بيمه زنان خانه‌دار در پيچ و خم يك بن‌بست

10 سال از نخستين روزي كه بيمه زنان خانه‌دار بر سر زبان‌ها افتاد مي‌گذرد. 10 سال چشم به راهي كه سبب شد ميليون‌ها زن ايراني عطاي طرح را به لقايش ببخشند و از اجرايي شدن آن نااميد شوند. بسياري از اين زنان كه در زمان مطرح شدن اين طرح 50 ساله بودند با وجود انتظاري طولاني، به دليل بالا رفتن سنشان حالا ديگر مشمول اين نوع بيمه نمي‌شوند. شايد به همين دليل است كه نتايج بررسي مركز پژوهش‌هاي مجلس نشان مي‌دهد با گذشت يك دهه، «توفيق چنداني در بيمه اجتماعي زنان خانه‌دار حاصل نشده است.» اين در حالي است كه اصل 21 قانون اساسي به صراحت بيان مي‌كند دولت موظف است همه آحاد جامعه را تحت پوشش حمايتي خود قرار دهد و بدون شك، زنان خانه‌دار ايراني نيز بخشي از جامعه هستند! كارشناسان معتقدند وقتي اين زنان پا به سن سالمندي مي‌گذارند تازه دردها و مشكلات جسماني آنها بروز مي‌كند. يكي از زور روبيدن دستانش درد مي‌گيرد و ديگري تا صبح درد پا و كمر امانش را مي‌برد و خواب را از چشمانش مي‌ربايد. اما به موجب اين طرح حمايتي زنان خانه‌دار نيز مانند ديگر افراد جامعه پس از 20 سال خدمت مي‌توانند از مستمري بازنشستگي برخوردار شوند. طرحي كه هنوز به اجرا در نيامده اعتراض مهناز بهمني، عضو فراكسيون زنان را برانگيخته است. به گفته او «ابعاد اجرايي بيمه زنان خانه‌دار نبايد فقط به مسائل مربوط به بازنشستگي محدود باشد بلكه بايد خدمات متعددي را شامل شود.»

هنوز از جارو كردن اتاق‌ها و شستن لباس‌ها فارغ نشده، بايد فكر كند كه براي ناهار چه بپزد. بعد از ناهار او مي‌ماند و انبوهي از ظرف‌هاي كثيف. تا به خودش مي‌آيد هوا رو به تاريكي مي‌رود و او بايد بازهم به قصد پختن شام به آشپزخانه برود. همه اين كارها تنها چند ساعت از برنامه روزانه زنان خانه‌دار را تشكيل مي‌دهد. زناني كه از 10 سال پيش تاكنون چشم به راه اجراي طرح بيمه زنان خانه‌دار هستند. ماه گذشته مريم مجتهدزاده رئيس مركز زنان و امور خانواده رياست‌جمهوري سرانجام اعلام كرد كه طرح بيمه زنان خانه‌دار در روز پنجم اسفندماه در جلسه ستاد ملي زن و خانواده بررسي خواهد شد. جلسه‌اي كه تشكيل نشد تا تعيين تكليف اين طرح حداقل يك سال ديگر به درازا بكشد. به گفته فريبا حاجي‌علي، مسئول دبيرخانه ستاد ملي زن‌ خانواده «با توجه به ازدحام كاري معاون اول رئيس‌جمهور در روزهاي پاياني سال‌جاري جلسه ستاد ملي زن و خانواده به اوايل فروردين يا ارديبهشت سال آينده موكول شد.» تا بازهم 19‌ميليون زن خانه‌دار بدون بيمه يا مصوبه‌اي در باب آن، سال نو را آغاز كنند! زمزمه‌هاي طرح بيمه زنان خانه‌دار سال 81 بر سر زبان‌ها افتاد تا از زناني حمايت كند كه تمام توجه خود را در تمام سال‌هاي زندگي به خانواده معطوف كرده‌اند. اين در حالي است كه نه تنها دولت‌هاي هشتم و نهم اين طرح را به سرانجام نرساندند بلكه به نظر مي‌رسد دولت دهم نيز توجه به زنان خانه‌دار را به ماه‌هاي پاياني مدت قانوني خود موكول كرده است. بر اساس سرشماري سال 90، بيش ازنيمي از جمعيت كشور را زنان تشكيل مي‌دهند. اما بخش عمده زنان ايراني يا تحت پوشش بيمه سرپرست خود هستند يا خود شاغلند و از مزاياي بيمه برخوردار، در اين ميان 19 ميليون نفر زن خانه‌دار وجود دارد كه بر اساس تعريفي كه از زن خانه‌دار در قانون آمده است از هيچ بيمه‌اي برخوردار نيستند. اين افراد نه شاغل هستند و نه جوياي كار يا محصل و به گفته حاجي علي «صرفا در محيط خانواده به ايفاي نقش مي‌پردازند.» قانون بيمه زنان خانه‌دار سال ۱۳۸۱ در مجلس مصوب شد تا به موجب آن سازمان بهزيستي سالانه حداقل يك ميليون زن خانه‌دار را بيمه كند اما اين طرح در همان نطفه خفه شد و هيچ‌گاه به موفقيت دست نيافت. مسئولان نيز دليل اجرا نشدن آن را كمبود اعتبار اعلام كردند. در آن سال قرار بود زنان خانه‌دار با پرداخت ماهانه ۱۰ هزار تومان خود را بيمه كنند. مبلغي كه نيمي از آن را بهزيستي مي‌پرداخت و نيم ديگرش را زنان خانه‌دار و آنها پس از ۲۰ سال از مزاياي بيمه بهره‌مند مي‌شدند. قرار بود هرساله با افزايش بودجه، زنان بيشتري تحت پوشش بيمه قرار گيرند و تا طي مدت كوتاهي همه زنان ايراني تحت پوشش بيمه قرار گيرند. اما سازمان بهزيستي در مدت ۳ سال از اجرا، تنها ۳۰ هزار زن خانه‌دار را تحت پوشش قرار داد. شايد به همين دليل بود كه اجراي طرح بيمه زنان خانه‌دار به وزارت رفاه محول شد و با وجود اصرار اين وزارت‌خانه‌در اجرا، اين طرح نيز به سرنوشتي مشابه با ساير طرح‌هاي مصوب حوزه زنان دچار شده و هيچ‌گاه عملياتي نشد تا جايي‌كه وزارت رفاه اعلام كرد بيمه اين گروه، كار آساني نيست و بهتر است «بيمه زنان خانه‌دار نيازمند» را جايگزين بيمه زنان خانه‌دار كنيم. اين در حالي است كه در آخرين اخبار رسيده ميزان حق بيمه زنان تا 25 هزار تومان در ماه افزايش يافته است.


پاياني نافرجام

هرچند اميرحسين قاضي‌زاده، سخنگوي كميسيون اجتماعي مجلس چندي پيش از «گنجاندن بيمه زنان خانه‌دار در طرح جامع جمعيت مجلس» در راستاي سياست‌هاي تشويقي افزايش جمعيت خبر داده است اما شهلا ميرگلو بيات، عضو فراكسيون زنان مجلس در گفت‌وگو با تهران امروز نسبت به آينده اين طرح و بيمه شدن زنان خانه‌دار ابراز نااميدي مي‌كند. او مي‌گويد: «در برآوردهايي كه انجام شده زنان خانه‌دار حداقل در توليد ماهانه به اندازه ۶۴۰ هزار تومان ارزش افزوده اقتصادي سهم دارند. اما متاسفانه پس از سال‌ها تلاش، در دوران سالمندي نمي‌توانند آنطور كه بايد و شايد نتيجه تلاش‌هايشان را دريافت كنند.»

او ادامه مي‌دهد: «اين طرح بار براي دولت بار مالي دارد به همين دليل بعيد است كه به نتيجه برسد. شوراي نگهبان هم با آن موافق نيست.» اما اين همه ماجرا نيست. به گفته ميرگلو بيات در اين طرح، زنان بايد حق بيمه خود را بپردازند اما چون درآمدي ندارند چنين امكاني نيز ندارند. او ادامه مي‌دهد: «زناني كه درآمد دارند و شاغلند معمولا بيمه هستند. آنهايي كه همسران‌شان شاغل هستند نيز تحت پوشش بيمه همسر خود قرار دارند. در چنين شرايطي تنها آن دسته از زنان باقي مي‌مانند كه نه خودشان بيمه هستند و نه همسرشان. معمولا اين افراد نيز توانايي پرداخت حق بيمه خود را ندارند پس بايد اين مبلغ را از شوهر خود بگيرند. ممكن است شوهران‌شان هم توانايي پرداخت نداشته باشند يا حتي نخواهند اين مبلغ را پرداخت كنند. از ابتدا نيز اين طرح براي حمايت از اين دسته مطرح شده است. اما متاسفانه با وجود موانعي كه وجود دارد اجراي آن فعلا عملي نيست.»

منبع: تهران امروز