فرصت هاي امروز اقتصاد ايران

حميدرضا ايماني مقدم در روزنامه خراسان نوشت:

سخن گفتن از فرصت هاي پيشرفت اقتصادي در شرايط موجود آشفتگي کشور شايد تعجب برانگيز باشد؛ تورم، تغييرات مستمر قيمت ها، تحريم هاي هوشمند، نوسانات ارزي، مسائل سياسي و... از مهم ترين عناصري است که در شرايط موجود مورد توجه ويژه رسانه ها و مردم قرار گرفته است و به طور مستمر در مجامع آنان مورد بحث قرار مي گيرد.

در عرصه کارآفريني وقتي سخن از پديده ها به ميان مي آيد تأکيد مي شود که اين افراد معمولا از شکارچيان فرصت ها در صحنه هاي سخت و پر از تهديد هستند. به نظر در شرايط موجود کشور درک درست فرصت هاي ايجاد شده مي تواند ما را براي رهايي از اين وضع و پشت سر گذاشتن عزتمندانه آن ياري نمايد. در اين مجال برآنيم تا برخي از اين فرصت ها را به صورت تيتروار مورد اشاره قرار دهيم.

۱ - متأسفانه يا خوشبختانه تجربه ثابت کرده است که بسياري از استعدادهايمان در شرايط سختي و فشار شکوفا خواهد شد. امروز در فضاي اقتصادي کشور وجود فشارهاي مختلف از ناحيه تحريم ها، ساختارهاي غلط اقتصادي چند دهه اي، سوء استفاده کنندگان و سوء تدبيرهاي مديران اقتصادي؛ بسياري از نخبگان، کارشناسان و فعالان اقتصادي را به تکاپو واداشته تا تحليل هاي خود را از شرايط دقيق تر نموده و به ايراد پيشنهادات و ايده هاي بعضا جديد بپردازند. از سوي ديگر در اين شرايط معمولا مسئولان بخش هاي مختلف گوش شنواتري نسبت به شرايط ثبات در کشور دارند و باب مباحثه و گفت وگو بين بخش هاي مختلف بيشتر باز مي گردد. نکته قابل توجه اين که انباشت تجربه بيش از ۳۰ ساله نظام در مديريت اقتصادي کشور، شکل گيري نهادها و تشکل هاي مختلف، افزايش سطح آگاهي ها و تنوع رسانه ها و... فرصت هايي است که به سرعت بخشيدن به اين امر کمک بيشتري مي کند.

۲ - شفاف شدن ميزان وابستگي کشور به ارز از ديگر تهديدهايي است که قابليت تبديل شدن به فرصت را دارد. آمريکا با مرجعيت پول ملي خود در فضاي بين المللي سوء استفاده هاي قابل توجه اقتصادي و سياسي را به ويژه در دهه اخير مرتکب شده است. همين امر عامل حرکتي بين المللي در جهت حذف دلار از تعاملات بين کشورها شده است. امروز چين به عنوان يکي از بزرگ ترين حاضران صحنه تبادلات بين المللي ۱۵ درصد معاملات خود را از طريق پول ملي خود و کشور مقابل در قالب تفاهم نامه هاي دوجانبه به انجام مي رساند و اين روند به سرعت در حال گسترش است. اتحاديه اروپا از همان ابتدا مقابل مرجعيت پول آمريکا ايستادگي کرد و نهايتا دست به خلق يورو در مقابل دلار زد. امروز اين فرصت براي کشور ما بيش از پيش مهيا است.

۳ - آشفتگي هاي اخير براي بسياري از تحليل گران و مسئولين اقتصادي کشور ضعف هاي واقعي ساختاري چند دهه اي اقتصاد ايران را نمايان کرد. ضعف اطلاعات گمرکي، يکپارچه نبودن سيستم گمرک، وزارت صنعت، معدن و تجارت و بانک مرکزي، نارسايي هاي بورس کالا، ضعف ساختارهاي نظارتي، شفاف نبودن فرآيند گردش کالا در کشور، نظام عرضه ارز و... از جمله عواملي است که ضريب اطمينان تصميم گيري را به ويژه در شرايط موجود کاهش مي دهد. شتاب مدبرانه در اصلاح ساختارهاي مذکور که بعضا در کوتاه مدت و ميان مدت نيز ميسر است؛ از جمله فرصت هايي است که نصيب مديران امروز کشور شده است.

۴ - يکي از دغدغه هايي که در سال هاي اخير بارها مطرح شده است موضوع مديريت واردات کالاها به کشور است. بستر موجود از دو حيث محدوديت هاي ارزي و گران شدن واحد دلار فرصت را براي اين امر به صورت ويژه مهيا نموده است.

۵ - فرصت قابل توجه ديگري که امروز براي برخي از بخش هاي توليدي کشور در صنعت و کشاورزي مغتنم شمرده مي شود، تفاوت نرخ ارز و توجيه پيدا کردن توليد بسياري از کالاها در مقابل واردات آن هاست. فرصتي که هر چند متأثر از مشکلات اقتصاد کلان نظير تزريق نقدينگي، بي ثباتي تصميم گيري ها و برخي عوامل ديگر ممکن است دچار آسيب هايي گردد اما در مجموع با مديريت صحيح آن و فراهم آوردن ساير بسترهاي همکاري حداکثري مي توان اين امر را محقق نمود. اميد است در مطالب آتي بيشتر به ابعاد اين موضوع بپردازيم.

۶ - از مهمترين وجوه اقتصاد مقاومتي که رهبري نيز بر آن تأکيد کردند، حضور حداکثري مردم در اقتصاد در لايه هاي مختلف است. حرکت هايي نظير آن چه در مجلس تحت عنوان «سازمان مردمي جهاد اقتصادي» در حال پيگيري است با همه نقدهايي که بدان وارد است مي تواند نويدبخش تأمل جدي در اين عرصه باشد. بسياري از کارشناسان امر امروز احياي مدل هايي نظير جهاد سازندگي در اوايل انقلاب را براي احياي بخش توليد در صنعت و کشاورزي کشور ضروري مي دانند. البته طبيعي است که مدل ها، ساختارها و نهادها تغيير يافته اند و بايد متناسب با اين تغييرات طرحي نو درانداخت.

۷ - فرصت هاي مذکور را مي توان در حوزه مباحث اقتصادي قلمداد نمود. در ساير عرصه ها مي توان از تغييرات ضروري در روابط اجتماعي و لايه هاي فرهنگي نيز نام برد. سال ها در حوزه ضايعات نان تلاش هاي تبليغي، ترويجي صورت گرفت که البته بعضا در حد خود نيز موثر بود. اما فرصتي که هدفمندي يارانه ها در کاهش ضايعات نان ايجاد کرد شايد با هيچ کدام از آن ها قابل مقايسه نبود. امروز محور فرهنگ مصرف و اصلاح الگوي آن در بين مردم از مهمترين محورهاي تغيير در سبک زندگي ايرانيان به نظر مي رسد که مجموعه هاي فرهنگي و اجتماعي بايد اهتمام ويژه اي نسبت بدان داشته باشند. موضوعاتي نظير: استفاده از کالاي داخلي، پرهيز از تجملات، ترويج فرهنگ کار و تلاش، کسب رزق حلال و... از محورهايي است که مي تواند مورد توجه باشد.

اين موارد تنها بخشي از فرصت هاي موجود براي فعاليت رسانه ها، فعالان اقتصادي و فرهنگي و... است که بايد مورد توجه قرار گيرد، طبيعي است که با تأمل بيشتر در ابعاد فضاي موجود مي توان فرصت هاي ديگري نيز ذکر نموده و تلاش نمود تا بهره برداري حداکثري را از آن ها داشته باشيم. بي شک به سلامت پشت سر گذاشتن التهابات موجود پيروزي بي نظير ديگري را در تاريخ انقلاب و براي ملت ايران رقم خواهد زد. باشد که با بهره بردن از تمامي ظرفيت ها و فرصت هاي موجود شيريني نويي را براي ملت ايران و تاريخ رقم بزنيم.