زمینه براي مذاکره از همیشه آمادهتر است
با نزدیک شدن به ۱۳ آبان، سالروز تسخیر سفارت امریکا، رابطه ایران و امریکا در فضای سیاسی داخلی و جهانی مورد توجه جدی قرار گرفته و همچنین تجزیه و تحلیل دیپلماسی دولت یازدهم در روزهای گذشته، بارها توسط بسیاری از افراد صورت گرفته است.
مقام معظم رهبری نیز ضمن حمایت از دیپلماسی دولت، تأکید کردند که به امریکاییها اعتماد نداریم. در همین حال، مخالفان دیپلماسی جدید دولت یازدهم برای ابراز عقاید و نظرات خود، از هیچ کوششی از جمله نصب بیلبوردهای تبلیغاتی صداقت امریکایی، تأکید بر شعار مرگ بر امریکا در مراسم ۱۳ آبان فروگذار نکردهاند.
در این باره، تحلیل و ارزیابی رابطه با آمریکا و موضوع ۱۳ آبان، موضوع بحث و گفتوگوی تابناک با «محمدحسن غفوریفرد» است. وی اکنون استاد دانشکده مهندسی برق دانشگاه صنعتی امیر کبیر، دبیرکل جامعه اسلامی ورزشکاران و رئیس هیأت بازرسی و نظارت شورای عالی انقلاب فرهنگی است.
* آقای غفوری فرد ارزیابی شما از واژه بیاعتمادی به امریکاییها چیست؟
ـــ فرمایشهای اخیر مقام معظم رهبری درباره امریکا، مبنی بر قابل اعتماد نبودن امریکا و این را که نمیتوان به موضعگیری این کشور نسبت به ایران خوشبین بود و اعتماد کرد، بارها شنیدهایم. در این میان، برخورد دوگانه و حتی چندگانه امریکا با ایران نیز نشانگر درست بودن فرمایشهای مقام معظم رهبری بوده که آن را به چشم دیدهایم. متأسفانه ما در عملکرد دولت امریکا در قبال ایران شاهد عدم صداقت و تصمیمگیری برای یک رئیس جمهور بودیم.
* صداقت امریکاییها در روند دیپلماسی اخیر را چگونه تحلیل میکنید؟
ـــ رئیسجمهور امریکا صداقت لازم در برخورد با دولت و ملت ایران را نداشته است. به رغم همه سخنان اوباما که دم از صلح و دوستی با ملت ایران میزند، ما دیدیم که او بارها در سخنان خود به وجود تمامی گزینهها علیه ایران و به ویژه گزینه نظامی تأکید داشته و دارد و همچنان به دیدگاهها و موضعگیری گذشته خود درباره ایران پایبند بوده است. در واقع امریکاییها همچنان از رژیم صهیونیستی در برخی موارد پیروی میکنند.
* آقای دکتر، تحرکات دیپلماتیک دولت یازدهم و حمایت رهبری را چگونه تحلیل میکنید؟
ـــ حمایت مقام معظم رهبری از تحرکات دکتر روحانی و وزیر امور خارجه و دولت در سفر به نیویورک و ایجاد تعامل با توجه به فرمایش ایشان در خصوص نرمش قهرمانانه بوده است. البته به گفته رهبر معظم انقلاب، دولت آمریکا غیر قابل اعتماد و خودبرتربین و عهدشکن است؛ اما به رغم این موضوع، ایشان از آنچه در سفر اخیر دکتر روحانی به نیویورک بود، حمایت کردند، ولی از نظر ایشان برخی از آنچه در سفر نیویورک پیش آمد، بجا نبود.
مقام معظم رهبری به هیأت دیپلماسی دولت خوشبین و به آمریکاییها بدبین هستند. ایشان در ادامه سخنان خود به این اشاره داشتند که ما از تحرک دیپلماسی دولت از جمله سفر نیویورک حمایت میکنیم، زیرا به دولت خدمتگزار اعتماد داریم و به آن خوشبین هستیم.
* آیا شما سیاست خارجی دولت را در چهارچوب نرمش قهرمانانه میدانید؟
ـــ دولت یازدهم باید با توجه و تکیه به رهنمودها و فرمایشهای ایشان، مواضع درست و عقلانی خود را ادامه داده و مواضع خود را در قالب کلام رهبری، یعنی همان نرمش قهرمانانه و بدون گذشت از خط قرمزها روشن کند؛ اما نباید خوشبینی زیادی نسبت به مواضع غرب علیه ایران داشت.
* از دید شما، ریشه این اختلافات کجاست؟
ـــ متأسفانه صداقت نداشتن امریکا در قبال ملل گوناگون، دارای سابقه تاریخی بوده و این کشور، تنها در قبال جمهوری اسلامی ایران این گونه رفتار نکرده است. در دوران جنگ با ویتنام نیز، امریکا از طرفی اعلام مینمود با این کشور در حال مذاکره است و از سوی دیگر، ویتنام غربی را تشویق به حمله و جنگ و از آنها حمایت میکرد؛ بنابراین، این گونه به نظر میرسد که سیاست دروغ همراه با روش منافقانه در سیاست دولت و رئیس جمهور امریکا نهفته بوده و گریزناپذیر است!
به نظر میرسد که ما جدای از همه این بحثها به مردم جهان نشان دهیم که جمهوری اسلامی ایران، قصد حمله نظامی و هستهای به هیچ جای دنیا را نداشته و رهبر ما استفاده از سلاح هستهای را حرام اعلام کردند.
* جناب غفوری فرد با توجه به تحولات رخ داده، آینده روابط با امریکا را چگونه ارزیابی میکنید؟
ـــ گویا باید تأثیر حضور اسرائیل بر روابط ایران و امریکا را عامل مهمی مدنظر قرار داد و گفت، امریکا در سطح بالایی، گرفتار لابیهای صهیونیستی بوده و این گونه به نظر میرسد که شمار صهیونیستهای موجود در امریکا، از خود صهیونیستهای موجود در کابینه دولت امریکا بیشتر باشد و به همان میزان در تمامی تصمیمگیریها و سیاستهای امریکا در قبال کشورهای دیگر تأثیرگذارند.
ما به تازگی از مقامات امریکایی شنیدیم که گفتند اگر هم رژیمی با نام اسرائیل وجود نداشت، ما خود یک اسرائیل جدید و نوظهور به وجود میآوردیم. امریکا به رغم تعهد خود نسبت به اسرائیل، در ظاهر میخواهد با کشورهای دیگر چون ایران رابطه برقرار کند تا به این واسطه چهره خشن و جنگ طلب خود را در منطقه و در اذهان عمومی امریکا و جهان به گونه دیگری ترسیم کند.
بنا بر قانون اساسی، تعیین سیاستهای خارجی و کلی با مقام معظم رهبری و اجرای آن با رئیسجمهور است. مقام معظم رهبری فرمودند که به رابطه با آمریکا خوشبین نیستند؛ اما در عین حال، مخالفتی با مذاکره نکردند. شاید زمینه برای مذاکره از همه وقت آمادهتر باشد، چون مقام معظم رهبری فرمودند: «هرچند اعتمادی به سیاست آمریکا ندارند، مخالفتی نیز ندارند؛ بنابراین، تیم سیاست خارجی دولت روحانی باید با توجه به رویکرد نرمش قهرمانانه اصول مدنظر نظام را لحاظ کنند».
* نظر شما نسبت به بیلبوردهای که به تازگی در شهرهای کشور از جمله تهران و مشهد در ارتباط با صداقت امریکایی نصب شده است، چیست؟
ـــ چندصدایی در درون کشور، میتواند باعث قدرت مذاکره کنندگان در میز مذاکره شود. ما باید ببینیم باید چه کارهایی انجام دهیم که بتوانیم در مذاکرات با دست پر وارد شویم. ما همچنان به امریکاییها اعتماد نداریم و دست پولادین زیر دستکش مخملین را حس میکنیم.
* با توجه به نزدیکی به ۱۳ آبان، نظر شما در ارتباط با شعار مرگ بر امریکا چیست؟
ـــ من فکر میکنم امسال نیز حتی شاید به صورت گستردهتر، شعار مرگ بر آمریکا در کشور در روز ۱۳ آبان طنینانداز شود. در واقع ما همان طور که آقای سید احمد خاتمی نیز گفته است، همزمان شعار مرگ بر امریکا سر میدهیم و مذاکره میکنیم. اگر طرف امریکایی تغییر کرد، ما هم با تدبیر مقام معظم رهبری در سیاستهای خود گشایشی ایجاد میکنیم. اما باید گفت تا به امروز ما در سیاستهای آنها تغییرات چشمگیری ندیدهایم؛ بنابراین، امسال نیز این مراسم پرشکوه برگزار خواهد شد.
* با توجه به این که چند روزی به آغاز مذاکرات ژنو نمانده است؛ نگاه جنابعالی به آینده مذاکرات چیست؟
ـــ روند جدید مذاکرات که در دولت جدید آغاز شده، میتواند گام جدیدی در آینده مذاکرات باشد. باید گفت، ما نمیتوانیم در کوتاهمدت (مثلا ظرف حتی یکی دو ماه آینده) منتظر رسیدن به نتیجه در مذاکرات باشیم. ما از آغاز در روند مذاکرات، بر پایه یک روند مذاکراتی اعلام کردیم که به دنبال بمب هستهای نیستیم و حتی مقام معظم رهبری نیز طی حکمی، استفاده و دستیابی به سلاح هستهای را حرام اعلام کردهاند. در واقع حمایت مردمی در ایران از انقلاب و نظام، اصل قدرت و توانایی جمهوری اسلامی است. بر همین اساس مثلا تحریمهای ظالمانهای که علیه ایران وضع شده، مبتنی بر یکسری از قوانین است که کنگره و مجلس سنای امریکا علیه ایران وضع کرده، یا منشأ برخی دیگر از تحریمها، قطعنامههای شورای امنیت است که برداشته شدن این قوانین به زودی و فوری انجام نخواهد گرفت؛ بنابراین، در صورتی که طرف غربی، اراده لازم برای حل و فصل موضع هستهای ایران را داشته باشد، میتوان انتظار داشت که در یک پروسه زمانی نه چندان زود مذاکرات به نتیجه برسد. البته باید گفت تا به امروز طرف مقابل نیز اقدام چشمگیری نکرده است.
رئیسجمهور محترم آقای دکتر روحانی، فرمایش مهمی داشتند که غرب باید به زبان تکریم با ملت ایران سخن بگوید و مادامی که با زبان تحریم با این ملت سخن بگویند، مطمئنا در مذاکرات گشایشی نخواهد شد.
