نباید اجازه می‌دادیم جریان انحصار بیش از این جولان دهد

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با خبرنگار پارلمانی «تابناک» گفت: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی از سال ۱۳۷۴ کار خود را آغاز کرده و اکنون هفده ساله شده است. پیش از بنده نیز سه بزرگوار دیگر، رئیس این مرکز بوده‌ و زحمات زیادی متقبل شده‌اند. مرکز پژوهش‌ها به لحاظ جایگاه از وضعیت مناسبی برخوردار است.

نخست باید بدانیم تعریفمان از مرکز پژوهش‌ها چیست و چه انتظاراتی از مرکز پژوهش‌ها داریم. تعریفی که قانونگذار از مرکز پژوهش‌ها دارد، در یک کلام این است که مرکز پژوهش‌ها پشتیبان پژوهشی نمایندگان مجلس در عرصه ایفای وظایف خود به ویژه قانون‌گذاری باشد؛ بنابراین، اصلی‌ترین مشتری‌های مرکز پژوهش‌ها ۲۹۰ نفر نماینده مجلس هستند و آنچه را مرکز پژوهش‌ها باید ایفای نقش کند، برای نمایندگانی است که در مجلس هستند. البته برخی از مرکز پژوهش‌ها طلب کارکردهای سیاسی و یا حزبی دارند که خواسته‌ای نادرست است.

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در این گفت‌وگو اظهار داشت: از آغاز کار این تصور نبود که این مرکز بتواند مرکزی تأثیرگذار و جدی در روند قانون‌گذاری باشد. گویا، اکنون باید برای تأثیرگذاری بیشتر، تحولاتی در مرکز پژوهش‌ها ایجاد شود که یکی از آنها، بالا بردن جایگاه مرکز پژوهش‌ها در خود مجلس شورای اسلامی است؛ به این معنا که مرکز پژوهش‌ها بتواند در روند قانون‌گذاری همانند دولت و کمیسیون‌های مربوط، در هر حوزه‌ای راه یابد؛ بنابراین، ما برای اصلاح آیین‌نامه مجلس در راستای بالا بردن جایگاه مرکز پژوهش‌ها پیشنهادهایی در مجلس دادیم. درباره هر طرح و لایحه‌ای که در مجلس ارائه می‌شود، نماینده‌ای از سوی دولت و نیز از طرف کمیسیون مربوطه ـ چه در کلیات و چه در جزییات ـ اظهارنظر می‌کند.

نماینده مردم شاهرود گفت: بحث دیگر در مورد طرح‌های فوریتی است. این حق نمایندگان است که طرح‌های یک فوریتی و دو فوریتی بدهند، ولی می‌بینیم بسیاری از این طرح‌ها نیازمند پیوست و پشتوانه‌ای پژوهشی است. اگر در آیین‌نامه داخلی مجلس، تغییراتی پدید آید که چنانچه طرح‌های یک و دو فوریتی مطرح شود و دارای پیوستی پژوهشی و نیازمند اعلام نقطه نظرات مرکز پژوهش‌ها باشد، می‌تواند به مجلس کمک کند؛ این‌ها موضوعات در حال پیگیری است.

رئیس فراکسیون اصولگریان رهروان ولایت تأکید کرد: نکته بعدی که می‌شود درباره آن کار کرد، این است که مرکز پژوهش‌ها، محل تلاقی دیدگاه‌های کار‌شناسی دولت و مجلس شود. من این مطلب را با برخی مقامات دولت از جمله رئیس‌جمهور در نشستی مطرح کردم‌. خوب است مرکز پژوهش‌ها حلقه میانی پژوهشی بین مجلس و دولت باشد؛ به این معنا که هر طرحی که مطرح می‌شود، نمایندگان دولت در مرکز پژوهش‌ها حضور یابند و دیدگاه‌ها و پیشنهادهای علمی و پژوهشی خود را درباره آن بگویند.

آقای رئیس‌جمهور در آن نشست، اعلام کردند که موافقند در لوایح دولت، مرکز پژوهش‌ها دخالت کند، البته این سخن صرفا در قالب یک وعده و گفت‌وگو ماند و شکل عملی نیافت، ولی این گفته می‌تواند دیدگاه مثبتی باشد. مرکز پژوهش‌ها در هر زمانی می‌تواند حلقه واسط باشد و از ظرفیت‌های پژوهشی کشور برای تقویت پیش‌نویس قوانین استفاده کارآمدی داشته باشد.

وی افزود: بنده با گزارش‌های انبوه موافق نیستم؛ بنابراین، در حال تغییر روش‌ها در مرکز هستیم و از آنجا که مخاطبان ما، مخاطبان حاکمیتی هستند و گرفتاری‌های خاص خود را دارند، برای ما کوتاه نویسی اصل است؛ اما گاهی در تهیه گزارش پژوهشی، صرف موجزنویسی نمی‌تواند توجیه کننده آن باشد که پیوست‌های کار پژوهشی نباشد. کار پژوهشی باید انجام شود، ولی باید برای مسئولان خلاصه‌نویسی کرد و هر گونه که شده، مطالب را به آنان رساند. من با شما موافقم. بسیاری از گزارش‌ها خوانده نمی‌شود و ما نیز به دنبال ساماندهی امور هستیم. یکی از کارهایی که برای این امر در نظر داریم، راه‌اندازی سیستم پیام کوتاه است. ‌هم‌اکنون اطلاعات و گزارش‌هایی که شاید برای نمایندگان سودمند باشد، پیامکی برایشان می‌‌فرستیم.

جلالی گفت: در سیستم پایگاه اطلاع‌رسانی و سایت مرکز نیز تحولاتی انجام داده‌ایم و با نمایندگان ارتباط برقرار می‌کنیم تا آنان نیز بتوانند از این راه در جریان امور قرار بگیرند. همچنین دنبال راهکارهای دیگری نیز هستیم تا در ازای زحماتی که کشیده می‌شود، ‌ثمره‌ای هم برای مجموعه‌های کشور و به ویژه مجلس داشته باشد.

وی در ادامه افزود: ما یک مرکز پژوهشی کاربردی هستیم و پژوهش را برای پژوهش انجام نمی‌دهیم. ما این کار را برای داشتن ثمره‌ای در سیستم اداری کشور، به ویژه در نهاد قانون‌گذاری، انجام می‌دهیم؛ بنابراین، به دنبال روش‌هایی هستیم که نتایج پژوهش‌ها به نمایندگان منتقل شود. به تازگی برگزاری نشست‌هایی را در مجلس آغاز کرده‌ایم و در این باره، دو جلسه برای موضوعات اقتصادی و ارزی گذاشته‌ایم، ولی در هر کدام از آنها، شمار نمایندگان شرکت کننده، کمتر از انگشتان دو دست بود!

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی گفت: در آیین‌نامه داخلی مجلس، مجوز به کمیسیون‌ها برای گرفتن مشاور داده شده و حتی در دوره هشتم مجلس، هیأت رئیسه تأکید داشت که کمیسیون‌ها، مشاوران خود را معرفی کنند؛ اما استقبال چندانی در کمیسیون‌ها از این امر نشد. البته یک دلیل آن این است که حوزه‌های کاری کمیسیون‌ها آنقدر متنوع است که به‌کارگیری صرفا چند مشاور، نمی‌تواند نیازهای آنان را برطرف کند. در بسیاری از کشور‌ها، پارلمان‌ها با سیستم تحزب گره خورده‌اند. برای همین، احزاب بار بسیاری که بر دوش نمایندگان است، به دوش می‌کشند. حزب برای بسیاری از امور منطقه‌ای، پژوهشی و تصمیم‌گیری و نظارت‌ها برنامه دارد و این موضوعات را پیگیری می‌کند؛ اما به دلیل جای خالی که در این مورد در کشور ما هست، بار بسیاری بر دوش نماینده خواهد بود.

وی افزود: آنچه در سالیان اخیر دیده‌ایم، باید آسیب‌شناسی جدی شود. حتی برخی به گونه‌ای پیش رفته‌اند و دفاع دیگران از اصول انقلاب و ارزش‌ها و ولایت را برنمی‌تابیدند و همه تلاششان این بوده که به همه افراد، انگ غیرولایی و غیر انقلابی بودن بزنند و اگر افرادی می‌‌گفتند که همه وجودشان ولایت و ارزش‌ها و اصول انقلاب است، این‌ها احساس می‌کردند جایشان تنگ‌تر شده است.

به این ترتیب، اگر در بسیاری از مواقع، آسیب‌شناسی جدی می‌شد، می‌توانستیم ریزش‌هایی را که شد، نداشته باشیم. اگر مقداری با سعه صدر برخورد می‌کردیم و بر پایه تأکیدات رهبری و بنا بر جذب حداکثری حرکت می‌کردیم، بسیاری از مشکلاتی که هم‌اکنون هست، پدید نمی‌آمد؛ اکنون برخی فرار به جلو می‌کنند.

این نماینده گفت: کسانی که مسبب وضعیت کنونی کشور هستند، باید مسئولیت خود را بپذیرند. این نمی‌شود که برخی شعارهای جدیدی را مطرح کنند و بنا بر آن، جای خود را عوض کرده و نقش جدیدی بازی کنند. در انتخابات مجلس نهم نیز برخی به دنبال آن بودند که مجلس را انحصاری به دست گیرند. پس از انتخابات، تماس‌هایی که با نمایندگان داشتیم، تماس‌های تشکیلاتی و انتخاباتی نبود، بلکه همه به یک نیاز واحد رسیده بودیم که نباید اجازه می‌دادیم، جریان انحصار بیش از این در کشور جولان دهد، برخی احساس کنند که همه ارکان حاکمیتی را باید در دستان خود بگیرند و همه را با معیار تفکرات محدود و ساده خود بسنجند؛ بنابراین، حرکت فراکسیون شکل گرفت. در تحولات آینده کشور همه باید وظیفه دینی و انقلابی خود دانسته و حضور فعال داشته باشیم و هزینه آن را نیز خواهیم پرداخت.

کاظم جلالی افزود: روزی پرداخت هزینه، رفتن به جنگ و جبهه بود و روزی مبارزه با رژیم طاغوت و امروز نیز باید مبارزه کنیم تا ارزش‌های اسلامی و انقلابی و نظام و ولایت از آسیب این نگاه‌های مندرس و منجمد و بسته در امان بماند.