وب‌سایت‌های صداوسیما هم آمارسازی می‌کنند؟! + توضیحات پورتال

برخی رسانه‌های تخصصی در اقدامی جالب به بررسی آمار بازدید یکی از وب‌سایت‌های جانبی سازمان صداوسیما پرداخته که قرار است بازوی دیجیتال این سازمان باشد و در این بررسی به نتایج جالبی دست یافته‌اند که اتهام آمارسازی برای رشد آمار بازدید این وب‌سایت را نشان می‌دهد!

به گزارش «تابناک»، سازمان صداوسیما خیلی دیر وارد فضای مجازی شده و این حضور نیز چندان پررنگ نبود؛ اما از چندی پیش، با راه‌اندازی یک سلسله وب‌سایت‌ها تلاش شده اندکی از این ظرفیت بهره‌برداری شود، هرچند برخی از رویکردهایی که در رسانه ملی حاکم است، در این حوزه نیز صادق است و از این حیث توفیق چندانی در فضای سایبر نصیب این رسانه عریض و طویل نشده و همچنان رسانه‌های خصوصی حرف اول را در اینترنت می‌زنند و بیشترین مخاطب را وب‌سایت‌های غیردولتی دارند.

‌‌در یک سال اخیر، رشد مشکوک شمار بازدید برخی وب‌سایت‌ها که چندان طبیعی نیست، با حرف و حدیث‌هایی همراه بود که هیچ گاه مستندِ متقنی برای این آن منتشر نشده و تنها تحلیل نوع رشد بازدید برخی از این رسانه‌های برخط (آنلاین) مورد استناد قرار گرفته است. در همین راستا، و در رویدادی جالب، یکی از وب‌سایت‌ها به تحلیل شیوه کارکرد و آمار بازدید یکی از وب‌سایت‌های سازمان صداوسیما پرداخت‌.

«مناظره» که ظاهراً در راستای برگزاری مناظره و انتشار فیلم‌های این مناظره در فضای آنلاین راه‌اندازی شده، زیر ذره‌بین برخی ناظران رفته و متهم به «خرید کلیک» به قصد ارتقای کاذب رتبه در وب سایت‌های تعیین رتبه نظیر الکسا قرار گرفته است. «تابناک» بدون تأیید یا رد این گزارش تحلیلی، ناظران را دعوت می‌کند تا همین شیوه تحلیل را بر‌ روی دیگر وب‌سایت‌ها نیز ‌بررسی کنند و دریابند،‌ هم‌اکنون چه وب‌سایت‌هایی‌ جایگاه کاذب در رتبه‌بندی مبتنی بر بازدید دارند. در متن این گزارش که آزاداندیشی منتشر کرده آمده است:

پورتال مناظره و گفت‌وگوی سازمان صداوسیما، از یکم مهر ۱۳۹۱، کار خود را ‌آزمایشی و در قالب تلویزیون اینترنتی در سایت WWW.Monazereh.ir آغاز کرد و در ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۲، همزمان با ولادت با سعادت امام محمد باقر(ع)‌ با تبلیغات صداوسیما، کار خود را‌ رسما‌ آغاز کرد. پس از گذشت بیش یک سال از آغاز فعالیت این پورتال و همزمان با شهادت امام محمد باقر(ع)‌ نقد و بررسی عملکرد این پورتال، ضروری به نظر می‌رسد.

پیرامون آمار تولیدات و مخاطبان این سایت، آمارهای شگفت‌انگیزی وجود دارد:

۱ـ این تصویر مربوط به آمار WWW.Monazerh.ir در تاریخ بیستم شهریور 1392 (11 سپتامبر 2013) است:

بر پایه این تصویر:

۱ـ۱ـ همان گونه که دیده می‌شود، ۶۷درصد ‌کاربران این سایت، از کشور دوست و برادر، هندوستان ‌و صرفا ۲۷درصد از بازدیدکنندگان سایت، ایرانی هستند! به نظر شما، دلیل این «پدیده» چیست؟!
۲ـ۱ ـ این سایت، پورتال «تخصصی» مناظره و گفت‌وگوست؛ اما آمار کابران بدون تحصیلات دانشگاهی (No College) از کاربران دانشگاهی (College + Some College) و کاربران تحصیلات تکمیلی (Graduate School) بیشتر است! به نظر شما، دلیل این «پدیده» چیست؟!

۳-۱‌ ـ در هر نوبت مراجعه، کاربران سایت به طور متوسط، کمتر از دو صفحه می‌بینند و در هر صفحه نیز، کمتر از ۱۱۰ ثانیه توقف می‌نمایند. این آمار برای این پورتال که فیلم‌محور است، آمار مناسبی نیست؛ یعنی عملاً قبل از این که تیتراژ و سلام و احوالپرسی اول برنامه و معرفی میهمان تمام شود، کاربر از آن صفحه خارج می‌شود!

۲ ـ آمار کاربران سایت را به اطلاع مدیران سایت رساندیم. پس از یک ماه، آمار سایت به صورت زیر است:

بر پایه این تصویر:

۱ ـ ۲ ـ در کمتر از یک ماه، بیش از دو‌‌سوم کاربران هندی پورتال، ناپدید شده‌اند!

۲ ـ ۲ ـ ترکیب تحصیلات کاربران، دست‌نخورده ‌مانده!

۳ ـ ۲ ـ کاربران ایرانی ظاهرا از کاربران هندی، کم‌حوصله‌تر هستند چون متوسط حضور کاربران در هر صفحه، از ۱۱۰ ثانیه، به ۱۰۵ ثانیه کاهش پیدا کرده است!

۳ ـ برای صد آیتم آخری که در سایت قرار داده شده (از شانزدهم شهریور تا نوزدهم مهر)، جمعاً سی پیام فرستاده شده است. بیشتر این پیام، بدون مثبت (لایک) و منفی یا حداکثر با یک یا دو مثبت و منفی است و رکورد بیشترین میزان مثبت و منفی‌ای که جمعاً برای نظرها ارسال شده، هفت مورد است، حال آن که بنا بر آمار رسمی موجود در پورتال، ‌بازدیدهای این صد آیتم، به طور متوسط، بیش از ۵۴۰ نفر است!

۴ ـ تصویر زیر، متعلق به چه کسی است؟!

سردار دکتر طلایی!

اما بالای آن نوشته شده: آقای رضا امینی‌! و جالب آن است که ۱۳۸ بازدیدکننده هم داشته است؛ اما گویا هیچ کدام از این بازدیدکنندگان عزیز، این اشتباه را تذکر نداده‌اند و احتمال آن بود که اگر تذکر نگارنده‌‌ این یادداشت به مدیران سایت برای اصلاح تیتر نبود، نائب رئیسی شورای شهر تهران بر برادران هندو، مشتبه می‌شد!

بنا بر اطلاعات درج شده در نوار ابزار الکسا در بالای جستوگر، در زمان قرار گرفتن این گفت‌وگو ‌در سایت، نزدیک ۷۰ درصد بازدیدکنندگان پورتال، از هند هستند.

۵ ـ پربازدیدترین برنامه پورتال در طول یک سال فعالیت آن، مناظره نمایندگان روحانی و رضایی بوده که بیش از ۲۱هزار بازدید داشته است. در رابطه با این میزان بازدید، چند نکته وجود دارد:

۱ ـ ۵ ـ این مناظره، در روز ۲۲ خرداد، دو روز پیش از برگزاری انتخابات، روی پورتال قرار داده است.

۲ ـ ۵ ـ خبر برگزاری این مناظره در هیچ خبرگزاری یا سایت دیگری‌ دیده نشده است.

۳ ـ ۵ ـ برای این مناظره، ۲۵ نظر فرستاده شده که ۲۲ نظر، منتشر شده است. تمامی این نظرها، از روز ۲۷خرداد (دو روز پس از اعلام نتیجه قطعی انتخابات‌!) به بعد، درج شده و تا ۲۵ تیر‌ ادامه یافته است! جالب است که به جز‌ یکی ـ دو نظر‍، مابقی نظرها، ارتباطی با هم ندارد و جالب‌تر آنکه به جز‌ یکی دو نظر دیگر، نظرها‌ ارتباطی با مناظره ندارند!

از مدیران سایت تقاضا داریم ‌توضیح بفرمایند ‌از این ۲۱هزار بازدید، چند هزار بازدید از طرف برادران و خواهران هندوستان بوده است؟! همچنین تقاضا داریم که IPهای نظرات ارسال شده را با یکدیگر مقایسه کنند و پس از حذف IPهای تکراری، شمار IPهای غیر تکراری‌ را که پیام نفرستاده‌اند، اطلاع‌رسانی نمایند.

نکته: به نظر می‌رسد ‌این آمارهای شگفت‌انگیز، ناشی از «خریدن کلیک» از هندوستان است! پس از تذکر و اعتراض نگارنده به این موضوع، در کمتر از یک ماه، تمامی کاربران هندی، ناپدید شدند اما با توجه به عدم تغییر آمارهای فنی سایت و دیگر اسناد و مدارک موجود، متأسفانه به نظر می‌رسد که تحولی در سیاست «خریدن کلیک» ایجاد نشده و صرفاً «واردات کلیک» متوقف ‌و برای «تولید کلیک»، بر تولید داخلی تکیه شده است! با توجه به آنچه گفته شد، از مدیران پورتال تقاضا داریم که پیرامون این مسأله، شفاف‌سازی نمایند.

۶ ـ از پس از انتخابات ریاست جمهوری تا امروز، به جز دوازده مناظره‌ای که توسط بنیاد در شرف ثبت آزاداندیشی برگزار شده، هیچ مناظره‌ای در این پورتال تولید نشده و پس از استعفای بنیاد از همکاری با پورتال به دلیل آمارهای گفته شده، متأسفانه بیش از یک ماه است که تمامی ضبط‌های پورتال نیز تعطیل شده است.

۷ ـ در میان صد آیتم آخری که بر روی پورتال قرار گرفته، پر مخاطب‌ترین برنامه‌، مناظره آقایان علی خضریان و حسین نقاشی پیرامون «هویت انجمن‌های اسلامی دانشجویان» بوده که بیش از ۱۶۰۰ کاربر از آن بازدید نموده‌اند. علت اصلی این تعداد مخاطب که سه برابر متوسط بازدیدکنندگان دیگر آیتم‌ها بوده، این است که قبل از قرار گرفتن این آیتم ‌روی سایت، متن کامل مناظره و خبر کوتاه مناظره توسط بنیاد، تولید شد و از طریق سامانه پیامک، به مسئولان سایت‌های خبری مختلف، اطلاع‌رسانی شد و این پایگاه‌های اطلاع‌رسانی نیز اقدام به انتشار خبر مناظره و درج لینک فیلم مناظره نمودند و در نتیجه این مناظره، به پربازدیدترین آیتم پس از انتخابات تبدیل شد. البته مدیریت محترم سایت، جناب آقای محمد پیکری نیز‌ در کنفراس خبری افتتاح پورتال، فرمودند که «با توجه به شرایط اینترنت کاربران، تمامی ویدیوها تبدیل به صوت و متن می‌شود» اما این مهم، در ‌سال گذشته، حتی برای یک آیتم تولیدی، دیده نشده است!

با توجه به آنچه گفته شد، به نظر می‌رسد که پورتال مناظره و گفت‌وگو، نیازمند «تبیین نمودن چشم‌اندازها و راهبردها» و «خانه‌تکانی اساسی» است.

نکته: این پورتال‌ زیر نظر معاونت رسانه‌های مجازی سازمان صداوسیما فعالیت می‌کند؛ افزون بر ‌‌‌نقد مدیران فعلی پورتال، لازم است ‌از زحمات و حمایت‌ها و پیگیری‌های جناب آقای مهندس خوشدل و مهندس سیاهکی (مدیران ارشد معاونت) و جناب آقای کاظمیان‌فر (مسئول بسیج معاونت)، کمال تقدیر و تشکر را به عمل آورم.


توضیحات پورتال مناظره صداوسیما

در پی انتشار این خبر، توضیحاتی درباره این خبر از سوی این پرتال ارسال شد که بخشی از آن که مرتبط با موضوع خبر بود، درج می‌شود. ذکر این نکته ضروری است که در این توضیح صرفاً به رد خبر فوق پرداخته شده و کوچک ترین استدلال فنی در این باره ذکر نشده و از این حیث قضاوت با خوانندگان است. در متن این توضیحات آمده است:

اولین و بدیهی‌ترین وظیفه وبگاه‌های خبری اطمینان از صحت و سقم خبر و منبع خبری آن می باشد.چنانچه قرار باشد، هرگونه ادعا و خبر کذب و اثبات نشده که از جانب هر شخص، با هر انگیزه خاصی که منافعش به خطر افتاده، دستمایه ناصواب جذب یا حفظ کاربران شود، نتیجه آن بازار آشفته‌ای خواهد شد، که متأسفانه گاه‌ گاه در فضای مجازی شاهد آن هستیم، و در آن اثری از اخلاق رسانه‌ای مشاهده نمی‌شود، بنابراین اصحاب رسانه مانند سایت تابناک نه تنها نباید در دام این قبیل خبر سازی ها بیفتند، بلکه باید برای آن چاره‌اندیشی نمایند.

پورتال مناظره و گفتگو از طرف جمعی از اساتید رسانه، حوزه و دانشگاه با هدف ایجاد فضای تضارب آراء و ارتقاء سطح آگاهی کاربران، و با تاکید بر ضرورت رعایت اخلاق و آداب مناظره، حدود یک سال است که فعالیت خود را آغاز کرده و با دعوت از کارشناسان و اصحاب رسانه، تمرکز اصلی خود را بر تولید محتوای مناسب گذاشته است. کاربران محترم می‌توانند، از آن استفاده کنند و در مورد آن قضاوت نمایند.

هر کس که مدت کوتاهی در فضای مجازی فعالیت داشته باشد، می‌داند که رتبه‌ برخی وبگاه ‌ها لزوماً معنای واقعی ندارد، و شیوه‌های غیر صحیح زیادی برای ایجاد رتبه‌های غیر واقعی وجود دارد، مانند سایتهای زرد که با این شیوه های غیر صحیح به رتبه سازی می پردازند. و در مقابل وبگاه‌هایی وجود دارند،که از محتوای غنی برخوردارند، اما رتبه قابل توجهی ندارند.

بنابراین از ابتدا در توافق این پورتال با مراجع ذیربط و ذیصلاح به هیچ‌ وجه رتبه و آمار الکسا و نظایر آن که روایی آن مورد نقد جدی کارشناسان می باشد، ملاک عمل و ارزیابی نبوده است. به همین دلیل پورتال مناظره و گفتگو با اطمینان از اهداف ارزشمند خود، طی یکسال گذشته، بدون تمرکز به شیوه های ناصواب و حتی وارد نشدن جدی به موضوع تبلیغات، روالی کاملا طبیعی وکاملا شفاف را طی کرده و آمار بازدیدها را اگر چه برخی از آنها پایین بوده، در معرض دید کاربران قرار داده، تا سندی باشد، بر شفافیت و صداقت راهی که انتخاب کرده است.

ضمن آنکه می دانیم هر فرد اندیشمندی که به دنبال محتوای مناسب باشد، رتبه و آمار وبگاهها را جستجو نمی کند، بلکه کلید واژه مورد نظر خود را جستجو می کند، تا به محتوای مورد نظر و مناسب برسد. بنابراین آمارسازی از اساس برای وبگاههای محتوایی سالبه به انتفاع موضوع است. البته تیم فنی و کارشناسان پورتال مناظره در صورت لزوم، در جای خود آماده پاسخ به همه ادعاهای کذب می‌باشند.

اما از وبگاه تابناک که شبکه اجتماعی و کاربر محور نبوده، بلکه تحریریه متمرکز و تجربه طولانی دارد، حداقل این انتظار می‌رفت، که از خود رفتار حرفه ایی نشان داده، قبل از هرگونه اقدامی، ابتدا از پورتال مناظره و گفتگو که در دسترس بوده، نسبت به این موضوع استعلام می‌کرد و در صورت قانع نشدن و نیافتن پاسخ مناسب، اقدام به نشر این خبر کذب می‌کرد. بنابر این ضمن ضرورت درج این جوابیه در محل و زمان مساوی، پورتال مناظره حق پیگیری این موضوع را برای خود محفوظ می‌دارد.