ذینفعان زایندهرود با هم هماهنگ نیستند
یک استادیار سیستمهای اجتماعی-اکولوژیک دانشگاه تهران گفت: سیاستهای موازی در محیطزیست، منابع طبیعی و جنگلداری کشور باعث بروز مشکلات مختلف زیست محیطی در کشور شده است.
به گزارش ایسنا، مهدی قربانی در حاشیه اولین همایش اکولوژی سیمای سرزمین در ایران و در جمع خبرنگاران با بیان اینکه سیاستهایی که در بخش آب، مرتع و جنگل در کشور اجرایی میشود با یکدیگر در تضاد قرار میگیرند، افزود: زمانی که منابع کشور به دلیل سیاستگذاریها در تضاد قرار گیرند مشکلاتی نظیر زایندهرود و حوضه آبریز آن به وجود میآید چراکه در زایندهرود تعداد زیادی ذینفع هستند و هیچ کدام با یکدیگر هماهنگ کار نمیکنند برای مثال ما هیچ گاه جوامع محلی را در زایندهرود در نظر نگرفتهایم و به همین دلیل مدیریت مشارکتی را نتوانستیم درست اجرایی کنیم.
مسول پروژه مطالعات انسانی سیاستگذاریهای منابع طبیعی ادامه داد: مدیریت دولتی در طرحهای زیست محیطی شکست خورده است و اکنون نیازمند مدیریتهای مشارکتی هستیم و اگر مدیریت مشارکتی اندیشه حاکمیت قرار نگیرد وضعیت منابع مختلف کشور از این بدتر خواهد شد.
قربانی تصریح کرد: بدون شک مبدا دامداری و کشاورزی در جهان، ایران بوده است و این در ساخت قناتهای سنتی در کشور مشخص است و تمام دنیا استفاده از جوامع محلی را از ایران آموختهاند.
وی به یادگاران گذشته از جمله قنات در کشور اشاره کرد و گفت: تمام کشورهای خارجی تکنولوژی ساخت قنات را متعلق به ایران میدانند و اظهار میکنند قنات پایداری یک اکوسیستم را منجر میشود.
این استادیار منابع طبیعی دانشگاه تهران تصریح کرد: متاسفانه از سال 1342 با شروع قانون اصلاحات اراضی، قناتها در کشور نابود شد و از 40 هزار قنات موجود امروز با نهایت تاسف باید گفت تنها 12 هزار قنات در کشور موجود است.
قربانی با اشاره به مدیریت مشارکتی اظهارکرد: در مدیریت مشارکتی، شبکههای سازمانی ایجاد میشود و یک مدیریت با در نظر گرفتن جوامع محلی بر روی یک منبع (جنگل، خاک، آب و...) متمرکز میشود که مدیریت مشارکتی نام دارد.
وی به بحث سدسازی در کشور اشاره کرد و گفت: هرگاه بخواهیم فعالیتی انجام دهیم باید پیوستهای فرهنگی و اجتماعی آن را در نظر بگیریم پس برای اجرای پروژه عظیمی مثل سد علاوه بر پیوستهای فرهنگی و اجتماعی باید بازخوردهای شهری را نیز در نظر بگیریم که متاسفانه هیچ یک از این اتفاقات در ساخت سد در ایران نمیافتد.
استادیار دانشگاه تهران با اشاره به اینکه ما هنگام ساخت سد پیامدهای آینده آن را در نظر نگرفتهایم، افزود: در نظر نگرفتن پیامدها باعث میشود تا مشاهده کنیم سد در حاصلخیزترین زمینهای کشاورزی کشور ایجاد شده و این زمینها زیرآب میرود و به همین علت است که حقآبه کشاورز نیز در نظر گرفته نمیشود.
قربانی با تاکید بر اینکه هیچ انسانی بر روی زمین شک ندارد که آب یک مسئله مهم برای زندگی است، گفت: جوامع محلی و روستایی به صورت عرف باید حق خود را از آب بگیرند و زمانی که اینگونه نمیشود و ما حق روستاییان را میگیریم آنها به شهر مهاجرت میکنند و همین میشود که اساتید علوم اجتماعی کشور مدام هشدار میدهند کلانشهرهای کشور با افزایش حاشیهنشینی رو بهرو هستند.
وی ادامه داد: مدیریت منابع طبیعی در کشور باید به زمان جنگل نشینی و روستا نشینی بازگردد متاسفانه از سال 1342 که با قانون اصلاحات اراضی، مدیریت منابع طبیعی از روستاییان و جنگل نشینان سلب شد به جنگلها نگاه دیگری شد و متاسفانه تخریبهای گسترده صورت گرفت، اما این تخریبها نباید متوجه جوامع محلی باشد آنها هیچ گاه اره برقی در دست نمیگیرند و مراتع و چراگاههای خود را تخریب نمیکنند.
مسوول پروژه مطالعات انسانی سیاستگذاریهای منابع طبیعی تاکید کرد: امروز به هر شکلی است باید مدیریت مشارکتی برای منابع طبیعی در کشور اجرایی شود چرا که مدیریت مشارکتی درمان دردهای زیست محیطی ما خواهد شد.
قربانی اظهار کرد: اگر قانون گذاران نمیخواهند قانون مالکیت را سر و سامانی دهند پس بهتر است طرحی در خصوص مدیریت مشارکتی تصویب کنند چراکه منابع طبیعی کشور در خطر است.
وی با هشدار به مسوولان تاکید کرد: اگر طرح یا قانون یا هر چیز دیگر که مسوولان مدنظر دارند در خصوص مدیریت مشارکتی منابع طبیعی کشور انجام نگیرد تا 10 سال آینده فاتحه منابع طبیعی کشور خوانده است.
قربانی به حفر چاههای عمیق اشاره کرد و افزود: قنات، شیره زمین را میگیرد، اما چاههای عمیق خون زمین را میمکند. جالب است بدانید که در آمریکا دشتی به نام "کرمان" وجود دارد که در آن کرمانیها صنعت ساخت قنات را برای آمریکاییها اجرایی کردند و آنها هنوز از این صنعت به طور کامل استفاده میکنند، اما در کشور خودمان قناتها به دست فراموشی سپرده شده است.
مسول پروژه مطالعات انسانی سیاستگذاریهای منابع طبیعی خاطر نشان کرد: دانش بومی و محلی در سطح بالاتری از دانش دانشگاهی قرار دارد چراکه این دانش امتحانات خود را پس داده است، اما دانش دانشگاهی نیازمند امتحان است و حالا که کشور ما خاستگاه دانش بومی جهان است باید بیش از این از گذشته خود و دانش بومی مردمان خود بهرهبرداری کنیم.
