در گزينش و پذيرش، به استقلال دانشگاه‌ها نپرداختيم

در اين چند سال اخير، يکي از موضوعات مهم در جامعه دانش‏آموزي مباحث کنکور و حاشيه‏هاي مربوط به آن بوده است.

دکتر ابراهيم خدايي در گفت‌وگو با خبرنگار «تابناك»، درباره اصل نظام كنكور گفت: در کل دنيا بحث سنجش علمي از مقوله گزينش جداست؛ يعني سازماني هست که فراتر از ارگاني که متولي آموزش است و سنجش مستقلي انجام مي‌دهد و نتيجه سنجش را به خود فرد اعلام مي‌کند و فرد هم بر اساس اين سنجش مراجعه مي‌کند به دانشگاه‌ها و مؤسساتي که مي‌خواهد پذيرش بگيرد. طبيعتا آن دانشگاه مي‌تواند براي پذيرش يکسري پارامترهايي وارد کند و تصميم بگيرد که اين فرد را بپذيرد يا خير. پس خلاصه‌اش چنين مي‏شود که بحث سنجش و پذيرش جدا از هم هستند.

معاون فني و آماري سازمان سنجش آموزش کشور اين نظام را با وضعيت كنوني كنكور در كشور مقايسه كرده و افزود: اما در کشور خودمان وضعيت فرق مي‏کند؛ در ايران، مقوله گزينش و پذيرش يک جا جمع شده و آن هم به لحاظ حساسيت‌هايي است که وجود دارد. همچنين ظرفيت‌هاي آموزش عالي کشور به شدت افزايش يافته، منتها ظرفيت‌هاي مطلوب و پرمتقاضي ما تقريبا در ده سال اخير افزايش آنچناني نداشته است؛ يعني مقاطع تحصيلي دوره‌هاي روزانه دانشگاه‌هاي ما پيرامون هشتاد هزار از سال 79 است و چون حساسيت زياد شده، آمده‌ايم سهميه‌ها و قوانين خاصي گذاشته‌ايم که طبيعتا اين مقوله وارد حوزه سازمان سنجش مي‌شود. يکي از مشکلات عمده، اين است که بحث سنجش و پذيرش يکجا انجام مي‌شود اما به استقلال دانشگاه‌ها و مسائل مربوط به آن نپرداختيم. بحث ديگر آن‌که ما، بايد بياييم بحث سنجش را به عنوان يک علم بپذيريم. در اين زمينه، راجع به امتحانات تستي و تشريحي مقالات و کتاب‌هاي بسياري منتشر شده است که هر کدام مزايا و معايب خاصي را بررسي کرده‌اند، اما ما بايد آنها را با واقعيت‌هاي موجود مطابقت دهيم و ببينيم به کدام يک مي‏شود عمل کنيم.

وي با اشاره به شيوه‌هاي گوناگون در امر گزينش گفت: واقعيت اين است که مزاياي امتحان تستي، بسيار است؛ يعني بدون دخالت عوامل انساني نمره داده و دست کم مي‌توان گفت که عدالت نسبي رعايت مي‌شود و به اين ترتيب، شرايطي يکسان براي رقابت همه فراهم مي‌کنيم.
در بحث گزينش نيز اوضاع آشفته‌تر از بحث سنجش است. در بحث سنجش چون بحث تخصصي‌تر است، افکار عمومي قضاوت نمي‌کند و ايده‌آل‌ترين حالت اين است که گزينش بر حسب نمره باشد که از نفر نخست شروع کنيم تا به آخر، ولي وقتي قانونگذار با قيدهاي گوناگون، محدوديت‌هايي ايجاد مي‌کند، مثل بحث سهميه‌هاي گوناگون و گزينش بر پايه جنسيت (زن و مرد) و نيز مسأله نظام وظيفه، بحث گزينش مقداري پيچيده مي‌شود، چراکه هر قيد محدودکننده‌اي که وارد سيستم مي‌شود، نمره را تحت‌الشعاع قرار مي‌دهد. پس نبايد در چنين فضايي، انتظار داشت که چون نمره من بالاتر است، حق ورود با من است، چراکه با اين قيدهاي محدود‌کننده نمره تحت تأثير قرار مي‌گيرد.

دكتر خدايي درباره اقدامات صورت گرفته در اصلاح روند كنوني سنجش در كشور گفت: در زمان دولت آقاي خاتمي، طرحي به صورت لايحه از سوي دولت تقديم مجلس شد. بدين صورت که يک عمل تلفيقي داشته باشيم؛ يعني ما يکسري از دروس را که خيلي حساس نيست، به صورت حد نصابي برگزار کرده و در سال چند بار آن را برگزار کنيم تا بتوانيم از استرس‌ها کم کنيم. مثلا امتحانات دروس عمومي حدنصابي بشود و فرد هم بتواند پنج بار امتحان بدهد و ملاک، ورود به امتحانات تخصصي باشد، چراکه وقتي دانش‌آموزي پنج بار فرصت داشته باشد، امتحان بدهد و ملاک ورود به امتحانات تخصصي باشد، طبيعتا استرسي در کار نيست و از استرس تعيين سرنوشت در دو يا سه ساعت نجات پيدا خواهد کرد.

 

متن كامل گفت‌وگوي «تابناك» با دكتر خدايي را در ستون سمت راست بخوانيد.