پیشنهاد ارزی که از قبل عملیاتی شده بود!

در حالی که چندی پیش، غلامرضا مصباحی مقدم، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس از پیشنهاد دولت برای حذف ارز مرجع در سال جاری و حرکت به سمت نظام تک نرخی خبر داده بود، گویا پیش از این دولت خود تدابیر لازم برای حذف ارز مرجع را انجام داده‌ و منتظر پاسخ مجلس به این پیشنهاد نمانده است!

به گزارش «تابناک»، چندی پیش، غلامرضا مصباحی مقدم اشاره کرد که دولت پیشنهاد حذف ارز مرجع ۱۲۲۶ و جایگزینی آن ‌با نرخی نزدیک به نرخ مرکز مبادلات را داده که بر پایه آن، دولت پیشنهاد حذف ارز مرجع و تخصیص مابه التفاوت فروش ارز به نرخ آزاد به شکل یارانه به کالاهای اساسی و دارو را داده است.

بنا بر این گزارش، بحث‌ها پیرامون این امر از زمان اعلام این خبر در خصوص نرخ از و پیامدهای آن بر اقتصاد کشور شروع شد؛ هرچند بیشتر کار‌شناسان بر ضرورت حرکت به سمت نظام تک نرخی ارز تأکید داشتند، ‌چگونگی این کار و نحوه عمل دولت برای پرداخت یارانه به کالاهای اساسی و دارو، جای ابهام بسیاری دارد.

با ‌وجود این، گویا دولت پیش از آنکه پیشنهادش به مرحله کار‌شناسی و اظهار نظر کشیده شود، خود کارهای لازم را برای عملی کردن این پیشنهاد انجام داده ‌و یارانه اختصاصی لازم را از پیش تعیین کرده است.

بنابراین، امروز طریقت منفرد، وزیر بهداشت کشور در حاشیه نشست توسعه برنامه پزشک خانواده در خصوص ارز تخصیص یافته به دارو در سال ۹۲ گفته است: از امسال ارائه ارز تنها با بهای ارز مبادله‌ای است؛ یعنی ارز مرجع ۱۲۲۶ تومانی را تقریباً دو برابر قیمت می‌خریم که در این راستا، دولت تصویب کرده بابت این کار ۲۲۰۰ میلیارد تومان اعتبار به وزارت بهداشت بدهند.

این در حالی است که تصور بر آن بود که حذف ارز مرجع به این شکل، به رغم ضرورتی که در ‌آن احساس می‌شود، به عنوان یک پیشنهاد از سوی دولت مطرح شده است؛ اما دولت گویا تنها لفظ پیشنهاد را برای عملی که از پیش مقدمات آن را فراهم کرده، برگزیده و پیش از این نیز اعتبارات لازم برای این امر ‌اختصاص داده شده است.

در این باره باید گفت، این امر از آنجایی مشخص است که امروز محمد حسین برخوردار، رئیس مجمع واردات از «تصمیم» دولت برای حذف ارز مرجع خبر داده و گفته است: حذف ارز مرجع از کالاهای این دو‌ اولویت بدیهی بود، زیرا در لایحه بودجه نیز چنین چیزی مطرح شده است، ولی هنوز لایحه بودجه مورد تصویب نمایندگان قرار نگرفته. برای همین، تصمیم گیری در مورد این موضوع هنوز اعلام نشده است.

از سویی محمود بهمنی رئیس کل بانک مرکزی، تک نرخی شدن ارز و حذف ارز مرجع از اولویت‌های یک و دو کالایی را تأیید کرده و گفته: برای این کالا‌ها نیز برنامه‌هایی داریم که اعلام خواهد شد.

هم‌اکنون دولت در حالی که هنوز به گفته برخوردار تصمیم‌گیری در این مورد اعلام نشده است، از پیش، اعتبارات لازم ‌برای وزارت بهداشت برای خرید دارو با نرخ مبادلاتی را اختصاص داده است.

نکته قابل تأمل در این میان آن که بنا به پیشنهاد دولت، قرار بود مابه التفاوت فروش ارز به قیمت آزاد در راستای دادن یارانه برای دارو و کالاهای اساسی مورد استفاده قرار گیرد.

حال تخصیص اعتبار به دارو، تنها چندی پس از پیشنهاد دولت، دو معنی متفاوت می‌تواند داشته باشد:

نخست این که: دولت پیش از این کار، اقدام به فروش ارز به نرخ آزاد کرده و در نتیجه آن اعتبارات ۲۲۰۰ میلیارد تومانی به وزارت بهداشت از این طریق تأمین شده است.

دوم آن که: دولت اعتباراتی خارج از اعتبارات مصوب در بودجه را برای این امر اختصاص داده ‌و قرار است بعدا از محل فروش ارز به نرخ آزاد در بازار آزاد، جایگزینی لازم را انجام دهد.

نکته دیگر در این میان آن ‌که هنوز دقیقا مشخص نیست ‌یارانه‌ای که قرار است از قبل حذف ارز مرجع و فروش ارز از سوی دولت با نرخ آزاد به کالاهای اساسی و دارو تخصیص داده شود، قرار است به چه ترتیبی تخصیص داده شود؟

در این خصوص نیز مجیدرضا حریری، رییس کمیسیون واردات اتاق ایران گفته است: قشر آسیب پذیر جامعه با تک نرخی شدن ارز، باید فشارهای تورمی را تحمل کنند؛ بنابراین، باید تصمیم‌گیری‌های ویژه‌ای نیز در راستای حمایت از این قشرها گرفته شود.

حریری با بیان اینکه این حمایت‌ها می‌تواند در قالب پرداخت یارانه به کالا‌ها برای تولیدکنندگان و یا مصرف کنندگان باشد، اظهار کرده است: این موضوع باید به دقت ‌بررسی شود ‌که اولا چگونه پرداختی بهتر است و دوما آثار پرداخت‌های نقدی از سوی دولت به مردم نیز مدنظر قرار گیرد. باید یک نهاد فرا‌دولتی شکل گیرد و نوع حمایت‌ها از قشرهای گوناگون جامعه را مشخص کند.

وی با تأکید بر اینکه در دولت کنونی چنین نهادی برای شناسایی قشرهای مختلف و تعیین نحوه حمایت از آن‌ها شکل نگرفته، اشاره کرده است: دولت فعلی از پرداخت یارانه بیشتر به عنوان یک ابزار سیاسی استفاده کرده تا ابزار اقتصادی.

حال گویا دولت پیشنهاد خود را پیش از آنکه به مرحله کار‌شناسی و پذیرش از سوی کار‌شناسان و مجلس برسد، عملیاتی کرده ‌و رسما نمایش حذف ارز مرجع را به اجرا درآورده است؛ نمایشی که مشخص نیست پایان آن برای مصرف کنندگان ایرانی تلخ خواهد بود یا شیرین.