محصولات صادراتی را پتروشیمی تشکیل میدهد که با افزایش 2 الی 3 برابری نفت مشتقات نفی هم افزایش چشمگیری داشته و در صورت کاهش قیمت نفت نتیجه معکوس آن در صادرات غیر نفتی خود را نشان میدهد بنا براین نباید بر اساس ارقام صادراتی فعلی کل درامد آن را بحساب افزایش کارایی و صادراتی کشور گذاشت چون ناشی از افزایش قیمت نفت میباشد و امکان کاهش آن هم محتمل است و میباست همچنان صادرات دیگر اقلام حمایت و تشویق گردند اینکه محصولات جانبی و میعانات گازی باید جز فراورده های نفتی باشند شکی نیست .اما باید گفت که این اقلام در دوره های قبل هم جز صادرات غیر نفتی بوده اند و در سنوات اخیر بعلت افزایش قیمتهای جهانی افزایش داشته اند همانگونه که درآمدهای نفتی افزایش داشته اند. 1-طبق ماده یک قانون نفت مصوب سال 66 مایعات نفتی وبسیاری از محصولات جانبی جز نفت تعریف شده اند:نفت: عبارت است از كليه هيدروكربورها به استثناي زغالسنگ كه به صورت نفتخام، گاز طبيعي، قير، پلمه سنگهاي نفتي و ماسههاي آغشته به نفت اعم از آنكه به حالت طبيعي يافت شود يا به وسيله عمليات مختلف از نفتخام و گاز طبيعي به دست آيد. (ماده 1 قانون نفت مصوب 9/7/1366)
2-طبق بخشنامه شماره 38962 مورخ 30/4/86سازمان امور مالیاتی کشور به استناد قانون نفت فرآوردههای پتروشیمی، قیر و روغن موتور و .. جزو کالاهای نفتی تلقی شده و بر این اساس شرکتهای نفتی از معافیت 100 صادرات غیر نفتی محروم می باشند.(حتی گوگرد)
3-حال چگونه ارقام صادرات محصولات جانبی نفت جز صادرات غیر نفتی محسوب شده اند سوال بزرگی است که چرا در یکجا که به نفع است(دریافت مالیات)این مواد را جز مواد نفتی و در جای دیگر این اقلام را جز صادرات غیر نفتی محسوب مینمایند؟!!
ليست و ارزش كليه اقلام صادراتي به صورت ماهانه اعلام ميشود. شما ميتوانيد همه اقلام را بررسي كنيد و به جاي رقم تقريبي 63 درصد كه بر اساس 20 قلم عمده به دست آورده ايد، همه اقلام را محاسبه كنيد.در ضمنحتي اگر 63 درصد صادرات ما محصولات پتروشيمي و ميعانات گازي باشد، باز هم نزديك 10 ميليارد دلار صادرات خالص غيرنفتي (و غير ميعاني!) باقي ميماند كه بيش از 20 درصد نسبت به صادرات غيرنفتي (اعم از ميعاني و غيرميعاني!) در گذشته رشد دارد.
بهتر است اين را هم اضافه كنيد كه اين جهش ادامه خواهد داشت چونكه ميادين گازي از جمله پارس جنوبي به بهره برداري كه برسد حجم عظيمي ميعانات گازي خواهد داشت. جاي سوال است كه چرا ميعانات گازي كه در واقع نوعي نفت فوق سبك است و پتروشيمي جزو صادرات غير نفتي لحاظ شده است؟!!!! اگر نویسنده این متن با تعریف صادرات غیر نفتی آشنا باشد خواهد دانست که صادرات غیر نفتی عبارتست از : صادرات کالاهای غیر نفتی به علاوه محصولاتی که از نفت خام پس از فرایند بدست می آید مثل محصولات پالایشگاهی و میعانات گازی و ... . این تعریف در گذشته هم بوده است . در گذشته بیشتر تاکید بر فروش نفت بصورت خام بوده ولی الان با توسعه پتروشیمی سعی در ایجاد ارزش افزوده و سپس صادرات است. هر عقل سلیمی می داند که این یک پیشرفت است....