اشتباه نشست گذشته را تکرار نکنیم

دومین نشست وزیران اوپک در سال جاری، در حالی قرار است فردا در شهر وین برگزار شود که از هم اکنون مباحث پیرامون این نشست در میان رسانه‌های داخلی و خارجی داغ شده است. رسانه‌ها و مسئولان داخلی، بیش از همه بر موضوع دبیر کلی این کارتل نفتی تأکید دارند و بسیاری بر این باورند که ایران باید با وتوی دبیر کلی عراق و عربستان حتماً در این دوره دبیر کلی اوپک را در دست بگیرد؛ اما آیا موضوع تعیین سقف تولید کم اهمیت‌تر از دبیر کلی است؟

به گزارش «تابناک»، آنچه فردا قرار است در شهر وین و در نشست وزیران اوپک مورد بحث و احتمالاً جدل دوازده تولیدکننده بزرگ نفت انجام بگیرد، موضوعاتی است که پیش از این در نشست گذشته نیز به آن پرداخته شد و عملاً خروجی آن، چیزی نبود که دست‌کم ایران به دنبال آن می‌گشت!

بنا بر این گزارش، در نشست ماه ژوئن، موضوع سقف تولید اوپک بسیار بااهمیت بود و این امر تا به آنجا بر مباحث نشست سایه افکنده بود که تقریباً موکول شدن موضوع انتخاب دبیر کل اوپک به نشست فردا، هیچ بازتاب جدی ـ نه در رسانه‌های داخلی و نه در رسانه‌های خارجی ـ نداشت؟

اما چرا در این نشست، موضوع دبیر کلی تا به این اندازه از سوی مسئولان و رسانه‌های داخلی جدی دانسته می‌شود؟

اساساً نگاه به وظایف دبیر کل اوپک که برای یک دوره سه ساله با رأی همه کشورهای عضو برگزیده می‌شود، نشان از آن دارد که دبیر کل تقریباً تنها یک پرستیژ و پستی سیاسی است و نه نقشی حساس که در دست گرفتن آن از سوی کاندیدای یک کشور، بتواند در وضعیت و جایگاه کلی آن کشور در اوپک تأثیر بسزایی داشته باشد.

وظایف دبیر کل بر پایه ماده ۲۹ اساس‌نامه این سازمان عبارتند از:

ـ سازمان‌دهی و اداره سازمان؛

ـ مراقبت در انجام وظایف و تکالیفی که‌ بر عهده ادارات گوناگون دبیرخانه گذاشته شده‌ است؛

ـ تهیه گزارش برای ارائه به هر جلسه هیأت عامل درباره مسائلی که مستلزم ملاحظه‌ و تصمیم‌گیری است؛

ـ آگاه کردن رئیس و دیگر اعضای هیأت‌ عامل از همه فعالیت‌های دبیرخانه و مطالعات‌ انجام شده توسط آن و پیشرفت کارهایی که در راستای تحقق قطع‌نامه‌های کنفرانس انجام گرفته‌ است؛

ـ مراقبت در انجام بموقع وظایفی که‌ ممکن است کنفرانس یا هیأت عامل بر عهده دبیرخانه گذارده باشند.

با نگاهی به فحوای این ماده کاملاً مشخص است که حوزه وظایف و اختیارات دبیر کل اوپک به هیچ وجه به گونه‌ای نیست که بتواند تصمیم‌سازی تأثیرگذاری بر روند اجراییات یا سیاست‌های سازمان داشته باشد.

در نتیجه، گویا تنها دلیلی که ایران و مسئولان داخلی و رسانه‌ها به دنبال مهم جلوه دادن لزوم اتخاذ دبیر کلی توسط ایران هستند، این است که ایران تنها و تنها یک دوره و آن هم در نخستین دوره دبیر کلی اوپک را داشته است. همین موضوع در خصوص عربستان نیز درست است و این کشور نیز تنها یک دوره (چهارمین دوره) دبیر کلی اوپک را در اختیار داشته است.

باخت ایران در نشست گذشته: این بار چه نتیجه‌ای عایدمان می‌شود؟

بی‌گمان، با از دست رفتن دبیر کلی اوپک و رسیدن این مقام به عراق یا عربستان نیز چیز زیادی برای ایران از دست نمی‌رود. آنچه باید برای ایران در شرایط حساس کنونی بسیار مورد توجه و اهمیت باشد، چانه‌زنی تا جایی که می‌شود، بر سر سقف تولید است.

در نشست سابق، هرچند اعضا بر سر حفظ سقف تولید سی میلیون بشکه در روز توافق کردند و در ‌‌نهایت عربستان و کویت در ظاهر مجبور که توقف اضافه تولید شدند، اما سرانجام باز هم با شرایط حساس پیش از تحریم ایران بازنده نشست بود، چرا که عملاً سقف تولید از سوی عربستان رعایت نشد و این مورد بیش از هر چیز پیش بینی می‌شد.

هم‌اکنون نیز به رغم تعهد اعضا به رعایت سقف تولید، بنا به آخرین گزارش‌های اوپک روزانه یک میلیون و ۱۶۰ هزار بشکه اضافه تولید دارد که در وضعیتی که بازار با کمبود تقاضا به شکلی اساسی روبه‌روست (میانگین ده میلیون بشکه در روز) این اضافه تولید نتیجه‌ای جز کاهش بها در پی ندارد.

با توجه به شرایط تحریمی ایران و عطش عربستان، عراق و کویت برای افزایش تولید و رقابت در آن، همچنین با توجه به تحلیل متخصصان از کاهش بهای نفت در سال ۲۰۱۳ ایران باید همه تلاش خود را به تعیین منطقی سقف تولید اوپک معطوف کند.

یادآوری این نکته مهم است که شاید در یک رخداد عجیب و قابل توجه، بهای نفت حتی در پی نا‌آرامی‌های شدید در خاورمیانه، از جمله جنگ اخیر غزه، بحران سوریه و تنش‌های اسرائیل و ایران و نا‌آرامی‌های مصر، افزایش نیافت که این امر شاهد قدرت شدید طرف تقاضا در پایین نگه داشتن بهای نفت است.

در نشست گذشته، ایران در پشت خاکریزی سنگر گرفت که اساساً مشخص بود چندان امن نیست. در این نشست، هرچند انتخاب نامزد ایران به دبیر کلی نیز از اهمیت سیاسی برخوردار است، اما به اندازه تعیین یک سقف تولید منطقی برای سال‌ها و ماه‌های بعد و چانه‌زنی روی آن اهمیت ندارد؛ بنابراین، دستور کار مسئولان نفتی کشور در این اجلاس باید بر این موضوع تأکید داشته باشد.