نگاه شما: تصفیهخانههای غیرمجاز فاضلاب
این روزها بار دیگر با اوج گرفتن بحث آلودگی هوای کلان شهرها در رسانهها، نام عسلویه را در صدر شهرهای آلودهٔ کشور میبینیم؛ هر چند همه ارگانهای مسئول تلویحی به این امر اشاره کردهاند و تا اندازهای آن را پذیرفتهاند، تقریبا تمامی این اشارات به صورت عام و بدون اعلام درصد و محتوای هر کدام از گازهای آلاینده بوده است. پاسخ مسئولین به موضوع آلایندگی هوای عسلویه همیشه دیپلماتیک و محافظهکارانه بوده است؛ یکی به نعل و یکی به میخ؛ سیاستی ظریف برای راضی نگه داشتن منتقدین و رسانهها.
عسلویه، شهری که نامش را بسیار شنیدهایم؛ نامی که برای همهٔ ما تداعیگر بزرگترین مخزن گازی دنیا و بزرگترین پروژههای نفتی ایران است؛ نمادی از ارادهٔ یک ملت برای تحقق آرمانهای امروز و آرزوهای فردا، عسلویه را با نام آرمان شهر صنعتی ایران میشناسیم عرصهای برای ظهور و نمود دانش و مهندسی ایرانی، مأوا و خانهٔ بسیاری از نخبگان صنعتی کشور، شهری که فریاد دادخواهی و مظلومیت مردمان دیارش در هیاهو و سایهٔ مشکلات شهرهای بزرگ کمتر شنیده میشود؛ شهری که ساکنانش معضلات و مشکلات عدیدهٔ زیست محیطی و انسانیاش را به جان خریدهاند تا عنوان صنعتیترین شهر ایران را با خود به یدک بکشد. بهایی سنگین برای آنچه روزگاری توسعهٔ پایدار صنعتی میخواندیمش و امروز ناپایداریاش را در وضع و شرایط نابسامان مردمانش میتوان دید؛ شهری که با دیدنش ناخودآگاه به یاد لندن قرن نوزدهم میافتیم؛ لندنی که مورخان آن را زادگاه انقلاب صنعتی نامیدهاند؛ شهری غرق در دود و سیاهی با دودکشهایی که از هر گوشهٔ شهر سر به آسمان کشیده و جویهایی پر از فاضلاب که به رودخانهٔ تایمز میریخت؛ لندنی در جنوب ایران که دودکشهایش به فلر و رودخانهٔ تایمزش به خلیج فارس مبدل گشته است.
آنچه شاید در این برهه بتواند مرهمی بر این زخمهای کهنه و تسلی بخش مردمان این دیار باشد لزوم آگاهی مسئولین و درک وخامت شرایط کنونی است از این رو تعدادی از دوست داران و علاقه مندان به محیط زیست با اعتقاد به تأثیر گذاری رسانه و بمنظور کاستن از تخریب محیط زیست اقدام به انتشار مقالاتی با محوریت دستگاهها و اشخاص مسئول در این امر نمودهاند آنچه در ذیل به حضورتان تقدیم میگردد نخستین بخش از سری مقالاتی است که با موضوع معرفی تصفیهخانههای غیر مجاز تهیه و از طریق رسانههای مجازی منعکس میگردد.
تصفیهخانهٔ روستای کلات
پس از رسیدن گزارشهای اولیه مبنی بر ساخت تصفیهخانهٔ غیر مجاز فاضلاب در روستای کلات از توابع شهرستان عسلویه، جمعی از دوستداران محیط زیست برای بررسی شرایط به محل مذکور مراجعه کردند. این به ظاهر تصفیهخانه در زمینهای مابین روستای کلات و روستای دهنو در سمت غربی جادهٔ مواصلاتی بین دو روستا واقع شده است.
اطلاعات اولیه حاکی از این بود که شخص و یا اشخاصی با گرفتن مجوز اقدام به ساخت تصفیهخانهٔ فاضلاب در مجاورت روستای کلات کردهاند که البته با توجه به تخلفات صورت گرفته از سوی این تصفیهخانه در سالهای اخیر این مجوز تمدید نشده و البته به علت ضعف ارگانهای مسئول این تصفیهخانه همچنان به فعالیت خود ادامه میدهد. از سوی دیگر با پرسوجو از افراد محلی و سکنهٔ روستا متوجه شدیم تا کنون بارها از سوی مردم نسبت به وضعیت بهداشتی این تصفیهخانه اعتراض شده و شورای روستا نیز با پیگیری موضوع خواستار نظارت بر این تصفیهخانه شده است که متاسفانه با توجه به بیتفاوتی ارگانهای مسئول موضوع نیز به فراموشی سپرده میشود.
فرد و یا افراد یاد شده پس از کسب مجوزهای اولیه و با سوءاستفاده از شرایط موجود اقدام به پذیرش فاضلاب (شهری و صنعتی) در این محل کرده و به منظور فریب ناظران اقدام به استقرار یک پکیج تصفیهٔ مستعمل و غیرقابل استفادهٔ در این محل کردهاند. در واقع این افراد با آگاهی از ضعف نظارتی و در پوشش یک تصفیهخانهٔ جعلی اقدام به پذیرش فاضلاب کرده و طی سالهای متمادی ضمن پایین نگه داشتن هزینهٔ پذیرش فاضلاب بخش عمدهای از فاضلابهای حمل شده توسط تانکرهای لجن کش را در این محل تخلیه کرده و سپس در هنگام بارندگی و با جاری شدن سیلاب در درههای مجاور، اقدام به تخلیهٔ آنها در این درهها کرده تا کوچکترین ردی را از خود به جای نگذارند.
پکیج استقرار شده در محل از نوع RBCیا تماس دهنده بیلوژیکی دوار است که بدون هیچ گونه انشعاب ورودی و خروجی و تنها به منظور فریب مراجعین در محل نصب شده که البته به عنوان یک توصیهٔ دلسوزانه و به منظور کاستن از هزینههای این به ظاهر تصفیهخانه به صاحب آن باید گوشزد نمود، نیازی نبوده است که رنج حمل و استقرار همین پکیج جعلی را بر خود هموار نمایند و میتوانند با خیال راحت همچنان اقدام به پذیرش فاضلاب و تخلیهٔ آن در مناطق مجاور نموده.
روند مرسوم در تصفیهخانههای فاضلاب بدین صورت است که قبل از پذیرش پساب به منظور حصول اطمنان از توانایی تصفیهٔ آن اقدام به نمونهگیری از فاضلاب کرده تا علاوه بر مورد ذکر شده با توجه به میزان آلایندگی آن مبلغی متناسب از صاحبان و یا منابع تولید کنندهٔ پساب اخذ گردد و البته در صورت آلایندگی بیش از اندازه این فاضلابها و با توجه به ایجاد اشکال در فرایند تصفیهخانه از پذیرش آن سر باز زده به عنوان مثال یک تصفیهخانهٔ پساب شهری نمیتواند فاضلابهایی با درجهٔ بالای مواد هیدروکربنی و نفتی را پذیرش کرده و برای تصفیهٔ چنین فاضلابهای باید از سیستمهای تصفیهٔ پساب صنعتی استفاده نمود حال آنکه با توجه به خلاء نظارتی، تصفیهخانههای غیر مجاز اقدام به پذیرش هر گونه فاضلاب با هر درجهٔ سمیت نموده و سپس در فرصت مناسب آن را در طبیعت رها کرده و یا به چاها ی جذبی تخلیه مینمایند.
مواردی پیش میآید که با توجه به درجهٔ آلایندگی بالای این پسابها حتی تصفیهخانههای صنعتی نیز از پذیرش آن امتناع ورزیده، در چنین شرایط آغوش گرم چنین تصفیهخانههایی بر این محمولهها باز و گشاده است و البته با توجه به عدم انجام هر گونه فرایند تصفیهای و نبود هزینههای جاری با هزینههایی به مراتب پائینتر از سایر تصفیهخانهها اقدام به پذیرش این فاضلابها نموده از این روی در میان پیمانکاران حمل فاضلاب نیز از محبوبیتی دوچندان برخوردارند.
به رغم بارندگیهای اخیر رد فاضلابهای جاری شده در محل و بوی تعفن تا فاصلهٔ چندصد متری مشخص و مشهود است و دیدگان و مشام هر بینندهای را نوازش میدهد.
ساخت یک تصفیهخانهٔ جعلی و انجام تخلفاتی در این سطح موضوعی نیست که از نگاه هیچ یک از اشخاص و ارگانهای مسئول پنهان بماند حال باید از سازمانهای متولی پرسید چرا چنین موضوعی را به حال خود رها نمودهاند آیا موضوعی با این درجهٔ اهمیت که با جان و سلامت مردم سروکار دارد، مستوجب این همه غفلت و بیتفاوتی است؟
چرا سازمان محیط زیست به عنوان ارگان مسئول و ناظر بر نحوهٔ عملکرد و کیفیت پساب خروجی کوچکترین واکنشی را در این خصوص نشان نداده است و چرا به رغم هشدارهای اولیه به مسئولین سازمان محیط زیست توسط دوستداران محیط زیست در روزهای گذشته، شاهد رفتار غیرمسئولانه و اقدام سرد آنها در قبال این موضوع هستیم؟
و چرا مسئولین بهداشت شهرستان عسلویه به رغم اطلاع از این موضوع و به عنوان متولی اصلی حفظ سلامت مردم با تساهل و تسامح از کنار چنین مواردی میگذرند. کافیست برای یک لحظه اندیشه کنند که این فاضلابها چه بر سر ساکنین و مجاورین چنین تاسیسات جعلی خواهد آورد، میبایست مسأله تأثیرگذاری چنین مکانهایی را بر سلامت و بهداشت مردم منطقه نه تنها به لحاض نوع فاضلابهای تخلیه شده بلکه اثرات غیر مستقیم آنها از جمله شیوع بیماریهای عفونی، تجمع حیوانات موذی و ناقل بیماریهای انگلی (مانند موش و البته سگهای ولگرد) بررسی میشود.
و اما اقرار به آگاه نبودن از چنین مکانهایی از سوی هر کدام از این ارگانها عذری است بدتر از گناه که چنین تأسیسات جعلی پایگاهای سری نظامی نیستند که از دیدگان نااهلان پنهان بماند!
فرستنده: روزبه بوشهری
* برای آشنایی با شرایط و نحوه همکاری با «نگاه شما» اینجا را کلیک کنید.
حق با شماست