انتخابی در طراز دولت اعتدال‌گرا

وقتی روز گذشته به طور رسمی خبر انتخاب دکتر ابوذر ابراهیمی ترکمان منتشر شد هر چند رئیس جدید دستگاه دیپلماسی فرهنگی کشور برای افکار عمومی چندان شناخته شده نبود و حتی بسیاری از فعالین رسانه ای به دنیال کسب اطلاعات بیشتری از وی بودند اما برای کسانی که به طور تخصصی تر این حوزه را دنبال می کنند خبر خوشحال کننده ای بود زیرا انتخابی در طراز دولت اعتدال گرا انجام شده است.

اهمیت خاص سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی که به واقع اصلی ترین و مهمترین دستگاه متولی فرهنگ ایرانی ـ اسلامی در عرصه بین المللی است با نگاهی به ترکیب شورای عالی آن که مرکب از 15 نفر از وزرا و شخصیت‌های علمی و فرهنگی است که با حکم رهبر انقلاب منصوب می‌شوند بیشتر آشکار می شود. این ترکیب 15 نفره عبارتند از پنج نفر از شخصیت‌های علمی و فرهنگی به انتخاب مقام معظم رهبری و 10 نفر متشکل از وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی (رئیس شورا)، وزیر امور خارجه، رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، وزیر اطلاعات، معاون امور بین‌الملل دفتر مقام معظم رهبری، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، دبیرکل مجمع‌جهانی تقریب مذاهب اسلامی، دبیرکل مجمع جهانی اهل بیت(ع)، رئیس جامعة‌المصطفی (ص) العالمیه و رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و همچنین مشاور رییس جمهور و رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی.

با نگاهی به ترکیب شورای عالی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و انتخاب های گذشته این شورا شاید تا حد زیادی مشخص شود که منتخب جدید از آن پایه از شایستگی برخوردار بوده است که بدون وابستگی به جریان های سیاسی و لابی های خاص توانسته است نظر مثبت این شورا را جلب کند اما در تکمله این حسن نظر شورا به نظر می رسد معرفی عمیق تری از دکتر ابراهیمی ترکمان و خدمات کم نظیر وی از گذشته تا کنون ـ به ویژه دردوره آخرین ماموریتش ـ برای معرفی فرهنگ ایرانی اسلامی خالی از لطف نباشد.

فارغ از رویه نامیمونی که در برخی نوشته ها با بن مایه تعارفات غلو آمیز و نکو نگاری درباره شخصی که برای منصبی انتخاب یا بدان منصوب می شود نگارنده تنها تلاش دارد برای شناخت بیشتر افکار عمومی واقعیت های مغفول مانده ای از شخصیت فردی و پیشینه کاری رییس جدید دستگاه دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران را بازخوانی کند. واقعیت هایی که حاصل آشنایی نه چندان طولانی اما عمیق از فعالیت های دکتر ابراهیمی ترکمان و درست از زمان آغاز فعالیت وی به عنوان رایزن فرهنگی ایران در روسیه است.

شاید دور از واقعیت نباشد اگر بگوییم دکتر ترکمان امروز و به واسطه بیش از 5 سال فعالیتش شناخته شده ترین رایزن فرهنگی در جامعه روسیه است. به یقین اگر نظر سنجی دقیقی در فدراسیون روسیه انجام می پذیرفت عمق اثرگذاری وی در جامعه روسیه برای معرفی ایران اسلامی به شکل شگفت انگیزی مشخص می شد. برای درک بهتر این اثر گذاری تنها کافی است به زبان فارسی و یا روسی جستجویی در فضای مجازی داشته و نظر مسئولین و فعالین دانشگاهی، فرهنگی و مسلمانان روسیه درباره فعالیت های وی را بازخوانی کنید که نمونه مشخص آن را می توان در ابراز احساسات و دیدگاه های نخبگان فکری و اجرایی روسیه در مراسم تودیع وی در مردادماه امسال دید.

تحصیل توامان ابراهیمی ترکمان در حوزه و دانشگاه و طی مدارج عالی علمی از وی شخصیتی متمایز ساخته است به گونه ای که هم اسلام را به خوبی درک کرده و بر موضوعات مختلف اعم از تاریخ اسلام، اصول فقهی، فرق و مذاهب اسلامی و مسائل آن اشراف دارد و هم به واسطه روحیه جستجوگرش به فراخور ماموریت هایی که داشته تلاش کرده است اسلام را در فضای بین الملل با ادبیات خاصش به خوبی درک کند. از سوی دیگر حس قوی ایران دوستی و تعلقش به این آب و خاک به همراه مطالعات گسترده ای که در خصوص تاریخ و تمدن ایران داشته است به وی کمک کرده این دو مقوله را به خوبی با هم جمع کند.

رییس 45 ساله سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی اما مزیت بزرگتری که دارد این است که سلسله مراتب مدیریتی را به آرامی و مرتبه به مرتبه طی کرده است به گونه ای که شاید بتوان گفت اکنون آگاه ترین فرد به سازمانی است که در مسند ریاستش قرار گرفته است. ابراهیمی ترکمان چه به عنوان یک رایزن فرهنگی در چندین دوره و چه به عنوان معاون همین سازمان طی دو دهه اخیر به خوبی با ظرفیت ها، چالش ها، فرصت ها و مشکلاتی که این سازمان دارد آشناست و به عبارتی درد آشنای این حوزه است.

دغدغه مندی وی در حوزه فعالیت سازمانی را آنگاه بهتر می توان دریافت که هیچگاه به مسئولیت هایش به عنوان یک وظیفه صرف نگاه نکرده است. نگاهی به تالیفات وی نشان می دهد که او فراتر از ماموریت هایی که برایش تعریف شده با عشق به اسلام و ایران در هر موقعیتی که بوده تلاش داشته است با فاصله گرفتن از فرهنگ شفاهی غالب در میان مدیران کشورمان یافته ها و دانسته های جدیدش را به رشته تحریر در آورده و در اختیار علاقه مندان قرار دهد.

ابراهیمی ترکمان با تمام بی ادعایی و صمیمت در ارتباطات اجتماعیش به جدیت در انجام ماموریت هایش شهره است. هیچ فراموش نمی کنم که در مدت حضورش در فدراسیون روسیه با سفرهای متعدد به نقاط مختلف این سرزمین پهناور حتی از حضور در جمع کوچک مسلمانان و ایران دوستان غافل نبود. به خوبی به یاد دارم که با چه مشقتی برای دریافت نشانه هایی از علاقه تولستوی معروف به ایران فرسنگ ها راه را پیمود و هنوز شور و شعفی که در صدایش ـ پس از به دست آوردن مدارک کمیابی در این خصوص ـ در مکالمه تلفنی دو طرفه را حس کردم از یاد نبرده ام.

اهتمام کم نظیر وی به شناخت و بهره گیری از فناوری های جدید ارتباطی و تعامل شفاف وی با رسانه ها نقطه قوت دیگر رییس جدید سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی است. همین نوع نگاه سبب شده است که اکنون پایگاه اطلاع رسانی رایزنی فرهنگی ایران در روسیه جامع ترین و به روزترین پایگاه مجازی در میان رایزنی های فرهنگی کشورمان باشد و با جستجویی در فضای مجازی در خواهیم یافت که بیشترین داده ها درباره رایزنی های فرهنگی را، رایزنی فرهنگی کشورمان در روسیه با اختلاف فاحشی با دیگر مراکز فرهنگی ایرانی در خارج از کشور به خود اختصاص داده است.

شاید بیشتر نوشتن درباره توانمندی ها و خبرگی رئیس جدید سازمان فرهنگ و ارتباطات رنگ و بوی دیگری به خود گیرد به همین سبب به همین اندک از بسیار بسنده می کنم. در واقع آنگاه تصمیم به نوشتن درباره وی کردم که احساس کردم طی روزهای اخیر آنچنان که حق مطلب است درباره شخصیت و توانمندی های دکتر ابراهیمی ترکمان گفته نشده است و این واقعیت را حق جامعه فرهنگی و دغدغه مندان این حوزه دانستم که اطمینان حاصل کنند جایگزین دکتر محمد باقر خرمشاد ـ که از شخصیت علمی و فرهنگی برجسته کشورمان است ـ شخصیت ارزشمندی است که به یقین با شناخت دقیقی که از این سازمان دارد می توان آغازگر فصلی نو در عرصه دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران باشد.