مصرف آب در کرمان، صداي بازرسي را درآورد
ادامه روند كنوني حفاظت و بهرهبرداري از منابع آبهاي زيرزميني در استان کرمان، علاوه بر وارد آمدن زيانهاي کلان به بخش کشاورزي منطقه، تقليل و افت شديد سفرههاي زيرزميني آب اين استان را در پي خواهد داشت.
گزارش کارشناسان و بازرسان سازمان بازرسي کل کشور از نحوه برداشت آبهاي زيرزميني در استان کرمان، حاکي است: استان کرمان، داراي 27000 منبع استحصال آب زيرزميني است که 91 درصد آنها توسط چاههاي مجاز و غير مجاز مورد بهرهبرداري قرار ميگيرند.
بنا بر بررسيهاي انجام شده در سال 1385، تعداد چاههاي غير مجاز شناسايي شده در هشت شهرستان از يازده شهرستان استان کرمان، بيش از 220 حلقه و حجم بهرهبرداري آب از اين چاهها، بيش از 28 ميليون مترمکعب در سال بود. از آنجا که تغذيه سفرههاي آب زيرزميني، تحت تأثير مستقيم نزولات جوي است و برداشت از منابع آب زيرزميني بايد با توجه به توان آبدهي سفرههاي آب زيرزميني باشد، در مواقع خشکسالي، برداشت آب از چاهها، چشمهها و قنوات، موجب افت سطح آب اين سفرهها ميشود.
اين در حالي است که حدود 95 درصد از آب اين منابع، در بخش کشاورزي مصرف ميشود و از آنجا که اغلب زمينهاي زير کشت دشتهاي ممنوعه و ممنوعه بحراني اين استان را محصولات باغي تشکيل ميدهد، سرمايهگذاريهاي هنگفت در اين زمينه و نيز گسترش کيفي بخش کشاورزي، اهميت اين ماده حياتي را در اين منطقه چند برابر كرده است.
کمبود نزولات جوي و خشکساليهاي پياپي، سنتي بودن سيستم آبياري، نبود سياستگذاري کلان در بخش آب استان، عدم بازدارندگي قوانين در برخورد با تخلفات و قابل تفسير بودن برخي مواد قانوني، پراکندگي چاهها و کمبود نيروي انساني براي اعمال کنترل بر آنها، انگيزه بالاي افراد سودجو در حفر چاههاي غيرمجاز و خلاف شرع ندانستن انجام اين کار، از جمله دلايل برداشت بيرويه آب از سفرههاي زيرزميني آب در استان کرمان است.
مسائل اجتماعي و امنيتي ناشي از برخورد با متخلفان، طولاني بودن فرآيند رسيدگي به تخلفات و جرايم صورت گرفته در اين بخش، متناسب نبودن مجازاتهاي قانوني با تخلفات، رشد بيکاري و اعتقاد برخي مسئولان استاني مبني بر استفاده بيشتر از منابع آبي و آزاد کردن دشتهاي ممنوعه به عنوان آسانترين راه براي حل مشکلات از ديگر دلايل به مخاطره افتادن مخازن سفرههاي زيرزميني آب در استان کرمان است.
گفتني است، تشکيل گروههاي گشت و بازرسي براي برخورد با متخلفان توسط شرکت آب منطقهاي کرمان، بستن برخي چاههاي غير مجاز، پيشبيني خريد و نصب کنتورهاي هوشمند (آب و برق)، مطالعه و اجراي پروژههاي تغذيه مصنوعي و پخش سيلاب، هماهنگي مسئولان قضايي و انتظامي شهرستانها براي برخورد با عوامل حفر چاه غير مجاز و يا اضافه برداشت از چاههاي مجاز، از جمله اين فعاليتهايي است كه سازمانهاي مربوطه براي حفظ و جلوگيري از تخلف انجام دادهاند، اما تأثير اين اقدامات در مقايسه با اهميت و حساسيت موضوع، ناچيز است.
ضروري است براي اعمال مديريت درست و فراگير بر منابع آب، ضمن سياستگذاري کلان در بخش آب توسط وزارتخانههاي نيرو، جهاد کشاورزي، صنايع و ديگر دستگاههاي مرتبط با استحصال و مصرف آب، نسبت به بازنگري در قوانين مربوط به حقوق و توزيع عادلانه آب، تسريع در نهايي كردن قانون جامع آب و نيز فرهنگسازي مناسب در زمينه استفاده غير مجاز از منابع آب تدابير لازم انديشيده شود.
