راهکار مشکلات کشور معلوم است
پرسش اصلی و مطرح در برخی محافل سیاسی، انتقاد از چیدن تمام تخممرغهای دستگاه اجرایی کشور در سبد کاهش تحریمهاست. یکی از مهمترین مباحث برای این انتقادات، استناد به سخنان مقامات عالی رتبه نظام از یک سو و سخنان رئیس جمهور در زمان انتخابات از سوی دیگر است.
اما از جمله مهمترین انتقاداتی که به دولت احمدینژاد وارد بود، اینکه همه مشکلات اقتصادی و سیاسی و... کشور را بر گردن تحریمها میانداخت، در حالی که منتقدان سوءمدیریت داخلی را به مراتب مهلکتر از دشمنی خارجی میدانستند.
ابراهیم آقامحمدی، نماینده مردم خرمآباد در مجلس نهم و عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی از منتقدین این نوع نگرش دولت احمدینژاد بود و اکنون بر این باور است دولت یازدهم به جای اینکه بخواهد خود راه و برنامه و قانون تعیین کند، بهتر است از عملکرد دولت گذشته درس بگیرد و اجرای قانون برنامه سند چشمانداز بیست ساله را در دستور کار قرار دهد.
در ادامه شما را به مطالعه مشروح این مطالعه فرامیخوانیم.
* یکی از انتقادات وارده به دولت گذشته، انداختن همه مشکلات بر گردن تحریمها بود. آیا تمام مشکلات کشور ناشی از تحریمها بوده که دولتها رفع همه مشکلات داخلی را با مسائل سیاست خارجی و رفع تحریمها گره میزند؟
ــ دولت آقای احمدینژاد بحث تحریمها را برجسته میکرد تا بتواند با امریکا سازش کند، ولی مشکل سوءمدیریت در قضایا دیده نمیشد؛ نه اینکه بخشی از مشکلات ناشی از تحریمها نباشد و تحریمها تأثیری نداشته باشد، ولی بیشتر مشکلات ناشی از سوءمدیریت در سالیان متمادی بوده است.
آقای روحانی و ستاد تبلیغاتی وی بارها اعلام کردهاند که مشکلات مردم، تنها تحریم نیست و حتی گفتند، ۷۰ درصد آن به دلیل سوءمدیریت است، ولی اکنون اینگونه برداشت میشود که با رفع تحریمها مشکلات برطرف میشود. آقایان به گونهای سخن میگویند که مشکل کشور تنها تحریمهاست و مشکلات را به آن گره زدهاند و اینگونه القا میکنند که اگر تحریمها برداشته شود، مشکلات حل میشود.
البته تحریمها برداشته نشده، بلکه متوقف شده و این یک فرصتی است؛ اما آیا تمام مشکلات کشور ما به هنگام تحریمها بوده است؟ امریکا که بیش از حکومت سابق (رژیم پهلوی) برای ما دلسوزی نمیکند و مایه نمیگذارد. اینکه بگوییم با رفع تحریمها مشکلاتمان حل میشود، خوش خیالی و غفلت از سوءمدیریتهایی است که در کشور داریم.
سوءمدیریت پایه مشکلات کشور است. باید برنامهریزی کنیم. فرض کنیم که این نفت را هم نداشتیم واقعا میخواستیم از گرسنگی بمیریم؟ چند دهه است که شعار اقتصاد بدون نفت را سر میدهیم؟ باید ببینیم چه کردهایم.
آقای روحانی، احمدینژاد را متهم میکند و آقای احمدینژاد هم پیش از این هاشمی و خاتمی را متهم میکرد و در سالهای ابتدای دولت خاتمی نیز اصلاح طلبان با تمام ظرفیت هاشمی را میکوبیدند. راهکار هست، ولی در هیچ دولتی قهرمانی پیدا نشده است تا اقتصاد بدون نفت را سامان بدهد.
* احساس میشود برنامهای وجود ندارد و حرکتها مقطعی و موقتی است!
ــ ما پیش از دولت آقای احمدینژاد، سند چشمانداز نداشتیم؛ اما با اینکه سند چشمانداز هم تصویب شد، کسی به اصول و اهداف آن پایبند نبود. رئیس جمهور در دولت گذشته به آنچه پایبند نبود، قانون و برنامه ریزی و خردمحوری بود. البته این تنها درد دولت نهم و دهم نبوده و نیست. متأسفانه بیشتر نهادهای دولتی و حاکمیتی، قانون را تا وقتی دوست دارند که بنا به تمایلات آنها باشد. همین که بگوییم طبق فلان برنامه مخالف آن خواسته مسئول است، بلافاصله اطرافیان و حامیان آن مسئول به نقد قانون و انتقاد از ناکارآمدی قانون میپردازند.
* موضوع تنها دولت نیست. آیا سایر دستگاههای کشور مانند صدا و سیما و... نیز پایبند به سند چشمانداز نیستند؟
ــ هزاران ساعت در این زمینه کار شده و کارشناسان در زمینههای گوناگون برای تدوین سند چشمانداز نشست داشتهاند. اگر قرار بود سندی نباشد، هر کس با سلیقه خود کار میکرد. حالا که سندی تصویب شده، باید انجام شود. این دولت هم اگر بخواهد چشم خود را ببندد و سند چشمانداز را اجرا نکند و بگوید درب تحریمها بسته شده و باب رحمت باز شده، به نتیجهای نمیرسیم.
* تنها چند ماه از آغاز کار دولت گذشته و زمان زیادی تا پایان کار دولت مانده است. بهتر نیست دولت به جای اینکه به دنبال برنامه ریزی دوباره کشور باشد، اسناد بالادستی و مصوبات و قوانینی را که پیش از این بوده، اجرا کند؟
ــ اگر دولت بخواهد کاری انجام شود، باید همین کار را کند. الان که نمیتوان سند چشمانداز جدیدی نوشت. ممکن است بگوییم اقتضائات باعث شده که تغییری در برخی فصول سند چشمانداز ایجاد شود. آن هم ساز و کار خود را دارد. دولت میتواند پیشنهاد بیاورد تا مجلس تصویب کند، ولی چهارچوب باید همین باشد. سند چشمانداز نقشه راه کشور است. اگر از راه خارج شویم به کجا میخواهیم برویم؟ اگر آقای روحانی بخواهد همانند آن صحبتها از گزارش صد روزه که برنامهای مهندسی شده بود، کار کند، نمیتوان به آینده این دولت نیز زیاد خوشبین بود. چرا دولت در شرایطی پا به عرصه انتخابات گذاشت که از بیشتر مشکلات کشور و اشکالات داخلی و خارجی کم و بیش خبر داشت و اگر میخواست بهانه بیاورد، بهتر بود از همان آغاز کار وارد عرصه رقابت نمیشد. گویا برخی سخنانی که از زبان مدیران دولتی بیان میشود، بخشی از تبلیغات زودرس انتخابات مجلس و کوبیدن جبهه مقابل است تا سر بلند نکند. شاید احمدینژاد بیشترین منتقدان را در جریان اصولگرا داشت، ولی تأکید بر منتسب دانستن دولت گذشته به جریان اصولگرایی، بهانهای است برای حمله به جریان اصولگرا.
* یکی از مشکلات در دولتهای گذشته، نگاه تک بعدی به موضوعات است. دولت باید دولت تمام مردم باشد. توصیه شما به دولت چیست؟
ــ متأسفانه در کشور ما بدعت بسیار بدی که هست، اینکه هر مدیری به سر کار میآید، رسالت اولیه خود را تخریب، تخطئه و لغو مصوبات مدیر پیش از خود میداند و آقای احمدینژاد سنگ تمام گذاشت و تقریبا هشت سال به انتقاد از کل دولتها و مدیران قبل پرداخت. همگان نقد به گذشته داشتهاند، ولی واقعا چه چیز از آن به دست آمده است؟
آقای روحانی به جای اینکه در صحبتهای خود به نقد دولت گذشته بپردازد، باید مشکلات را رصد و مشکلات مردم را ارزیابی کند، همانگونه که پیش از این با دانش و آگاهی نسبت به این موضوعات و مشکلات پا به عرصه انتخابات گذاشت. ۸۰ درصد محور سخنان وی مشکلات اقتصادی و حل مشکلات زندگی مردم بود. آقای روحانی باید یک بار برگردد و برنامههای خود را مرور کند.
مشکل امروز کشور، اقتصادی است. یک بعد آن مذاکره بر سر تحریمها بود که این مجوز به دولت داده شد و پیش رفت؛ اما برای ابعاد دیگر که داخلی است، باید برنامه ریزی کرد. باید برای اجرای قوانین برنامهریزی کند. باید ببیند تا اینجای کار به کجا رسیدهایم و چه آسیبهایی داریم. اگر دولت بخواهد سند چشمانداز را رها کند، راه را گم خواهد کرد.
باید طرحهای بلند پروازانه دولت گذشته را اصلاح کند و در چارچوب سند چشمانداز قرار دهد. به عنوان مثال ایجاد زیرساختهای جادهای و ریلی در اهداف سند چشمانداز قرار دارد. درست است که نمیتوان بودجه پروژهای که ۳ هزار میلیارد تومان میخواهد را یکساله داد اما بالاخره پروژه باید اجرا شود و بودجه آن در طول انجام پروژه باشد. اهداف ثابت و مشخص است و باید برنامههای اجرایی را اصلاح کرد. نباید چارچوبها را رها کرد.
* فرض را بر این گذاریم که فرصتها در هشت سال دولت احمدینژاد از دست رفته است. الان چه باید کرد؟
ــ سند چشمانداز از کارهای اساسی در دوران جمهوری اسلامی بوده است. بالاخره باید از جایی شروع کنیم. تمام مسئولان و کارشناسان در تدوین سند چشمانداز دخیل بودهاند. اگر دولت بخواهد موفق شود باید در این چهارچوب حرکت کند. آقای روحانی هم در زمان تصویب این سند در مجمع تشخیص مصلحت نظام بود و بر اهمیت آن آگاه است.
