از رئیس کل بانک مرکزی ایران بیش از این هم انتظاری نیست!

واکنش محمود بهمنی به حکم انفصال از خدمتش، دارای نکات چشمگیری است که ذهن هر خواننده و تحلیلگری را به شدت به خود مشغول می‌کند؛ نکاتی که نشان می‌دهد چرا امروز اقتصاد کشور با این شرایط روبه‌روست.

به گزارش «تابناک»، محمود بهمنی، رئیس کل بانک مرکزی که دیروز حکم انفصال از خدمتش از سوی دیوان محاسبات صادر شد، امروز در واکنش به این حکم اعلام کرد که تنها مجری مصوبه هیأت وزیران بوده و در ادامه گفت که همه برداشت‌های انجام شده توسط بانک مرکزی از حساب بانک‌ها بر پایه مصوبه هیأت دولت به حساب خزانه واریز شده که همه مدارک آن موجود است.

از سویی بهمنی در یک جمله اشاره کرده است که: بانک مرکزی بر پایه مصوبه هیأت دولت در صورت نیاز، باز هم از حساب بانک‌ها برداشت و به حساب خزانه واریز می‌کند.

البته این برای نخستین بار نیست که محمود بهمنی، رئیس کل بانک مرکزی کشور درباره برداشت شبانه از حساب بانک‌ها این‌گونه اظهار نظر می‌کند. در‌‌ همان اوایل و در بحبوحه سر و صداهای افشای برداشت از حساب بانک‌ها از سوی بانک مرکزی نیز وی اذعان کرده بود که این امر بر اساس مصوبه هیأت وزیران بوده است. وی آن زمان نیز گفته بود که در صورت نیاز باز هم برداشت می‌کنیم.

اما گفته‌های محمود بهمنی، چندین نکته را در دل خود دارد که توجه به آن‌ها نشان دهنده ضعف ساختاری بانک مرکزی و چگونگی تبدیل آن به مجری بی‌مزد و منت اوامر دولتی است.

بنا بر این گزارش، بانک مرکزی در هر کشوری، اساساً قطب اصلی و هادی اولیه اقتصاد و سیاست‌های اقتصادی آن کشور است. بانک مرکزی در هر کشور با توجه به سیاست‌های بلندمدت، روند رشد و حرکت اقتصاد را کنترل می‌کند و بنا بر همین است که استقلال آن از سیاست‌های کوتاه‌مدت و دقیقاً «سیاسی» دولت‌ها تا به این درجه اهمیت دارد.

بواقع رسم و عرف بر آن است که دولت، خود و سیاست‌های اقتصادی‌اش را بر پایه سیاست‌ها و اهداف بلند مدت بانک مرکزی تطبیق دهد، ولی متأسفانه این رسمی است که در کشور از آن چیزی به یاد نداریم!1

در این باره باید گفت، در جایی که محمود بهمنی برداشت از حساب بانک‌ها را به مصوبه هیأت وزیران نسبت می‌دهد، منظورش آن است که من مأمور بوده‌ام و معذور و این خواست دولت بوده است.

بسیار خوب؛ نیاز نیست که بهمنی با این صراحت و صداقت مأموریت خود در دولت را جار بزند، چرا که تقریباً دیگر بر هیچ کس پنهان نیست که بانک مرکزی هیچ استقلال عملی در سال‌های اخیر از خود نداشته و مجری صرف در دولت احمدی‌نژاد است.

این گزارش در ادامه می‌افزاید، موضوع اینجاست که بهمنی و بانک مرکزی با این کار دو تخلف را انجام داده است؛ یکی برداشت از حساب بانک‌ها و دیگری اجرای چشم بسته دستور غیر منطقی دولت؛ این در حالی است که از رئیس کل بانک مرکزی انتظار می‌رود، با توجه به جایگاه خود و با توجه به بررسی و پیش‌بینی آینده اقدامات و اثرات آن بر اقتصاد کشور، حداقل اگر نه مخالفت، اما کمی در خصوص اوامر صادره تأمل کند.

حال دو حالت متصور است: یا بانک مرکزی خود با این موضوع موافقت داشته که در این صورت باید پرسید، بر چه اساسی و چرا اکنون وضعیت این گونه است و یا مخالف بوده که تکلیف در این صورت مشخص است.

در واقع آوردن این جمله که برداشت از حساب مصوبه هیأت وزیران بوده، نه تنها رافع مسئولیت از بانک مرکزی نیست، بلکه مسئولیت آن را دوچندان می‌کند و حتی اگر بخواهیم کمی جلو‌تر برویم، باید به حال یک چنین بانک مرکزی و اقتصادی که از سوی آن اداره می‌شود، گریست که این‌گونه بی‌هیچ موضع‌گیری تنها اوامر دولت را اجرا می‌کند.

از سویی نکته دیگری که در واکنش بهمنی قابل توجه است، این که بانک مرکزی در صورت نیاز باز هم از حساب بانک‌ها، برداشت و به حساب خزانه واریز می‌کند.

هرچند جالب توجه، اما باز هم جای هیچ تعجبی نیست، اگر بانک مرکزی را در ساختار کنونی‌اش در نظر آوریم. مسلماً بانک مرکزی با وضعیتی که اکنون دارد، اگر دولت دستور دهد باز هم حتی بیشتر از حساب بانک‌ها برداشت می‌کند. زمینه بازی بانک مرکزی همین است و نباید از آن تعجب کرد، زیرا از یک بانک مرکزی دولتی بیش از این انتظاری نیست.

این موضوع مربوط به بهمنی هم نیست، در واقع هر شخص دیگری که به جای محمود بهمنی و در این ساختار معیوب قرار بگیرد، باید همین گونه رفتار کند و این قبیل رویدادها، برآمده از شخصیت محمود بهمنی نیست، بلکه‌زاده ساختار مریضی است که بانک مرکزی ایران در آن بوده و هست.

سخن کوتاه آن که گفتار، کردار و پندار بانک مرکزی و رئیس کل آن را باید در زمینه آن سنجید و ارزیابی کرد. نباید توقعات بی‌جا از بانکی داشت که هیچ اختیار عملی از خود ندارد و نمی‌تواند داشته باشد. این همه انتقاد شایسته کسی و نهادی است که در کار خود، مختار باشد یا حداقلی از اختیار را برای خود متصور باشد؛ این‌ها همه چیزی است که بانک مرکزی ایران از آن بی‌بهره است.