بازتاب قرارداد صادرات گاز تركمنستان و ايران
درحالي كه ايران و تركمنستان براي تداوم صادرات گاز در سال 2009 به توافق رسيدهاند، اين اتفاق بازتابهايي را در رسانههاي خارجي داشته و اين رسانهها از آن به عنوان موفقيت ديپلماسي انرژي ايران ياد ميكنند.
به گزارش ايسنا، سال گذشته تصميم تركمنستان براي قطع جريان صادرات گاز به ايران انتقادهايي را در ميان مقامات ايراني پديد آورد، اما اكنون پس از مذاكراتي كه اخيرا انجام شدهبود، اين مذاکره با امضاي قرارداد گازي بين دو کشور پايان يافت.
سرماي امسال بدون كمبود گاز
در آخرين روزهاي سال 2008 ميلادي يکي از بزرگترين مسايل روابط ايران و ترکمنستان با امضاي قرارداد گازي حل شد. سيد رضا کسايي زاده، مديرعامل شركت ملي صادرات گاز ايران در طول يک هفته دوبار به ترکمنستان سفر کرد و با مقامات نفت و گاز اين کشور قرارداد جديدي را امضا کرد.
ايران نرخ گاز صادراتي ترکمنستان را اعلام نکرده است، ولي قرارداد به صورت موقت و براي تحويل گاز به مدت شش ماه با قيمت ثابت منعقد شده است. مقامات ايراني ثابت بودن قيمت گاز را به بحران اقتصادي جهان و عدم ثبات انرژي در بازارهاي بينالمللي ارتباط دادهاند. امضاي قرارداد جديد گازي بين ايران و ترکمنستان موجب شده است مشكلات كمبود گاز در شمال کشور رفع گردد.
کشف چاههاي گازي در نزديکي مرز ايران
مذاکرات دو کشور همزمان بود با کشف چاههاي نفت و گاز ترکمنستان در نزديکي مرزهاي ايران. مطبوعات ترکمنستان گزارش دادهاند که ميدان گازي در بخش آلتي قويي واقع در منطقه حسن قلي در نزديکي مرز ايران قرار دارد.
در چاه حفاري شده در اين ميدان هرروز 400 هزار مترمکعب گاز استخراج ميشود و حفاري دو حلقه چاه ديگر در اين منطقه نيز در دستور کار قرار دارد. کسايي زاده گفته است که ايران در ميادين گاز کشف شده در نزديکي مرزهاي خود سرمايهگذاري خواهد کرد.
ميادين کشف شده در نزديکي خط لوله گاز کربچه - کردکوي است. اين خط لوله به طول 200 کيلومتر است. مقامات ايراني اميدوارند صادرات گاز ترکمنستان به ايران در سال جاري به 14 ميليارد متر مکعب گاز افزايش يابد.
برخي از کارشناسان محلي صدور گاز ترکمنستان به ايران را براي خروج ترکمنستان از "زيرسلطه روسيه" مهم ارزيابي کردهاند. روسيه به عنوان يگانه صادركننده گاز ترکمنستان به اروپا بيم دارد که در آينده اين نقش را ايران نيز به عهده گيرد.
شکست روسيه در انحصار گاز ترکمنستان
همزمان با سفر هيات ايراني به عشق آباد، آلکسي ميلر، رئيس شرکت روسي گازپروم نيز به ترکمنستان سفر کرد، ولي رئيس جمهور ترکمنستان وي را به حضور نپذيرفت. مقامات ترکمنستان از سياست روسيه در قبال خريد گاز اين کشور ناخرسندند و قصد دارند از مسيرهاي مختلف از جمله مسير ايران به بازارهاي جهاني دسترسي پيدا کنند.
آلکسي موخين، مدير مرکز مطالعات سياسي در مسکو از ناموفق بودن سياست روسيه در ترکمنستان اشاره کرده و ميگويد: «در سال 2008 سفرهاي رسمي مقامات روسي به ترکمنستان هيچگونه نتيجهاي نداشت و بويژه در عرصه انرژي، روسيه در آسياي مرکزي موفقيتي بدست نياورد.»
او همچنين معتقد است که سياستهاي جديد رهبر ترکمنستان در قبال "تنوع مسيرگاز" موجب نارضايتي مقامت روسيه شده است.
اين در حالي است که نورمحمد خاناموف، يکي از مقامات سابق دولتي ترکمنستان به تغيير سياست دولت اين کشور در خصوص راههاي مختلف صدور گاز با ترديد مينگرد. او در اين رابطه اظهار ميدارد. «گاز ترکمنستان مثل سابق از طريق خاک روسيه صادر خواهد شد. مذاکراتي که در خصوص صدور گاز به اروپا و يا ديگر کشورهاي دنيا انجام ميگيرد درحد حرف باقي مانده و فعلا تغييري در سياستهاي دولت بوجود نيامده است.»
قطعنامه سازمان ملل درباره امنيت مسير انرژي
دولت ترکمنستان رسما از سازمان ملل درخواست کرده است که براي تأمين امنيت مسير انرژي به اين کشور کمک کند. در روزهاي پاياني سال 2008 ميلادي در شصت و سومين مجمع عمومي سازمان ملل متحد قطعنامهاي بنا به پيشنهاد ترکمنستان بر مبناي تامين امنيت خطوط لوله گاز با راي مثبت 192 کشور به تصويب رسيد.
مطبوعات ترکمنستان گزارش دادهاند که اين کشور قصد دارد در سال آينده بيش از يکصد ميليارد متر مکعب گاز به روسيه، چين و ايران صادر کند. برخي از کارشناسان محلي گفتهاند که ايران به دليل هم مرزي با ترکمنستان مي تواند در آينده به عنوان يکي از مسيرهاي اصلي صدور انرژي ترکمنستان مطرح شود.
