نطق مزین به نثر مسَجّع نشانه سواد است؟ + فیلم

بعید است تاکنون با سخنرانی مفصل و یا سنگین برخی مسئولان در نشست‌های تخصصی روبه‌رو نشده باشید؛ سخنرانی‌هایی که قرار است، مهر تأییدی بر شناخت آن مقام مسئول از حوزه‌ای باشد که بر بالای آن تکیه زده، ولی مخاطب حرفه‌ای سریع‌ درمی‌یابد که آقای مسئول، نویسنده سخنرانی نیست و در مواردی حتی یک بار این نطق را نخوانده و این پرسش را پیش می‌آورد که حقیقتاً چه لزومی به این تلاش برای پیچیده سخن گفتن در همایش‌ها و برنامه‌های بزرگ است؟

به گزارش «تابناک»، در این ده روز اخیر، یکی از مقامات ارشد فرهنگی کشور در اختتامیه دو برنامه مهم فرهنگی کشور سخنرانی کرد که چندان سرنوشت خوشایندی نداشت. متن هر دو نطق، نثر مسَجّع و کلمات سنگینی بود که هیچ خاصیتی جز تلاش برای به رخ کشیدن سطح دانش و معلومات این چهره ارشد فرهنگی در حوزه مذکور نداشت. با این حال، این مسئول ارشد، هر دو سخنرانی را به گونه‌ای غیرمسلط و حتی با اغلاط گفتاری روخوانی کرد که اثر عکسی بر جای گذاشت.

این رویداد اما واقعه‌ای کم‌نظیر نیست، بلکه در سال، بار‌ها این رخدادها تکرار می‌شود. همچنین در طول هفته قطعاً سخنرانی‌هایی با فرمول «تو بنویس، من می‌خوانم» انجام می‌پذیرد که سخنران در مواردی از مهلکه بدون ثلمه‌ای تریبون را ترک می‌کند و در اندک مواردی نیز ماجرا این گونه پیش می‌رود و به واقع، چنین فضایی در کشورمان عادی است که مدیر گمان می‌کند، سخنرانی سنگین و گره خورده به فلسفه درباره یک حوزه تخصصی، نشان از شناخت و احاطه‌اش به حوزه‌های گوناگون دارد..

این رویکرد نشان می‌دهد که بخشی از مدیران ارشد کشورمان به اصول فن بیان مسلط نیستند؛ اصولی که یکی از مهمترین آن‌ها ساده‌گویی گفتارهای پیچیده است و عمل به این اصل، به مراتب پیچیده‌تر از طرحِ پیچیده بدیهی‌ترین نظریه‌هاست. واقعیت این است که به جز ادبای فارسی زبان و غیرفارسی زبان و فلاسفه که گفتار معمولشان در طول زمان برگرفته از مطالعاتشان دستخوش تغییر شده و با تحریر سخن می‌گویند، در بسیاری از حوزه‌ها، سخنوری ثقیل، غیرقابل هضم بوده و برای مخاطب حاضر نیز بی‌ارزش و نمایشی است.

بنابراین، تصور می‌شود که سادگی و در عین حال خودمانی بودن ـ که چیزی میان نثر خراسانی و نثر شکسته می‌تواند باشد ـ یکی از مهمترین الزاماتی است که مدیران باید به آن توجه کرده و فراموش نکنند حاضران در نشست‌های تخصصی به نیکی از میزان تخصص ایشان در این حوزه آگاهند و یک سخنرانی هرچند سنگین و منظم به عبارات غریب، نگاه مخاطب را نسبت به سطح هیچ مقام مسئولی تغییر نمی‌دهد و بی‌شک نشانه باسوادی نیز نخواهد بود.

در همین زمینه، شاید بد نباشد نگاهی به یکی از سخنرانی‌های استیو جابز یا شاید بتوان گفت، مشهور‌ترین سخنران پایه‌گذار و نماد کمپانی اپل بیندازیم. بی‌گمان، گفت‌و‌گو و سخنرانی آن هم در فضای رقابتی اقتصاد آمریکا دو ابزار مهم برای جذب سیل عظیمی از مشتریان است.

جابز همواره در حین معرفی محصولات اپل و همچنین سخنرانی‌های شخصی درباره زندگی و دیدگاه‌هایش از این ابزار‌ها به ساده‌ترین شکل ممکن بهره می‌برد، حال آن که دست‌کم می‌توانست در سخنرانی‌های شخصی‌اش از روی متون کلاسیکی شبیه نمایش نامه‌های شکسپیر روخوانی کند. این اتفاق شاید بتواند، چنین درسی را بیاموزد که بزرگی در چیدن کلمات ثقیل در پی هم نیست.