چه کسی پرندگان مهاجر را پراند؟

مدت هاست، آواز پرندگان مهاجر بر فراز تالاب بختگان به گوش نمی رسد و انگار سفر زمستانه آنها به پایانی برگشت ناپذیر رسیده است. گونه هایی از پرندگان نادر که از مناطق دوردست همچون سیبری، بار سفر می بستند و دسته دسته راهی زیستگاه زمستانی اشان می شدند اما چرا دیگر نمی آیند؟ پائیز امسال هم طبیعت چشم انتظارشان بود اما فصل خزان، فصل بازگشت رسید و آنها نرسیدند.

گویی آسمان هم دلش برای مسافران پائیزی اش تنگ شده است اما وقتی گوشه چشمی به تالاب بختگان، زیستگاه زمستانی مسافرانش می اندازد و آشیانه خشک و برهوتشان را می بینید، در می یابد که نباید انتظار بیهوده کشید اما شاید، شاید  پایان قصه به بیان معاون نظارت و پایش محیط زیست استان فارس جور دیگری تعریف شود.

 محسن جعفری نژاد در گفت و گوی تلنفی با خبرنگار شبکه ایران گفت: چند سالی است خوره خشکسالی به جان تالاب بختگان افتاده است، تالابی که روزگاری از دریاچه های پرآب کشور به شمار می رفت و مردم برای قایق سواری به این منطقه زیبا سفر می کردند اما عوامل متعددی دست به دست هم داد تا اینکه این تالاب پر آب، خشک و بی آب شد و امروز چیزی جز بستری از نمک از آن نمانده است.

وی با اشاره به اینکه پارک ملی و پناهگاه حیات وحش بختگان با وسعت هر یک به ترتیب 117 هزار و 47 هکتار و 242 هزار و 223 هکتار در 70 کیلومتری غرب نی ریز فارس قرار گرفته است، افزود: در سال های قبل که هنور معضل خشکسالی دامنگیر این دریاچه نشده بوده،‌ در فصل مهاجرت پرندگان که معمولا از اوایل پائیز آغاز و در دی و بهمن ماه به اوج می رسد، بیش از 200 گونه از پرندگان نادر و حائز اهمیت به این منطقه سفر می کردند اما امسال در حالی که پائیز به روزهای پایانی نزدیک می شود، به جز پرندگان درنا آنهم در حاشیه تالاب، هیچ پرنده آبزی دیگری در اینجا دیده نمی شود.

جعفری نژاد با اشاره به اینکه اسفند، زمان بازگشت پرندگان مهاجر است، بر بسترسازی مناسب به منظور بازگشت پرندگان مهاجر تاکید کرد و افزود: پرندگان مهاجر در این منطقه نقش موثری در حفظ محیط زیست داشتند اما متاسفانه با افزایش خشکسالی ها خبری از بازگشت آنها نیست چرا که زیستگاه آنها که محل زادآوری و جوجه ریزی پرندگان بوده است به بستری از نمک تبدیل شده است.

گرفتن حقابه تالاب راهی برای نجات تالاب خشک شده بختگان

معاون نظارت و پایش محیط زیست استان فارس گفت: پیگیری های متعددی برای احیای تالاب دریاچه انجام داده ایم و توانستیم ظرف دو سال گذشته، به طور میانگین حدود 30 تا 50 میلیون معکب حقابه را از حوضه بالادستی به سمت تالاب بختگان سرریز کنیم اما با توجه به وسعت دریاچه و سطح بالای تبخیر آب ، الگوی نادرست کشت، حفر چاه های غیر مجاز و ... نتوانستیم حجم زیادی آب را به سمت تالاب هدایت کنیم.

جعفری نژاد، اصلاح مدیریت کشاورزی، پیشگیری از هدررفت منابع آبی و اصلاح الگوی کشت در حاشیه اراضی منتهی به تالاب بختگان را از دیگر راهکارهای موثر برای احیای دوباره این تالاب بیان کرد.

وی، همچنین  تصوب حقابه پایدار و مستمر از سدهای بالادست حوضه آبریز بختگان را راهکار اساسی احیای دریاچه دانست و ادامه داد:‌اگر این حقابه به صورت مستمر و پایدار به تصویب برسد به طوری که در تمام فصول و شرایط سال چه دوران پر آبی و چه دوران کم آبی، سهم حقابه تالاب پایدار باشد، شاهد احیای دوباره این دریاچه خواهیم بود.

معاون نظارت وپایش محیط زیست استان فارس، تداوم خشکسالی تالاب بختگان را زمینه ساز پراکندگی ریزگردهای نمکی دانست و گفت: همانطور که گفتیم، تالاب بختگان به بستری از نمک تبدیل شده است و این موضوع در صورت وزش بادهای مستمر به صورت ریزگردهای نمکی در آسمان پراکنده خواهد شد و  این یکی از دل نگرانی های محیط زیست است که باید برای رفع آن در سطح ملی چاره اندیشی کرد.

گفتنی است، بختگان در زمره مناطق حفاظت شده و پناهگاه حیات وحش به شمار می رود و مجموعه دریاچه های بختگان، طشک و تالاب های موجود در ورودی زهکش ها و همینطور ارتفاعات شمال دریاچه بختگان به عنوان پارک ملی تعیین شده است.