مرور روزنامههای پنجشنبه ۲۱ شهریور ماه
چه کسانی در بزنگاه همراه روحانی خواهند ماند؟
ادامه مباحث مربوط به مذاکرات هستهای و رابطه با غرب، تشکیل فراکسیون اعتدال در مجلس کنونی و برنامههای جناحها برای انتخابات بعدی ریاستجمهوری و توصیف رابطه اصولگرایان و اصلاحطلبان با دولت روحانی، مهمترین مطالب روزنامههای آخرین روز هفته هستند.
کد خبر: ۳۴۴۵۷۴
| | 13940 بازدید

ادامه مباحث مربوط به مذاکرات هستهای و رابطه با غرب، تشکیل فراکسیون اعتدال در مجلس کنونی و برنامههای جناحها برای انتخابات بعدی ریاستجمهوری و توصیف رابطه اصولگرایان و اصلاحطلبان با دولت روحانی، مهمترین مطالب روزنامههای آخرین روز هفته هستند.
هنوز دولت يازدهم، دوران ماه عسلش راميگذراند و به بزنگاهي نرسيده است!
در حالی که پس از مدتها، باز هم تلاش برای توصیف وضعیت جناحی رئیسجمهور به صفحه روزنامهها راه یافته، رسالت در مطلبی با تیتر «روحانی هم یک پدیده است!» و به قلم مهدی فضائلی نوشته است: انتخابات ۲۴ خرداد با پیروزی غیرقابل پیشبینی حجتالاسلام والمسلمین دکتر حسن روحانی به سرانجام رسید؛ فردی که در تمام دوران تبلیغات انتخاباتی، خود را مستقل معرفی کرد و نسبت به اظهاراتی که سعی داشت وی را به اصلاحطلبان منتسب کند به موضعگیری صریح واداشت. پس از روی کار آمدن دکتر روحانی، سه گرایش عمده در مواجهه با ایشان در بین اصولگرایان شکل گرفته است. یک گرایش، آقای روحانی را بیگانه با اصولگرایی و نه جزء جریان اصلاحات اما با تفکراتی لیبرال مآبانه و در دستهبندیهای رایج کشور زیرمجموعه آیتا.. هاشمی رفسنجانی میداند و بر این باور است که آقای روحانی و دولت وی نه میتوانند و نه میخواهند که به همه ارزشهای انقلاب اسلامی وفادار باشند.بیتوجهی به عدالت و آلوده شدن به اشرافیگری، به فراموشی سپردن تودههای مردم، نگاه لیبرال در حوزه فرهنگ و مقاوم نبودن در برابر فشارهای غرب، از دغدغههای اصلی این جریان نسبت به آقای روحانی است.
این گرایش از آغاز در موضعی تقریباً تقابلی با رئیسجمهور یازدهم قرار گرفت و در جریان رأی اعتماد به وزرای پیشنهادی نیز نمایندگان این گرایش در مجلس عمدتاً در مخالفت صحبت کردند. این گرایش همچنین معتقد است نیروهای اصولگرا نباید در دولتی که ریاست آن بر عهده فردی مثل دکتر روحانی است قبول مسئولیت کنند، چرا که حضور اصولگرایان، به این دولت مشروعیت میدهد و جامعه و خصوصاً نیروهای انقلابی را در نوع مواجهه با دولت، دچار ابهام و تردید میکند.
اما در میان اصولگرایان گرایش دیگری هم وجود دارد و آن این که اگر چه آقای روحانی نامزد اصولگرایان نبود و مشی ایشان با اصولگرایان انطباق کامل ندارد اما اولاً خاستگاه اصلی دکتر روحانی با توجه به سوابق طولانی فعالیت سیاسی وی و عضویت در شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز که همچنان ادامه دارد، خاستگاهی اصولگرایانه است و ثانیاً با توجه به شعار اعتدال و دولت بین جناحی و نه فراجناحی ایشان، اصولگرایان نیز میتوانند با وی همکاری کنند. به اعتقاد این دسته از اصولگرایان، کنار کشیدن اصولگرایان زمینه را برای حضور هر چه بیشتر نیروهای اصلاحطلب فراهم میسازد و این موجب میشود آقای روحانی ناخواسته در چنبره اصلاحطلبی بیفتد و این همان است که اصلاحطلبان میخواهند و برای آن تلاش میکنند.
از نظر اصولگرایان طرفدار این رویکرد، مشروعیت دولت آقای روحانی ناشی از بود یا نبود اصولگرایان نیست بلکه از تأیید رهبری نشأت میگیرد که علاوه بر نقش تنفیذ در این مشروعیت، تأییدات و سفارشات خاص رهبر فرزانه انقلاب در مورد آقای روحانی باید ملاک عمل قرار گیرد.
رهبر فرزانه انقلاب در روز تنفیذ، آقای روحانی را اینگونه توصیف کردند: «جناب آقای روحانی، جزء عناصر خدمتگزار قدیمی به نظام اسلامی در بخشهای مختلف هستند؛ یک فرد آزموده شدهای در نظام جمهوری اسلامی هستند؛ چه در دوره دفاع مقدس، چه در مجلس شورای اسلامی، چه در شورای عالی امنیت ملی، کارهای فراوانی بر دوش ایشان بوده است که آن خدمات بزرگ را انجام دادند...».
حضرت آیتالله خامنهای همچنین در دیدار هفته دولت درباره آقای روحانی چنین فرمودند: «ایشان فرد باسابقه در انقلاب، با سابقهدر مبارزات انقلابی، با مواضع خوب و درست در طول سی و چند سال گذشته، خودشان را در معرض دید و قضاوت گذاشتند و بحمدالله امروز هم به عنوان رئیسجمهور مطلوب و مورد اعتمادی در رأس دستگاه اجرایی قرار دارند».
ضمناً معظمله در مراسم تنفیذ سفارش فرمودند: «همه سعی کنند کمک کنند. من از همه جریانهای گوناگون سیاسی درخواست میکنم و اصرار دارم، و همچنین از همه شخصیتهای متنفذی که دارای نفوذ کلمه هستند، دارای حوزه تأثیرگذاری در میان ملت هستند، درخواست میکنم به مسئولین، به دولت، به رئیسجمهور کمک کنند تا انشاءالله بتوانند وظایف سنگینی را که بر عهده دارند، بهخوبی انجام دهند...».
بر این اساس این گروه از اصولگرایان رویکرد «تعاملی» را با آقای روحانی و دولت وی برگزیدهاند و بر این باورند نه تنها اگر امکانی فراهم شد، باید با حضور خود به دولت کمک کنند بلکه فراتر از این، اصولگرایان مستعد باید خودشان را در معرض قرار بدهند و برای همکاری اعلام آمادگی کنند.
اما رویکرد سوم، رویکردی است تلفیقی از دو نگاه و دو رویکرد قبلی. طرفداران این رویکرد دغدغههای اصولگرایان دسته اول را دغدغههای مهم و قابل اعتنایی میدانند و خصوصاً با توجه به تجربهای که از عملگرایان وجود دارد نگران تفوّق و غلبه عملگرایی بر آرمانگرایی توأم با واقعبینی هستند. در عین حال مخالف همکاری و کمک به دولت دکتر روحانی نیستند و تأییدات رهبر معظم انقلاب را ملاک مهمی برای همکاری با دولت میدانند. اصولگرایان طرفدار این رویکرد، قرار گرفتن زودهنگام در مقابل دولت را صحیح نمیدانند و معتقدند مادامی که نشانهای از عدول از اصول انقلاب بروز نکرده تقابل توجیهی ندارد.
هر چند موضوع این نوشتار نیست اما اجمالاً اینکه این چند دستگی در جریان اصلاحات نیز وجود دارد. گروهی از اصلاحطلبان که کمتر موضعگیری میکنند و بیشتر در محافل و پشت صحنه فعالند، به آقای روحانی نه اعتماد دارند و نه اعتقاد؛ اینها معتقدند نباید به نحوی رفتار کرد که هزینههای عملکرد دولت یازدهم به پای جریان اصلاحات گذاشته شود. اما گروه دیگری از اصلاحطلبان دولت ایشان را فرصتی برای احیای اصلاحات میدانند و معتقدند از این فرصت باید بهعنوان دوران گذار حداکثر استفاده را کرد.
دولت یازدهم به ریاست دکتر روحانی، ترکیبی است از اصولگرایان و اصلاحطلبان نوع دوم. دولت یازدهم هنوز دوران ماه عسلش را طی میکند و به بزنگاهی نرسیده که معلوم شود این دو گروه اولاً چقدر با آقای روحانی همراهند و ثانیاً تا کجا میتوانند با هم هماهنگ باشند و یکدیگر را تحمل کنند.
به هر حال واقعیت این است که آقای روحانی بر اساس تعاریف و دستهبندیهای رایج نه یک اصولگراست و نه یک اصلاحطلب. آقای روحانی به رغم قرابتها و شباهتهایش، حتی با آقای هاشمی رفسنجانی هم متفاوت است لذا شاید بتوانیم آقای روحانی را هم یک «پدیده» بدانیم! ظاهراً این سالها، سالهای ظهور پدیدههاست آنهم از خطه سمنان!
سطح مذاکرهکنندگان هستهای ارتقا یافت
ابعاد گوناگون کار وزارت خارجه و نیز موضوع هستهای همچنان مورد توجه روزنامههاست. اعتماد خبر میانجیگری عراق میان ایران و آمریکا را به نقل از رسانهها ذکر کرده و نوشته: نوری مالکی، نخست وزیر عراق، قرار است در جریان اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل برای میانجیگری میان ایران و آمریکا تلاش کند. منابع آگاه میگویند نخست وزیر عراق نقش موثری در به تاخیر افتادن حمله نظامی آمریکا به سوریه داشته و یکی از اهداف سفر دکتر ظریف، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران به عراق نیز آگاه شدن از ابعاد مواضع آمریکا در این زمینه بوده است. دکتر روحانی، رئیس جمهور نیز قرار است در حاشیه سفر به نیویورک و شرکت در اجلاس سازمان ملل، دیدارهایی با هدف حل مشکلات منطقه داشته باشد. این سفر ۳۱ شهریور انجام میشود.
این روزنامه همچنین لغو برخی تحریمهای ایران را مورد توجه قرار داده و نوشته: دولت آمریکا محدودیتهای درازمدت برای فعالیتهای انسان دوستانه، از جمله تبادل ورزشکاران و ارائه خدمات بهداشتی و امدادرسانی را لغو کرد
وزارت خزانهداری آمریکا دومین گام تعاملی برای برقراری رابطه با ایران را برداشت تا به طرف مقابل پیام دهد، معنای انتخاب مردم ایران را درک کرده است. آنچه حسن روحانی و محمدجواد ظریف در دیدارها و سخنرانیهایشان از غرب خواسته بودند، همین نکتهای است که آمریکاییها در پی انجام آن هستند. دولتمردان ایرانی از آمریکا و غرب خواسته بودند به خواست مردم ایران احترام بگذارند و معنای انتخابات ۲۴ خرداد را درک کنند. آنچه وزارت خزانه داری آمریکا انجام داد و روز گذشته نیویورک تایمز طی گزارشی به آن پرداخت این بود که دولت آمریکا روز سه شنبه محدودیتهای درازمدت برای فعالیتهای انسان دوستانه و حاکی از حسن نیت بین ایران و آمریکا از جمله تبادل ورزشکاران را لغو کرد. رفع تحریم در حوزههای مهمی مانند فعالیتهای انسان دوستانه، محافظت از حیات وحش و ارائه خدمات بهداشتی و امدادرسانی میتواند گام تعاملی مهمی باشد که آمریکا در آستانه سفر رییس جمهور ایران به نیویورک برداشته است. حسن روحانی نیز سه شنبه شب در سخنان تلویزیونی خود صراحتا اعلام کرد ایران آمادگی دارد تمام نگرانیهای دنیا را مرتفع کند. در کنار این مسأله ایران با دیپلماسی فعال تلاش کرد تا خطر بروز جنگ را در سوریه کاهش دهد. فعالیتهای بینالمللی ایران در همین سه هفتهای که از روی کار آمدن رسمی دولت روحانی گذشته نشان میدهد دستگاه دیپلماسی سیاست تهاجمی را با سیاست تعاملی عوض کرده و بنا ندارد با هجمه سیاسی و کلامی به کشورهای غربی اهداف خود را محقق کند. البته روحانی سه شنبه شب توجه غربیها را به یک موضوع بسیار حساس هم جلب کرد. او گفت که غربیها باید بدانند فرصت برای حل و فصل موضوع هستهای ایران نامحدود نیست.
شرق هم از ارتقای سطح مذاکرهکنندگان خبر داده و نوشته: جاوید قرباناوغلی، سفیر پیشین ایران در آفریقایجنوبی و کارشناس حوزه روابط بینالملل معتقد است: «دولت «حسن روحانی» خواست و ارادهای برای ارتقای سطح مذاکرات ایران و کشورهای ۱+۵ به سطح وزرای خارجه داشته که فوایدی بر این موضوع مترتب است. اولین مزیت این موضوع بالارفتن سطح تصمیمگیری در جریان مذاکرات هستهای است. در حالی که با حضور کارشناسان در این مذاکرات، آنها نیازمند هماهنگی با مقامات بالاتر هستند تا نتایج مشورت با مقام بالاتر در مذاکره دور بعد به اطلاع رسانده شود.» او اضافه میکند: «با این روش برای انجام مذاکره زمان خریداری، همچنین همزمان به طولانیشدن فرآیند مذاکره نیز منجر میشد.» البته او به وجود فرآیند دیپلماتیک در هر کشور و وجود سلسلهمراتب دیپلماتیک اشاره میکند که در جریان مذاکرات و تصمیمگیری، طی میشود. قرباناوغلی معتقد است، موضوع هستهای ایران در موضع بینالمللی، به قدری حساس و مهم است که باید در سطح مناسبی به آن پرداخته شود. به گفته او «این سطح دستکم باید در اندازه وزرای خارجه، یا مسئولان اجرایی دستگاه دیپلماسی باشد. اینکه در دوره قبل سطح مذاکرهکنندگان به کارشناس و مدیرکل تنزل پیدا کرد، کار اشتباهی بود، در مقاطعی در دور قبل، مذاکره در سطح معاون وزیر و کارشناس انجام شد که دیدیم نتیجه و ثمری نداشت، البته علت نتیجه و ثمر نداشتن آن دور مذاکرات تنها سطح انجام مذاکره نبود».
او در همین زمینه تأکید میکند که انجام یک مذاکره در نیویورک میتواند نقش پیشمذاکره را داشته باشد؛ چون هر مذاکره نیازمند یک دستور کار است که شاید دستگاه دیپلماسی در حال انجام این فرآیند بهطور پنهانی باشد. مثلا از طریق نمایندگیها یا سفرا این دستور کار اولیه تهیه شود. آنچه قطعی است در حاشیه اجلاس نیویورک ظریف با اشتون مذاکره خواهد داشت که ممکن است به این نتیجه برسد که اجلاس بعدی در سطح وزرای خارجه برگزار شود. اما در این مورد نمیتوان به قطعیت سخن گفت».
روایت کیهان از وکیلالدولههای جدید
کیهان در خبری ویژه با تیتر «حرکت موتور روشن و چراغ خاموش وکیلالدولهها در مجلس» مسائل مرتبط با تشکیل فراکسیون اعتدال در مجلس را مورد توجه قرار داده و نوشته: هشدار رسانههای اصولگرا درباره تقلای افراطیون برای یارگیری از فراکسیون اکثریت و ایجاد فراکسیون دولتی، نقشه صاحبان پروژه را عوض کرد.
برخی نمایندگان اصلاحطلب با کمک طیف متبوع خود در خارج از مجلس در تلاش بودند با ایجاد انشقاق در فراکسیون رهروان ولایت که دارای حدود ۲۰۰ عضو است، فراکسیونی دولتی را تحت عنوان فراکسیون اعتدال دست و پا کنند. شاکله این جریان همان طیفی هستند که در دولت قبلی مدعی عنوان «منتقد دولت» بودند اما اکنون درصدد جا انداختن رسم وکیلالدولگی هستند. برآورد آنها این بود که بتوانند فراکسیونی بین ۷۰ تا ۱۰۰ نفر دست و پا کنند اما با این حال براساس آخرین خبرها اجرای این پروژه تغییر شکل داده است. به این معنا که قرار شده به خاطر حساسیتهایی که راهاندازی آشکار فراکسیون حامی دولت در مجلس ایجاد میکند و موجب انسجام بیشتر در فراکسیون «رهروان» و «اصولگرا» میشود و از طرف دیگر نمایندگان یاد شده از چشم مردم میافتند، فراکسیون مذکور حالت حلقه مخفی را به خود بگیرد و به شیوه «چراغ خاموش، موتور روشن» روشن حرکت کند و در واقع یارگیریها انجام شود اما اعلام علنی نگردد.
در این باره روحالله بیگی نماینده مردم میاندوآب (عضو فراکسیون رهروان) به فارس گفت فراکسیون موسوم به اعتدال غیررسمی تشکیل شده و اولین جلسه آن در یک مراسم افطاری در ماه رمضان بوده است.
اما همزمان رمضانعلی سبحانیفر که از حامیان تشکیل فراکسیون مذکور بود، به تسنیم گفت، تشکیل فراکسیون اعتدال فعلاً متوقف شد.
وی گفت: در حال حاضر اسامی کسانی که خواستار تشکیل این فراکسیون بودند، در اختیار بنده است، اما پیگیریها برای تشکیل فراکسیون مذکور فعلاً متوقف شده است.
وی افزود: این تصمیم خود متقاضیان بود که تشکیل فراکسیون اعتدال موقتاً متوقف شود.
کاظم روحانی رئیس فراکسیون رهروان و از حامیان دولت نیز در گفتوگو با مشرق اعلام کرد «طبق صحبتی که با دکتر روحانی شده بود، وی گفته بود که ما با تشکیل فراکسیونی به نام فراکسیون دولت موافق نیستیم و دو فراکسیونی که وجود دارند کار خود را انجام میدهند».
در همین حال، قدرت علیخانی نماینده اصلاحطلب مجلس هشتم و مشاور هاشمی به «آریا» گفت: تشکیل فراکسیون اعتدال به زیان دولت است و اگر تشکیل شود میان دو قوه اختلاف ایجاد میشود. نباید اینگونه به مسائل دامن زد و اختلافات گذشته را تکرار کرد. قوای مقننه و مجریه باید با صمیمیت و تعامل با هم کار کنند.
این نماینده مجلس هشتم در پاسخ به این که آیا فراکسیون اعتدال به نفع سه وزیر باقی مانده روحانی است، تأکید کرد: بنده معتقدم تشکیل فراکسیون اعتدال به زیان سه وزیر تمام میشود و تأثیر منفی خواهد داشت.
علیخانی گفت: من بعید میدانم کسانی که به دنبال تشکیل فراکسیون اعتدال در مجلس هستند دوست و دلسوز دولت باشند. فراکسیون رهروان ولایت اکثریت مجلس است در واقع باید پذیرفت در کل اصلاحطلبان مجلس ۷ یا ۸ نفر بیشتر نیستند اما از آنجایی که برخی به دنبال خودشیرینی هستند، میگویند باید چنین فراکسیونی راهاندازی کنیم در حالی که این کار آنها اگر انجام شود به زیان دولت تمام میشود.
همچنین داریوش قنبری دیگر نماینده اصلاحطلب مجلس هشتم به آریا گفت: باید توجه داشت که تشکیل فراکسیون اعتدال نباید باعث فروپاشی فراکسیونی شود که الان با محوریت آقای لاریجانی مشغول فعالیت است و اکثریت مجلس را در اختیار دارند.
وی اظهار داشت: فعالیت فراکسیون اعتدال در چهارچوب فراکسیون رهروان ولایت بهتر خواهد بود، زیرا فروپاشی رهروان ولایت میتواند موجب قدرت گرفتن افراطیها و تندروهای طیف راست در مجلس شود و برخی از رهروانیها نیز به آن سمت بروند.
یادآور میشود، برخی لابیهای ناسالم، آلوده و مخفیانه در مجلس موجب رأی آوردن ناپلئونی برخی وزرای متهم به تخلفات بزرگ اقتصادی و سیاسی ـ از جمله نقشآفرینی در فتنه ۸۸ ـ شد.
ستادهای انتخاباتی اصلاحطلبان از خرداد ۹۲ تا اسفند ۹۴
آرمان، امروز هم به تلاشها برای به دست گرفتن مجلس بعد پرداخته و در مطلبی که به پیشبینی دو سال باقی مانده تا انتخابات مجلس دهم اختصاص دارد نوشته: قاعدتا هر دولتی تمایل دارد در حوزه قانونگذاری با پارلمان همسو با خود کار کند. مجلس نهم در اولین قدمها نشان داد که چندان میل قوی به همکاری با دولت یازدهم ندارد. رد لایحه اصلاحیه بودجه نشان میدهد که احتمالا در ایام پیش رو روابط این دو قوه تحولات زیادی را به خود خواهد دید. به هر حال اصولگرایان نیز از هم اکنون دغدغههای خاص خود را دارند و به دنبال تثبیت موقعیت خویش در بزنگاههای پیشرو هستند که این وضعیت کاملا طبیعی است. اما موضوع این است که هماکنون جریان جدید شکلگرفته که حاصل ائتلاف اصلاحات با اعتدالگرایی است باید به تاکتیکی مناسب برای تحولات آینده بیندیشد؛ تحولاتی که نقطهعطف آن انتخابات مجلس دهم خواهد بود. به راستی اصلاحات در این بزنگاه چگونه باید وارد شود؟
چیزی که جناح اصلاحطلب در آن برهه نیازمند آن است وجود نیروهای متعدد و دارای پتانسیل در مناطق مختلف کشور برای ورود به صحنه انتخابات است. تعدد حوزههای انتخابیه و وضعیت جریان اصلاحات ایجاب میکند که ارزیابیهای اولیه از این نیروها و مجموعه آنها در مناطق مختلف از همین الان آغاز شود تا بتوان مراحل مختلف کار را تا اسفند ۹۴ بدون فوت وقت پیش برد. این موضوع نیاز به دو موضوع حیاتی دارد؛ هماهنگی در بالا و داشتن شبکه در سطوح میانی و پایینی. انتخابات خرداد ۹۲ به لطف اجماعی که تحت تأثیر اقدامات افرادی چون آیتا... هاشمی، سیدمحمد خاتمی و آقای ناطق نوری شکل گرفت نهایتا به نفع جریان اعتدالگرا و اصلاحطلب تمام شد. این مثلث قطعا در آینده نیز میتواند تأثیر خود را بر همگرایی داخلی جریان اصلاحات و اعتدال بگذارد و خواهد گذاشت. اما آیا همواره برای هماهنگی باید به تأثیر یا به عبارت بهتر ریش سفیدی بزرگانی از این دست متوسل شد؟
قطعا تا دو سال و نیم آینده فرصت کافی در دست نخواهد بود که به یک ساختار تشکیلاتی قدرتمند جهت تصمیمگیری در جریان اصلاحات دست یافت، اما قطع به یقین میتوان تحت زعامت بزرگان این جریان به سمت تشکیل چنین ساختارهایی حرکت کرد. به عبارتی در افقهای بلند مدت باید نگاه اصلاحطلبان به سمت سازمانیابی درونی خود باشد نه ریشسفیدی دائمی بزرگان. از این منظر بهترین شبکه ممکن برای انتخابات سال ۹۴ همان ستادهایی هستند که در ۲۴خرداد فعال شده بودند. ستادهایی که هنوز نیروهای آنها از هم نپاشیدهاند و میتوانند در یک سلسله مراتب به نسبت منظم ارتباطی معنادار در سطوح مختلف از بالا تا پایین داشته باشند. لازم است اصلاحطلبان همزمان که به مجموعههایی چون شورای هماهنگی جبهه اصلاحات توجه دارند، نگاهی جدی نیز به سمت ستادهای انتخاباتی خرداد امسال بیندازند تا هم بتوانند از پتانسیل آنها استفاده کنند و هم به موازات آن این مجموعههای نه چندان منظم را به سمت یک نظم ساختاری پیش ببرند. علاوه بر این از آنجا که این ستادها در ارتباط و شناخت کامل با مسائل و حساسیتهای محلی هستند میتوانند در صورت منظم شدن یکی از بهترین ابزارها برای معرفی نیروهای سیاسی جهت حضور در انتخابات مجلس دهم باشند.
گزارش خطا
نظرسنجی
پیش بینی شما از نتیجه مذاکرات و توافق چیست؟


