به گزارش خبرنگار خودرو تابناک ، سایپا برای معرفی خانواده تازه موتورهای خود سه کد فنی را روی میز گذاشته است: M15N، M15NT و M15NTD. این نام‌ها شاید برای خریدار عادی چندان گویا نباشند، اما اعداد اعلام‌شده تفاوت مهمی را نشان می‌دهند. نسخه M15N با تنفس طبیعی معرفی شده و دو عضو دیگر به توربوشارژر مجهزند؛ قدرت اعلامی خانواده هم از ۱۲۰ اسب‌بخار شروع می‌شود و در نسخه پرتوان‌تر به ۱۶۰ اسب‌بخار می‌رسد.

بر اساس اطلاعات منتشرشده، موتور M15N قدرتی معادل ۱۲۰ اسب‌بخار و گشتاور ۱۴۰ نیوتن‌متر دارد. برای این نسخه مصرف سوخت ۵.۵ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر اعلام شده و میزان داخلی‌سازی آن حدود ۸۰ درصد عنوان شده است. موتور M15NT با توربوشارژر، ۱۴۸ اسب‌بخار قدرت و حدود ۲۳۰ نیوتن‌متر گشتاور تولید می‌کند. نسخه M15NTD نیز با ۱۶۰ اسب‌بخار قدرت و ۲۷۰ نیوتن‌متر گشتاور، بالاترین خروجی را در میان این سه موتور دارد.

اعداد به‌تنهایی نمی‌گویند این موتورها در کدام خودرو، با چه گیربکسی و با چه وزن و ضرایب انتقال قدرتی بهترین عملکرد را خواهند داشت. یک موتور ۱۶۰ اسب‌بخاری در خودرویی سنگین با گیربکس نامتناسب، لزوماً از خودرویی سبک‌تر با موتور کم‌توان‌تر سریع‌تر نیست. گشتاور بیشتر نیز وقتی به تجربه رانندگی بهتر تبدیل می‌شود که در دور مناسب در دسترس باشد و گیربکس بتواند آن را بدون تأخیر و تعویض‌های آزاردهنده به چرخ‌ها منتقل کند.

تفاوت سه نسخه دقیقاً کجاست؟

M15N نسخه تنفس طبیعی این خانواده است. در موتور تنفس طبیعی، هوا بدون استفاده از توربوشارژر یا سوپرشارژر وارد موتور می‌شود. ساختار این سامانه معمولاً ساده‌تر است و قطعات کمتری برای فشرده‌سازی هوا دارد؛ البته این موضوع به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که موتور کم‌استهلاک‌تر یا ارزان‌تر از هر موتور توربوشارژی باشد. کیفیت طراحی، مواد مصرفی، نحوه استفاده و سرویس دوره‌ای همچنان تعیین‌کننده‌اند.

قدرت ۱۲۰ اسب‌بخار و گشتاور ۱۴۰ نیوتن‌متر برای M15N، روی کاغذ آن را از بسیاری از موتورهای کوچک قدیمی متمایز می‌کند؛ اما برای سنجش ارزش این اعداد باید حجم دقیق موتور، دور تولید حداکثر قدرت و گشتاور، استاندارد آلایندگی و چرخه آزمون مشخص باشد. رقم مصرف ۵.۵ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر نیز باید با احتیاط خوانده شود. مصرف اعلامی کارخانه معمولاً نتیجه یک چرخه آزمایش تعریف‌شده است و ممکن است با ترافیک سنگین، کولر روشن، مسیرهای شیب‌دار و سبک رانندگی روزمره تفاوت داشته باشد.

M15NT به توربوشارژر مجهز است و خروجی آن به ۱۴۸ اسب‌بخار قدرت و حدود ۲۳۰ نیوتن‌متر گشتاور می‌رسد. تفاوت گشتاور این نسخه با M15N از افزایش قدرت مهم‌تر است؛ چراکه در استفاده روزمره، نیروی بیشتر در دورهای پایین و میانی می‌تواند به حرکت بهتر خودرو هنگام سبقت یا بالا رفتن از سربالایی کمک کند. البته محل دقیق منحنی گشتاور اهمیت دارد. اگر گشتاور بالا فقط در محدوده باریک دور موتور در دسترس باشد، راننده برای استفاده از آن به تعویض دنده و نگه داشتن دور موتور در محدوده مناسب نیاز خواهد داشت.

توربوشارژر با استفاده از انرژی گازهای خروجی، هوای بیشتری را وارد موتور می‌کند. این کار امکان تولید قدرت بیشتر از یک موتور با حجم مشابه را فراهم می‌سازد، اما دمای کار و فشار واردشده به برخی اجزای موتور نیز افزایش می‌یابد. طراحی مناسب خنک‌کاری، روغن‌کاری، سیستم سوخت‌رسانی و کنترل احتراق در اینجا اهمیت دارد. اگر این اجزا هماهنگ نباشند، عدد بالاتر قدرت به‌تنهایی مزیتی پایدار برای مالک ایجاد نمی‌کند.

M15NTD با ۱۶۰ اسب‌بخار قدرت و ۲۷۰ نیوتن‌متر گشتاور، نسخه پرتوان‌تر این مجموعه است. اختلاف آن با M15NT فقط ۱۲ اسب‌بخار در حداکثر قدرت نیست؛ گشتاور اعلامی نیز ۴۰ نیوتن‌متر بیشتر است. این تفاوت می‌تواند در شتاب‌گیری و کشش خودرو مؤثر باشد، ولی نتیجه نهایی به وزن خودرو، نوع گیربکس، ضرایب دنده، اندازه تایر و سامانه کنترل کشش وابسته است. بدون اعلام این مشخصات نمی‌توان از روی عدد موتور، زمان شتاب صفر تا صد یا توانایی سبقت را دقیق پیش‌بینی کرد.

قدرت بیشتر چه هزینه‌ای دارد؟

هر سه موتور باید با معیارهایی فراتر از قدرت و گشتاور سنجیده شوند. در موتورهای توربوشارژ، فشار کاری بالاتر و مدیریت حرارت اهمیت ویژه‌ای دارد. استفاده از روغن با مشخصات مورد تأیید سازنده، رعایت فاصله سرویس و رسیدگی به سامانه خنک‌کاری در دوام موتور نقش دارند. این الزام‌ها مختص سایپا نیستند؛ بخشی از نگهداری هر موتور توربوشارژ هستند. مسئله برای بازار ایران این است که آیا دستورالعمل سرویس روشن است، قطعات با کیفیت ثابت در دسترس‌اند و شبکه خدمات پس از فروش توان تعمیر صحیح مجموعه را دارد یا نه.

موتور پرتوان‌تر همچنین باید با گیربکس و مجموعه انتقال قدرت سازگار باشد. افزایش گشتاور، بار بیشتری به کلاچ، دنده‌ها، پلوس‌ها و دیگر اجزای انتقال نیرو وارد می‌کند. اگر این اجزا متناسب با خروجی موتور طراحی نشده باشند، عملکرد بهتر در شتاب‌گیری می‌تواند با افزایش استهلاک همراه شود. در خودروی اتوماتیک، برنامه تعویض دنده و هماهنگی واحد کنترل گیربکس با موتور نیز روی مصرف سوخت و پاسخ پدال گاز اثر می‌گذارد.

برای M15N مصرف ۵.۵ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر اعلام شده است. در گزارش‌های منتشرشده برای نسخه‌های توربوشارژ، ارقام بالاتری از جمله حدود ۶.۳ لیتر برای M15NT و ۷ لیتر برای M15NTD مطرح شده‌اند. با این حال، تا زمانی که روش آزمون، نوع خودرو و شرایط اندازه‌گیری یکسان نباشد، مقایسه این ارقام نباید به‌عنوان نتیجه قطعی مصرف واقعی تلقی شود. یک خودروی مجهز به موتور توربوشارژ ممکن است در رانندگی آرام و بار کم مصرف قابل قبولی داشته باشد، اما هنگام استفاده مداوم از توان بیشتر، سوخت بیشتری نیاز خواهد داشت.

سایپا باید مشخصات کامل را روی میز بگذارد

اعلام میزان داخلی‌سازی حدود ۸۰ درصد برای M15N نیز از جمله اطلاعاتی است که به جزئیات بیشتری نیاز دارد . سایپا در سال‌های گذشته موتورهای خانواده M15 را در محصولات مختلف خود به کار گرفته است. عرضه نسخه‌های تازه زمانی ارزش واقعی پیدا می‌کند که فقط به تغییر کد فنی محدود نماند و خریدار تفاوت را در شتاب، مصرف، صدای موتور، نرمی کارکرد و هزینه نگهداری احساس کند. انتشار مشخصات کامل هر نسخه، منحنی گشتاور، استاندارد آلایندگی، برنامه سرویس و ضمانت موتور می‌تواند تصویر روشن‌تری از این تغییر به دست دهد.

فعلاً آنچه با اتکا به اطلاعات منتشرشده می‌توان گفت این است که سایپا سه سطح متفاوت از خروجی را برای خانواده M15 معرفی کرده است: نسخه تنفس طبیعی ۱۲۰ اسب‌بخاری، نسخه توربوشارژ ۱۴۸ اسب‌بخاری و نمونه پرتوان ۱۶۰ اسب‌بخاری. اینکه این تفاوت‌ها در خودروهای تولیدی چقدر محسوس خواهند بود، به ترکیب موتور با گیربکس و وزن خودرو و همچنین کیفیت کالیبراسیون بستگی دارد. پاسخ نهایی را باید در آزمون فنی و مصرف واقعی جست‌وجو کرد، نه فقط در عددی که کنار نام موتور درج شده است.