ظریف: درباره آمریکا هم مذاکره کردیم

گمانه‌زنی‌ها درباره حمله آمریکا و متحدان منطقه‌ای و غربی آن به سوریه و واکنش‌ها نسبت به آن، تغییرات در وزارت خارجه و انتصاب احتمالی سفرا و سخنگوی زن برای آن و برخی خبرهای اقتصادی، مهم‌ترین مطالب امروز روزنامه‌ها هستند.

ظریف: درباره آمریکا هم مذاکره کردیم

بهار از جمله روزنامه‌هایی است که اخبار وزارت خارجه را پوشش داده ‌و به بخشی از آن ‌توجه کرده ‌که پس از پایان سفر سلطان قابوس و فلتمن به ایران، ظریف وزیر خارجه گفته ‌ درباره آمریکا هم مذاکره کردیم.

این روزنامه نوشته: رایزنی‌ها و گفت‌وگو‌ها به پایان رسید؛ میهمانان خارجی که با هم آمدند، با هم رفتند، اما جدا جدا و در دو شکل متفاوت؛ یکی با بدرقه رسمی و تشریفات دیپلماتیک و دیگری بی‌سروصدا و در سکوت خبری. دیروز این سلطان قابوس، پادشاه عمان، بود که با بدرقه رسمی وزیر خارجه و با تشریفاتی باشکوه تهران را ترک کرد. جفری فلتمن، معاون سیاسی دبیرکل سازمان ملل، همان‌طوری از ایران رفت که آمده بود. به‌طور کلی متفاوت از می‌ه‌مان ویژه دولت جمهوری‌اسلامی ایران. با این‌ حال این دو سفر متفاوت که در اهداف هم با یکدیگر تفاوت‌های بسیاری داشتند در یک نقطه با یکدیگر اشتراک داشتند؛ انتقال پیام احتمالی از آمریکا به تهران. اساسا همین موضوع سبب شد از نگاه رسانه‌ها متن سفر این دو به تهران در حاشیه باشد و انتقال پیام احتمالی در متن. نقش میانجیگری که آمریکا پیش‌تر میان ایران و آمریکا بازی کرده است و همچنین آمریکایی‌بودن معاون دبیرکل سازمان ملل متحد سبب شد در رسانه‌ها مأموریت ویژه داشتن این دو برجسته شود. همزمانی این دو سفر هم در مضاعف ‌شدن گمانه‌زنی‌ها بی‌تأثیر نبود. با سفر جفری فلتمن، دیپلمات آمریکایی به تهران، رسانه‌ها، این سفر را مکمل سفر سلطان قابوس به تهران دانستند که به می‌انجی تهران ـ واشنگتن معروف شده است.

اظهارات دیروز وزیر خارجه جمهوری‌اسلامی نشان داد گمانه‌زنی‌های رسانه‌ها درباره این سفر پربیراه نبوده است. او در یک مورد، یعنی سفر سلطان قابوس به تهران به‌صراحت بر مأموریت ویژه پادشاه عمان از جانب واشنگتن در تهران مهر تأیید زد. «محمدجواد ظریف» دیروز در پایان مراسم بدرقه سلطان قابوس در پاسخ به این سؤال که آیا در گفت‌وگو‌ها با پادشاه عمان درباره موضوع آمریکا نیز صحبتی شده است؛ گفت: «موضوع آمریکا یکی از موضوعاتی است که دوستانی که به ایران سفر می‌کنند، درباره آن صحبت می‌کنند».

اعتماد هم به انتخاب احتمالی خانم سخنگو و خانم سفیر در وزارت خارجه توجه کرده و در مطلبی با تیتر «مرضیه افخم، نخستین سخنگوی زن وزارت خارجه؛ منصوره شریفی، نخستین نماینده زن ایران در ژنو» نوشته است: محمدجواد ظریف که چند روز پیش گفته بود از ادامه فعالیت افرادی که اتوبوسی و بدون بلیت به وزارت خارجه آمده‌اند جلوگیری می‌کند، تصمیم گرفته تا سه پست کلیدی را در اختیار سه زن قرار دهد: سخنگویی وزارت خارجه، نمایندگی ایران در ژنو و واگذاری مسوولیت یکی از سفارتخانه‌های ایران در خارج از کشور. تصمیمی که دیروز عباس عراقچی، سخنگوی فعلی وزارت خارجه مهر تأیید بر آن زد. محمد جواد ظریف تصمیم دارد تا با بهره گیری از زنان در پست‌های کلیدی پیام و صدای جدید وزارت خارجه ایران را به گوش همکاران خارجی خود برساند. به گفته عباس عراقچی «در وزارت امور خارجه همکاران خانم در سطوح بالای مدیریتی و کار‌شناسی قرار دارند و حتما حضور خانم‌ها در عرصه سیاست خارجی می‌تواند تأثیرگذار و موفق باشد».

سخنگوی فعلی وزارت خارجه تأکید کرده که «هم اکنون سطوح مدیریتی از جمله مدیرکل حقوق بشر و مدیرکل دیپلماسی عمومی بر عهده دو نفر از همکاران خانم هاست که از تجربیات خوبی برخوردار هستند». «مرضیه افخم» و منصوره شریفی صدر دو زنی هستند که عباس عراقچی به آن‌ها اشاره کرده است.

در حالی که از «پیمانه هسته‌ای» کار‌شناس ارشد وزارت امور خارجه و گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور مردمان بومی به عنوان یکی دیگر از کاندیداهای سخنگویی وزارت خارجه نام برده می‌شود، سایت خبری تدبیر ۲۴ از مرضیه افخم به مثابه جدی‌ترین گزینه سخنگویی وزارت خارجه خبر داده و در گزارشی مدعی شده است: «مرضیه افخم مدیرکل دیپلماسی عمومی وزارت خارجه و مدیرکل سابق اطلاعات و اخبار این وزارتخانه به عنوان سخنگوی دستگاه دیپلماسی منصوب شده است و از هفته آینده رسما کارش را آغاز خواهد کرد». یک منبع مطلع در گفت‌و‌گو با «اعتماد» ضمن تأیید این خبر اظهار داشت که حکم مرضیه افخم به زودی از سوی محمدجواد ظریف صادر خواهد شد. مرضیه افخم که از مدیران قدیمی وزارت خارجه محسوب می‌شود در دوران وزارت علی اکبر ولایتی مسوولیت اداره کل اخبار و مطبوعات وزارت خارجه را بر عهده داشته است. او همچنین در زمان تصدی کمال خرازی بر وزارت خارجه و سخنگویی حمید رضا آصفی در این سمت باقی ماند و برای مدتی در یکی از سفارتخانه‌های ایران در یکی از کشورهای آفریقایی اقدام به فعالیت کرد. او پس از بازگشت از آفریقا دوباره در وزارت خارجه مشغول به کار شد. مرضیه افخم هم اکنون مدیرکل دیپلماسی عمومی وزارت خارجه است. او به دو زبان انگلیسی و فرانسه تسلط دارد.

همزمان با انتخاب یک زن برای پست سخنگویی وزارت خارجه برخی خبر‌ها هم حکایت از آن دارد که محمد جواد ظریف پس از رایزنی با منصوره شریفی صدر، معاون سفیر ایران در توکیو و مدیرکل فعلی حقوق بشر و زنان وزارت خارجه، حکم وی را به عنوان نخستین سفیر و نماینده دایم زن ایران در ژنو صادر خواهد کرد. منصوره شریفی در حالی که جدی‌ترین گزینه نمایندگی جدید ایران در ژنو است، گفته می‌شود پیشنهادهای دیگری را هم روی میز خود دارد. به گزارش مهر، اگرچه هنوز محل مأموریت شریفی صدر مشخص نشده است اما با توجه به سوابق کاری او که در شرق آسیا بوده احتمالا روانه اندونزی یا بنگلادش خواهد شد که دوره مأموریت سفرای آن‌ها خاتمه یافته است.

پنج پیشنهاد درباره احیای سازمان مدیریت

در هیاهوی مسائل سیاست خارجی و جنگ در سوریه، تهران امروز پنج پیشنهاد درباره احیای سازمان مدیریت را مورد توجه قرار داده و نوشته است:

پیش از مشخص شدن نتیجه انتخابات تا زمان روی کار آمدن دولت یازدهم بحث احیای دوباره سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی که توسط دولت نهم منحل شده بود مطرح بود. آنطور که گفته می‌شد یکی از وعده‌های حسن روحانی به عنوان کاندیدای ریاست‌جمهوری احیای دوباره سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی بود. زمانی هم که روحانی به‌ عنوان رئیس‌جمهور کشور برگزیده شد این موضوع شکل جدی‌تری به خود گرفت و گمانه‌زنی‌هایی در این میان مطرح شد. حالا با تحلیل‌ها و پیشنهاداتی که مرکز پژوهش‌های مجلس ارائه داده می‌توان گفت که یک گام دیگر به احیای سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور نزدیک شده‌ایم. در همین‌خصوص مرکز پژوهش‌های مجلس با ارائه تحلیلی درباره احیای دوباره سازمان مدیریت، برنامه‌ریزی و بهره‌وری، پیشنهاد کرد که زمان مناسبی در اختیار دولت به منظور برنامه‌ریزی در این بخش قرار داده شود. مرکز پژوهش‌های مجلس با ارائه تحلیلی درباره طرح تشکیل سازمان مدیریت، برنامه‌ریزی و بهره‌وری اینطور اعلام کرده‌است: «به‌رغم انتقادهایی که درباره محدوده وظایف سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی و شیوه‌های اجرایی برخی از ماموریت‌های این سازمان (هم در سطح ملی و هم در سطح واحدهای استانی)، تغییر جایگاه سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و واحدهای استانی این سازمان مطرح شده به عقیده بسیاری از کار‌شناسان موجب ایجاد مشکلاتی برای کشور شده است».

مرکز پژوهش‌های مجلس تصریح کرده: «تشدید ناهماهنگی در سیاستگذاری اقتصادی باعث ایجاد مشکلاتی برای کشور شده است؛ عملکرد نامطلوب در اجرای برنامه چهارم توسعه، تاخیر در تدوین و تصویب برنامه پنجم و تاخیر در تهیه و تصویب بودجه‌های سنواتی چند سال اخیر از جمله مسائلی است که به تضعیف نقش و جایگاه سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور منتسب می‌شود. نظر به تشکیل دولت جدید و با توجه به اصل یکصدوبیست و ششم قانون اساسی که امور مربوط به برنامه و بودجه به رئیس‌جمهور یا شخص منصوب وی محول شده است، مجلس شورای اسلامی می‌تواند در فضایی به دور از تعجیل و شتابزدگی دولت را جهت نوسازی ماموریت‌های سازمان مرکزی برنامه‌ریزی و بودجه‌ریزی در چهارچوب یک نظام تدبیر شایسته در حوزه مدیریت بخش عمومی کشور یاری کند».

گفتنی ‌است، پیش از این هم بسیاری از کار‌شناسان از احیای دوباره سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی اظهار رضایت کرده بودند. چرا که با انحلال این سازمان، امر برنامه‌ریزی در دولت نهم و دهم به کلی مغفول ماند و این موضوع صدمات بسیاری را بر اقتصاد کشور وارد کرد. این ناهماهنگی و نداشتن برنامه‌ریزی هم خود را در بودجه‌بندی‌های دولت نشان داد و هم دیگر حوزه‌ها از این حذف تأثیر پذیرفت. حال مرکز پژوهش‌های مجلس ۵ پیشنهاد و تحلیل را بر رفع و رجوع کردن این مشکل و احیای دوباره سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی ارائه داده‌است.

در پیشنهاد پنجگانه مرکز پژوهش‌ها آمده: «با توجه به اصل یکصد و بیست و ششم قانون اساسی، مجلس شورای اسلامی نمی‌تواند صلاحیت اداره امور برنامه‌ریزی، بودجه‌ریزی و امور اداری و استخدامی را از رئیس‌جمهور سلب کند ولی این امر مانع آن نیست که نسبت به قاعده‌گذاری درخصوص این امور اقدام کند. بنابراین هر چند مجلس می‌تواند نسبت به تصویب قانونی برای تشکیل سازمان برنامه‌وبودجه اقدام کند، ولی باید اداره آن توسط رئیس‌جمهور یا شخص منصوب وی انجام گیرد».

‌در بند دوم این تحلیل این گونه آمده ‌است: «سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی در طول دوران فعالیت خود همواره در معرض انتقاد بوده است. بخشی از این انتقاد‌ها به مشکلات ساختاری نظام برنامه‌ریزی و بودجه‌ریزی، بخشی به ناکارآمدی سازمان در انجام وظایف و بخشی نیز به دلیل ماهیت کنترلی و نظارتی این سازمان باز می‌گردد».

نکته سومی که به آن اشاره شده مشکلات اساسی در بودجه‌ریزی و برنامه‌ریزی در کشور است. مرکز پژوهش‌ها اینطور تحلیل کرده که: «مروری بر مشکلات اساسی در حوزه بودجه‌ریزی، برنامه‌ریزی و نظام اداری کشور نشان می‌دهد که بسیاری از این مشکلات ریشه در ساختار اداری و مالی کشور دارد و این ساختار‌ها به‌ت دریج بستر نهادی را به وجود آورده‌اند که منجر به ناکارآمدی سازمان‌های ستادی از جمله سازمان مزبور شده است. تجربه ایجاد سازمان برنامه‌وبودجه و سپس ادغام و تجدید ساختار چندین باره این سازمان نشان داده که بدون تعیین حقوق قوه مقننه و قوه مجریه در این امور و تغییر اصول و قواعد اصلی از جمله قوانین و مقررات زیربنایی بودجه‌ریزی و برنامه‌ریزی و رویه و انگیزه‌ها، سازمانی اثری بر ماحصل بودجه‌ریزی و برنامه‌ریزی نخواهد داشت».

همچنین در این پیشنهادات تصریح شده: «با تغییر شیوه‌ها و رویه‌های انجام کار (اصلاح نهاد‌ها) می‌توان تعارض بین کارکردهای این سازمان و دستگاه‌های اجرایی کشور را کاهش داد، اما تغییر قوانین و مقررات زیربنایی نیازمند طراحی نظاماتی در حوزه‌های بودجه‌ریزی، برنامه‌ریزی و امور استخدامی است و پس از طراحی چنین نظاماتی تغییرات سازمانی متناسب با آن دستیابی به اهداف را امکان‌پذیر خواهد ساخت».

گمانه زنی «سی‌.ان‌.ان» احتمال حمله تا پنجشنبه

اخبار مربوط به جنگ احتمالی در سوریه مورد توجه همه روزنامه‌ها قرار گرفته است. اعتماد، گمانه زنی «سی‌.ان‌.ان» از احتمال حمله تا پنجشنبه را مورد توجه قرار داده و نوشته: جان کری، وزیر خارجه آمریکا آنچه ‌او «قباحت اخلاقی» دولت سوریه در استفاده از سلاح‌های شیمیایی علیه مردم خود خوانده محکوم کرده است. آمریکا و متحدانش در حال بررسی چگونگی واکنش نشان دادن به این واقعه از جمله استفاده از نیروی نظامی هستند، هرچند روسیه، از متحدان حکومت سوریه، علیه چنین اقدامی هشدار داده است.
کری گفت که تصاویر حمله با آنچه به نظر می‌رسد، حمله با سلاح شیمیایی به نقطه‌ای در نزدیکی دمشق پایتخت سوریه باشد «واقعی و قانع کننده» و «غیرقابل انکار» است. او گفت که باراک اوباما رئیس‌جمهوری امریکا در حال بررسی چگونگی واکنش نشان دادن به این واقعه است.

وی افزود: «اشتباه نکنید، آقای اوباما بر این باور است که کسانی که از خباثت آمیز‌ترین سلاح‌های جهان علیه آسیب پذیر‌ترین مردم جهان استفاده می‌کنند باید مسوول شناخته شوند». بعد از او جی کارنی سخنگوی کاخ سفید گفت: «به نظر ما تردید خیلی کمی هست که رژیم سوریه مقصر است».

بشار اسد رئیس‌جمهور سوریه روز دوشنبه در مصاحبه‌ای با روزنامه روسی ایزوستیا علیه اقدام نظامی به آمریکا هشدار داد. او گفت: «اگر کسی خواب دیده که سوریه عروسک خیمه شب بازی غرب باشد، چنین نخواهد شد». دولت سوریه تکذیب می‌کند که این حمله را انجام داده است. باراک اوباما روز دوشنبه همچنین درباره خشونت‌های سوریه با کوین راد، نخست وزیر استرالیا تلفنی صحبت کرد. آن‌ها درباره واکنش احتمالی جامعه جهانی رایزنی کردند. با این همه رسانه‌هایی مانند سی ان ان به نقل از مقامات امریکایی اعلام کردند که حمله هوایی به سوریه پنجشنبه آینده آغاز می‌شود. اما هنوز جزییات بیشتری درباره این گزارش منتشر نشده است.

صباح زنگنه در مطلبی برای همین روزنامه پیش‌بینی کرده است که «حزب الله واکنش نشان می‌دهد» و نوشته: عکس العمل حزب الله در قبال سوریه بستگی به عمل یا عکس العمل امریکایی‌ها خواهد داشت، اگر آمریکایی‌ها بدون دلیل و پیش از اعلام نتیجه گروه اعزامی سازمان ملل به سوریه و بدون بررسی در شورای امنیت دست به اقدامی خودسرانه یی بزنند قطعا با عکس العمل حزب الله و کشورهای منطقه روبه رو خواهند شد و پیامدهای آن بستگی به ابعاد حمله نظامی خواهد داشت. آنچه برای حزب الله اهمیت دارد این است که از مسیر و پشتوانه امدادی و کمک‌های خود مطمئن باشند. ورود امریکا به درون منطقه می‌تواند خیلی از معادلات منطقه یی را برهم زند و مسوولیت‌ها و پیامدهای آن متوجه امریکاست و هر تحولی که در فلسطین نیز پدید آید نتیجه این اقدام یکجانبه امریکا خواهد بود. کل منطقه آرامش فعلی را نخواهد داشت و پاسخ‌های مناسبی از سوی حماس، حزب الله و حتی فتح به امریکا داده خواهد شد. در این بین نیز نقش عربستان بسیار تعیین کننده است. عربستان عملادخالت‌هایی در لبنان داشته است و باعث شده از طریق حمایت‌های کلان مالی به برخی از گروه‌های داخلی در لبنان از تشکیل دولت در این کشور جلوگیری کند. دخالت‌های عربستان در منطقه روز افزون شده است و دخالت عربستان در سوریه نشان از دخالت مستقیم این کشور در تحولات سوریه دارد.

ابتکار سخنان وزیر خارجه سوریه را مورد توجه قرار داده که «صدای طبل‌های جنگ را می‌شنویم» و نوشته: وزیر خارجه سوریه در کنفرانس خبری در دمشق، بهانه‌های غرب برای حمله به سوریه را واهی خواند و تأکید کرد که روسیه هرگز پشت سوریه را خالی نکرده است. به گزارش «المیادین»، «ولید المعلم» وزیر خارجه سوریه در جمع خبرنگاران در دمشق با رد ادعای استفاده ارتش سوریه از سلاح شیمیایی علیه مردم خود در غوطه تأکید کرد، کسانی که چنین ادعایی دارند مدارک و اسناد خود را اعلام کنند.

وزیر امور خارجه سوریه گفت: همه ما صدای طبل‌های جنگ را در اطراف خود می‌شنویم و به نظر من اگر بخواهند به سوریه حمله کنند بهانه استفاده از سلاح شیمیایی واهی و ناچیز است. ولید معلم به تماس‌های روزانه با ایران در خصوص تحولات این کشور خبر داد و تأکید کرد، ما با برادرانمان در تهران در بخش‌های مختلف هماهنگی کاملی و روزانه داریم ما با ایران معاهده دفاع مشترک نداریم اما آنچه در سوریه رخ می‌دهد و آنچه در عراق رخ می‌دهد اجرای سیاستی است که از سال ۲۰۰۹ برای رسیدن به تهران طراحی شده است و بر همین اساس ما و تهران در یک سنگر قرار داریم. وی درباره احتمال حمله نظامی به سوریه گفت: هرگز به صورت قطعی اعلام نکرده‌ایم که آمریکا به ما حمله می‌کند بلکه تأکید کردم که این یک «جنگ روانی» است اما اگر حمله نظامی صورت بگیرد دو راه پیش رو داریم: یا این که تسلیم شویم یا این که با امکاناتی که داریم از خودمان دفاع کنیم که من گزینه دوم را بهتر می‌دانم و ترجیح می‌دهم.

رئیس دستگاه دیپلماسی سوریه بر ادامه عملیات ارتش برای سرکوب تروریست‌ها تأکید کرد و گفت: دمشق دلایل و مدارکی از آنچه که در غوطه شرقی روی داد در اختیار دارد که در زمان مناسب آن را افشا خواهیم کرد. معلم با اشاره به سفر «جفری فلتمن» به تهران و دیدار وی با مقامات کشورمان گفت: سفر فلتمن به عنوان معاون دبیرکل سازمان ملل به تهران صورت گرفته است و هیچ معامله و توافق پشت پرده‌ای در ایران صورت نگرفته است.