سایه روشن افزایش وام خرید مسکن

در حالی که در رکود بازار مسکن، زمزمه‌هایی از افزایش تسهیلات خرید مسکن آغاز شده است، دیدگاه‌ها و بحث‌های متفاوتی پيرامون این امر شکل گرفته است؛ این که آیا افزایش وام مسکن در حال حاضر ضروری، مفید و لازم ‌و یا آن که منجر به افزایش دوباره قیمت‌ها در بخش مسکن خواهد بود؟

به گزارش «تابناک»، بخش مسکن کشور از مدتی پيش از انتخابات ریاست جمهوری به کما رفت و پس از مشخص شدن نتیجه انتخابات، خواب بازار مسکن و رکود آن عمیق‌تر شد؛ اما انتظارات از کاهش قیمت‌ها و حداقل رسیدن قیمت‌ها به ثبات در این بخش اقتصاد کشور که منجر به ایجاد رکود در بازار مسکن شده است، همچنان ادامه دارد.

این رکود در کنار عوامل دیگری همچون تورم بالا در بخش مسکن و فاصله شدید میانگین درآمدی در شهرهای بزرگ با ميانگین بهای مسکن و از سوی دیگر سخنان وزیر راه و شهر سازی از استراتژی‌های جدید برای خانه‌دار شدن شهروندان، منجر به آن شد که ‌یکباره بحث بر سر افزایش تسهیلات مسکن آغاز شود.

بنابراين، با آغاز زمزمه‌هایی مبنی بر لزوم افزایش مسکن، بحث بر سر تأثیرات آن نیز شروع شد. برخی با جهت‌گیری‌های خاص، افزایش تسهیلات مسکن را مسبب افزایش بهاي دوباره در بازار مسکن معرفی کردند، برخی دیگر این افزایش قیمت را ناچار و ناگزیر خواندند و برخی دیگر هم با تأکید بر پيامدهاي آن، بر احتمال افزایش بهاي مسکن راه چاره كنوني را افزایش تسهیلات مسکن دانستند.

همه این‌ها ناشی از آن است که بي‌گمان تسهیلات مسکن و افزایش آن تا اندازه‌اي منجر به مهمیزی بر بازار مسکن خواهد بود و در نتیجه با بالا رفتن «گردش نقدینگی» در بازار مسکن ـ و نه خود نقدینگی ـ تب تقاضا بالا خواهد رفت و قیمت‌هایی كه تاكنون منتظر بودند، راه گذشته خود را خواهند پیمود.

دیدگاه کار‌شناسان نیز در بر گیرنده همین موضوع است و در خصوص افزایش تسهیلات مسکن، نیم نگاهی به این موضوع هست.

در اين باره، احمدرضا سرحدی با دیدی تجربی بر اين باور است: طرح‌های ارائه شده دولت مبنی بر افزایش تسهیلات، پس‌انداز و سپرده‌گذاری از سوی مردم مناسب است؛ اما بهتر است تلاش دولت در راستاي افزایش ساخت و ساز مسکن بیشتر شود.

وی می‌گوید: با وجود تورم بالا، طرح افزایش تسهیلات مسکن، منجر به افزایش دوباره قیمت‌ مسکن می‌شود، چرا که تجربه بيست سال اخیر، مبنی بر افزایش تسهیلات همین نتیجه را ‌‌داشته است... بنابراين، بهتر است افزایش این تسهیلات به صورت وام ساخت مسکن باشد تا با افزایش عرضه، بازار مسکن متعادل شود.

از سوی دیگر، بیت الله ستاریان، استاد دانشگاه و کار‌شناس مسکن  مي‌گويد: اگر اخبار وام مسکن در جامعه زیاد پخش شود، نتیجه‌ آن رونق بازار و ‌افزایش قیمت است... اما آنچه مسلم است، اين كه هم‌اكنون نسبت قیمت مسکن به تسهیلات بسيار ناچیز است و در این ‌که این تسهیلات باید افزایش یابد، شکی نیست.

‌وی همچنين بحث اصلی را بر سر چگونگی اعطای وام و گیرنده وام می‌داند: آیا این ورود باید از کانال خریدار باشد یا وام به تولید‌کننده تحت قوانین و ضوابطی داده شود؟

وی پاسخ می‌دهد: در مرحله نخست، می‌گوییم که تسهیلات از کانال تولیدکننده پرداخت شود بهتر است، اما این نکته را باید در نظر داشته باشیم که اگر از کانال تولیدکننده وارد شویم، ما ديركرد فاز افزایش قیمت را با یک مدت چندماهه خواهیم داشت، ولي چنانچه از کانال خریدار پرداخت شود، در‌‌ همان مرحله نخست، افزایش قیمت خودش را نشان می‌دهد.

پیشنهاد وی آن است که‌ بهترین راهکار، ایجاد صندوق‌های مسکن در سراسر کشور است، این صندوق‌ها مانند صندوق‌های تأمین اجتماعی عمل می‌کنند و یارانه بخش مسکن در اختیار تولید قرار می‌گیرد و در این ‌صورت، تولید پایداری در بخش مسکن خواهیم داشت.

از سوی دیگر، علی نوذر‌پور، رئیس کمیته مسکن و شهر سازی و رئیس انجمن مهندسان شهرسازی هر دو سمت قضیه را هدف قرار می‌دهد‌ و مي‌گويد: افزایش وام در بخش مسکن در دو عرصه است: طرف عرضه و سمت تقاضا.

وی می‌گوید: عمدتا اولویت در افزایش تسهیلات و وام دهی در بخش عرضه مسکن است تا در نتیجه آن، بخش تولید بتواند محدودیت عرضه را کاهش دهد؛ اما این به معنی آن نیست که در سمت تقاضا، نیازمند افزایش وام مسکن نیستیم. در حال حاضر تسهیلات كنوني خرید در بخش مسکن نا‌چیز است و نزديك ‌۲۰ تا ۳۰ درصد بهای مسکن را پوشش می‌دهد.

وی مي‌گوید: همه اینها در حالی است که در استاندارد جهانی وام خرید مسکن، باید ‌تا ۷۰ درصد از بها را شامل شود كه البته ‌در اقساط بلند مدت ‌بيست یا سي ‌ساله ‌بازپرداخت می‌شود.

به باور نوذر‌پور، افزایش وام مسکن باید در هر دو سمت عرضه و تقاضا باشد، ولي اولویت با افزایش تسهیلات سمت عرضه است.

اما در این میان، سخنان وزیر راه و شهر سازی از اهمیت بیشتری برخوردار است، چرا که هر گونه افزایش وام مسکن را مستلزم ایجاد خطوط اعتباری جدید برای بانک‌ها می‌داند که با توجه به ممنوعیت ایجاد خط اعتباری از بانک مرکزی طبق قانون بودجه، این امر فعلا منتفی است.

اما آخوندی در حالی از منتفی بودن افزاش وام در حال حاضر سخن می‌گوید که خود بر اين باور است این افزایش وام به هیچ وجه منجر به افزایش قیمت مسکن نخواهد شد.

وی می‌گوید: با اجراي ‌‌سیستم افزایش سپرده، ما با افزایش نقدینگی روبه‌رو نیستیم و هیچ پولی ‌‌یکباره تزریق نمی‌شود که افزایش قیمتی را به دنبال داشته باشد.

گویا این سخنان آخوندی به این معناست که هم‌اكنون امکان افزایش وام مسکن وجود ندارد، اما در پايان، عقیده وزیر راه و شهر‌سازی روحانی بر آن است که افزایش تسهیلات مسکن، البته به شیوه‌ای که مستقیم‌ به دست خریدار داده نشود، در قالب صندوقهای سرمایه گذاری، در دستور کار باشد.