مبارزه با فساد در چین به جایی نرسیده است!

رهبران چینی همواره فساد را زشت دانسته‌اند، ولی در مقابله با آن، کارهای عملی کمی انجام داده‌اند؛ اما برخی کارشناسان مبارزه با فساد می‌گویند، این بار دلایلی برای امیدواری هست.

به گزارش «تابناک» به نقل از کریسچن ساینس مونیتور، مائو زدونگ دو سال پس از بنا گذاشتن چین کمونیست، در یکی از اظهارات خاص خود در دسامبر ۱۹۵۱ گفتت «احتمالا ما باید ده هزار یا چند هزار نفر از این اختلاسگران را اعدام کنیم تا مشکل حل شود».

اما مشکل، فساد بود و شصت سال بعد هنوز حل نشده است. جدید‌ترین رهبر چین یعنی شی جین‌پینگ، خودش این موضوع را به بحث اول تبدیل کرده است.

فساد که احتمالا مهمترین گلایه شهروندان چینی از حاکمان خود است، بنا به سخنان هشدارآمیز رهبر جدید در مقابل ۲۵ عضو جدید پولیت‌بوروی حزب کمونیست، قطعا چهره حزب و کشور را خراب می‌کند، مگر اینکه مهار شود. رهبر جدید صریحا گفت، هر کاری که تجاوز از نظم حزبی و یا قوانین کشور باشد، باید بی‌رحمانه مجازات شود.

البته تبدیل این سخنان به عمل، کاری سخت خواهد بود، به ویژه در کشوری که هدیه دادن یکی از ستون‌های فرهنگ سنتی است، سیستم تک حزبی بر قدرت مسلط است و رشوه در بالا تا پایین جامعه فراگیر شده است.

بر پایه آمار رسمی در پنج سال گذشته، ۶۶۸ هزار نفر از مقامات حزبی به دلیل فساد مجازات شده‌اند که بنا به گفته کار‌شناسان تنها نشان‌دهنده بخشی کوچک از فساد گسترده در چین است.

لو ژیائوبو، استاد دانشگاه بارنارد کلمبیا که در مورد فساد اداری در چین کتاب نوشته، بر این باور است، کنترل فساد چالشی بزرگ برای هر دولتی است و پذیرش اهمیت این مشکل و اولویت دادن به آن، الزاما به معنای موفقیت در حل آن نیست.

دلیل امیدواری

شهروندان چینی حق دارند بدبین باشند. رهبران آن‌ها تاکنون در مورد فساد زیاد حرف زده‌اند اما اقدامات کمی انجام داده‌اند، ولی برخی کار‌شناسان می‌گویند این بار دلایلی برای امیدواری وجود دارد.

مائو ژائوهوئی، رئیس مرکز تحقیقات ضد فساد در دانشگاه رن‌مین پکن، بر این باور است «برای مدتی طولانی، همه چیز بر رشد اقتصادی متمرکز و رشد اقتصادی مهم‌ترین امر بود، اما این روند با پیدایش اولویت‌های جدید در حال تغییر است».

پروفسور مائو ادعا می‌کند که روش رئیس جدید یعنی شی جین‌پینگ به نظر روشن‌تر و نظام‌مند‌تر است. هر چند هنوز برای قضاوت زود است، پروفسور مائو انتظار دارد که شی راه پیشنهادی از سوی رئیس سابق یعنی هوجینتائو را در پیش بگیرد که «اطمینان از نظارت مردم بر قدرت و حکومت کردن به روش شفاف» را توصیه می‌کرد.

در عین حال، وانگ گیشان، مردی که به عنوان رئیس کمیسیون نظارت بر انضباط حزبی یعنی عالیترین مرجع ضد فساد برگزیده شده، فردی با تجربه و مورد اعتماد است که توانایی خود در حل مشکلات را نشان داده است.

پروفسور مائو بر این باور است که سخنان شی درباره فساد یک انتخاب راهبردی است، ولی گام بعد یعنی عملی کردن این سخنان، سخت‌ترین کار است.

گام بعد

همانگونه که بسیاری از کار‌شناسان بر این باورند، محتمل‌ترین کاری که باید رخ دهد، یک قانون شفافیت است که مقامات را مجبور کند، میزان درآمد و دارایی‌های خود را اعلام کنند، هر چند هنوز معلوم نیست به چه روشی باید این اعلام میزان اموال بررسی و تأیید شود! سه تن از ارشد‌ترین مقامات و از جمله یکی از اعضای کمیته مرکزی حزب اعلام کرده‌اند، حاضرند فهرست اموال خود را منتشر کنند.

همچنین دولت احتمالا تصمیم خواهد گرفت به افراد آزادی بیشتری دهد تا موارد فساد را در وب‌سایت‌های خود افشا کنند.

در این باره در آغاز امسال، افرادی در وب‌سایت‌های خود تصاویری از یانگ داکای، یکی از مقامات اداره بهداشت کار در شانگ‌زی را منتشر کردند، در حالی که ساعت‌های بسیار گرانبهایی داشت. این تصاویر باعث شد که وی اخراج و بازجویی شود.

پروفسور لو مدعی است که این حادثه به وی امیدواری داده،‌ ولی بر این باور است که اجازه انجام چنین کاری علیه مقامات ارشد داده نخواهد شد. در این موارد حتی به ارشد‌ترین مقامات دولتی هم اشاره شده است.

برای نمونه، بلومبرگ در آغاز امسال گزارشی را منتشر کرد که بر پایه آن اقوام رئیس جدید یعنی شی جین‌پینگ دارای صد‌ها میلیون دلار ثروت هستند، هر چند مدرکی از فساد شخصی آقای شی به دست نیامده است.

در این گزارش آمده است، حزب، نهادهای بسیاری برای مبارزه با فساد دارد، ولی منتقدین این نهاد‌ها را ببرهایی کاغذی می‌دانند که قدرت چندانی برای مبارزه با فساد در حزب کمونیست ـ که بر چین حکومت می‌کنند ـ ندارند. یک دلیل مهم این است که برای تحقیق جدی در مورد فساد مقامات، باید تأیید و جدیت مقامات حزب برای این کار باشد که برخی از آن‌ها خود نیز فاسد هستند؛ برای نمونه، آقای داکای که در بالا به وی اشاره شد و به خاطر ساعت‌های گرانبها به «برادر ساعتی» مشهور شده، خود در تشکیلات مبارزه با فساد نیز عضو بوده است.

به بیان دیگر، در اوضاع کنونی، حزب خود بر خود نظارت می‌کند و برای از میان بردن این روند فاسد، باید نهادهای مستقلی تشکیل شوند. هم‌اکنون انجام چنین اصلاحات تشکیلاتی با تردید روبه‌روست. منتقدین در این مورد به کشورهایی چون سنگاپور و هنگ‌کنگ اشاره می‌کنند که با داشتن ببرهایی واقعی (نهادهای ضد فساد قوی)، در لیست کشورهای شفاف و جدی در مبارزه فساد از بین ۱۸۳ کشور در رتبه‌های ۴ و ۱۲ هستند، در حالی که چین در این فهرست در رده ۷۵ است!