آقای رئیس‌جمهور؛ اینها را بدان

اصطلاحاتی مانند «آخرین پیچ تاریخ»، «پیچ مهم تاریخی» و یا «گردنه‌های مهم پیش روی کشور» از جمله عباراتی هستند که عالی‌ترین مقامات کشورمان در سالیان اخیر و به ویژه ماه‌های اخیر درباره تحولات جهانی، منطقه‌ای و کشور به کار برده‌اند.

در ایران و در سطح نخبگان، این تفکر تقریبا همه‌گیر شده که جامعه بشری در آستانه تغییرات جدی است و تغییرات دو سه سال اخیر در خاورمیانه، تنها بخشی از آن است که تازه آن هم هنوز کاملل شکل نگرفته و البته به خوبی هم درک نشده است. در همین چهارچوب، بسیاری از دلسوزان کشور گوشزد می‌کنند که کشور باید خود را برای نحوه برخورد با این تحولات بزرگ آماده کند.

بنا بر این گزارش، در حالی که جنبه‌های سیاسی، ایدئولوژیک و انسانی و مذهبی این تغییرات در ایران مورد توجه جدی‌تر است، در غرب نیز نگاه به آینده در قالبی متفاوت با جدیت مورد توجه قرار گرفته است.

در سال ۱۹۷۹، در ایالات متحده آمریکا، مرکزی به نام شورای ملی اطلاعات راه‌اندازی شد تا به کار تفکر میان مدت و بلند مدت برای آمریکا بپردازد. ادعا می‌شود، هدف این مرکز این است؛ صرف‌نظر از این که سیاست کنونی ایالات متحده چیست، اطلاعات بی‌طرف و واقعی را برای سیاستمداران و تصمیم‌گیران آمریکایی آماده سازد.

یکی از اصلی‌ترین محصولات این مرکز، گزارشی با نام روندهای جهانی یا Global Trends است که برای رئیس‌جمهوری تهیه می‌شود که قرار است بر سر کار بیاید. این گزارش در فاصله روز انتخابات و روز مراسم تحلیف رئیس‌جمهور جدید به وی داده می‌شود تا برای وی پیش‌بینی شود که تا فاصله زمانی تقریبا پانزده سال آینده، مهمترین مسائل و سناریوهایی که کشور با آن روبه‌رو می‌شود کدامند.

جالب این که این گزارش‌ها به مرور فاصله زمانی بیشتری را در بر می‌گیرند. در سال ۱۹۹۷، گزارش تهیه شده، جهان را تا سال ۲۰۱۰ پیش‌بینی می‌کرد؛ گزارش سال ۲۰۰۰ جهان ۲۰۱۵ و همچنین گزارش‌های سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۸، جهان را به ترتیب تا سال ۲۰۲۰ و ۲۰۲۵ پیش‌بینی می‌کردند.

جدید‌ترین این گزارش‌ها یعنی NIC Global Trends ۲۰۳۰: Alternative Worlds دیروز دوشنبه منتشر شد و مورد توجه رسانه‌های جهان قرار گرفت.
می‌توان متن کامل آن را از پایین همین صفحه دریافت نمود.

پیش از انتشار گزارش جدید، وعده داده شده بود که با توجه به نقاط ضعف احتمالی در گزارش پیشین، تغییراتی در گزارش جدید داده شود تا بر وضعیت ایالات متحده در سیستم بین‌المللی تمرکز بیشتری شود؛‌ روشن‌تر این که به وضعیت بازیگران دولتی و غیر دولتی فعال در صحنه جهانی پرداخته و تلاش شود سرعت تحولات جهانی بهتر برآورد و به بحران‌های جهانی بهتر پرداخته شود، موضوع ایدئولوژی مورد توجه جدی قرار بگیرد و تلاش شود، پیامدهای مرحله دوم و سوم تحولات نیز بهتر برآورد شود.

مرجع انتشار این گزارش اعلام کرده است که در تهیه آن، پژوهش‌های عمیق، مدل‌سازی‌های مفصل و ابزارهای تحلیلی گوناگون مورد استفاده قرار گرفته و از توانایی متخصصان نزدیک بیست کشور استفاده شده است که این افراد در اندیشکده‌ها، بانک‌ها، نهادهای دولتی و بخش خصوصی مشغول کار هستند.

جنبه‌های گوناگون گزارش در رسانه‌ها مورد توجه قرار گرفته است.

نیویورک تایمز به ابعاد کلان تحولات آتی که در گزارش مطرح شده، توجه کرده است. پیش‌بینی شده است که «تا سال ۲۰۳۰ در جهان دیگر قدرت هژمونیکی نخواهد بود و قدرت به صورت شبکه‌ای و ائتلافی در یک دنیای چند قطبی درخواهد آمد؛ قدرت روسیه مانند دیگر قدرت‌های متکی به درآمدهای نفتی کم‌رنگ‌تر خواهد شد، برای نخستین بار بیش از نیمی از جمعیت جهان فقیر نخواهند بود و تغییر اندازه طبقه متوسط در سطح جهانی بسیار بزرگ خواهد بود و شمار بسیاری با گذر از مرحله فقر دارای توانایی‌های خواهند شد... نزدیک نیمی از جمعیت جهان در مناطقی زندگی خواهند کرد که از کمبود شدید آب سالم رنج خواهند برد؛ دست‌کم پانزده کشور و از جمله، افغانستان، پاکستان، بروندی، رواندا، سومالی، اوگاندا و یمن در خطر جدی فروماندگی هستند».

در بهترین حالت، همکاری سیاسی فزاینده‌ای میان آمریکا و چین شکل خواهد گرفت، ولی این کار شاید نیازمند بروز بحرانی بسیار جدی مانند صف‌کشی هسته‌ای بین چین و هند باشد تا آمریکا و چین به هم نزدیک شوند. تغییرات ویژگی‌های جمعیتی در اروپا، و کشورهای صنعتی ژاپن، کره جنوبی، و تایوان رشد اقتصادی را در این مناطق با مشکل روبه رو خواهد کرد.

این در حالی است که راشا تودی در نگاه دیگر به این گزارش و در مطلبی با نام «ابر شهر‌ها، ابر انسان‌ها و ابر رایانه‌ها»، به تغییرات در حیات بشری توجه کرده است؛ بنابراین، «ایمپلنت‌هایی که در چشم انسان قرار خواهد گرفت، می‌تواند به انسان امکان دید در شب را بدهد و ارتقای توانایی ذهنی ـ عصبی انسان می‌تواند باعث بالا بردن توانایی حافظه و تفکر انسان شود... رابط‌های بین ذهن انسان و ماشین‌ابزار می‌تواند به ایجاد ابرانسان‌هایی منجر شود که قدرت و سرعت بیشتری خواهند داشت و توانایی انجام کارهایی را دارند که در حال حاضر شدنی نیست».

فایل گزارش