دستگاه دیپلماسی متناسب با دید رهبری عمل نکرد

صاحب امتیاز روزنامه «ملت ما» با بيان اين‌كه آمانو آژانس بين‌المللي انرژي اتمي را به رصدخانه مسائل هسته‌اي ايران تبديل كرده، به همكاري و اتحاد نانوشته‌ بين آژانس، امريكا و اروپا براي تحت فشار قرار دادن ايران اشاره كرد. «علي احمدي» تحليلگر مسائل بين‌الملل و عضو كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس هفتم در گفت‌وگو با فارس، به روابط ايران و اتحاديه اروپا، انتخابات رياست‌جمهوري امريكا، مذاكرات هسته‌اي ايران و 1+5، تحريم‌هاي اتحاديه اروپا عليه كشورمان و... پرداخت. 

علي احمدي در اين گفت‌وگو درباره آينده روابط ايران و اتحاديه اروپا با ذكر اين نكته كه تغييرات عمده‌اي را در اين زمينه پيش‌بيني نمي‌كنم و اروپا را هم دوست و متحد راهبردي ايران نمي‌دانم، عنوان كرد: اروپايي‌ها ايران را غيرقابل اعتماد مي‌دانند و ما نيز به همين صورت. در حال حاضر فعال شدن ايران در عرصه خاورميانه و سياست‌هاي ايران در اين منطقه مطلوب اروپا نيست و نقش ايران در قبال تحولات سوريه در تقابل با نقش اروپاست. وي تحريم‌هاي جديد اتحاديه اروپا عليه كشورمان را اقدامي چند منظوره‌ برشمرد و گفت: 

اين تحريم‌ها از يك سو پاسخي به سياست‌هاي منطقه‌اي ايران در قبال سوريه بود‌ و از سوي ديگر پاسخي به استراتژي رسانه‌اي ايران در قبال فروپاشي اتحاديه اروپا. اين استاد دانشگاه در توضيح بيش‌تر با بيان اين‌كه صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران به كرات از فروپاشي اتحاديه اروپا سخن مي‌گويد، خاطرنشان كرد: اين اتحاديه با وضع تحريم‌هاي جديد عليه كشورمان وانمود كرد كه اعضاي اين اتحاديه با هم اجماع دارند و اتحاديه اروپا در حال فروپاشي نيست. 

احمدي اعمال اين تحريم‌ها را پيامي به جامعه امريكا نيز دانست كه به نوعي اعلام كنند سياست‌هاي اروپايي براي اعمال فشار به ايران با اوباما هماهنگ‌تر است تا سياست‌هاي جنگ‌طلبانه و افزود: اين تحريم‌ها پاسخي هم به رژيم صهيونيستي بود. اين تحليلگر مسائل بين‌الملل با ذكر اين نكته كه رژيم صهيونيستي همواره به دنبال ترسيم خط قرمزهايي موهوم براي جمهوري اسلامي ايران است، گفت: 

در ابتدا گفتند اگر نيروگاه هسته‌اي ايجاد شود خط قرمز ماست، بعد گفتند اگر كيك زرد توليد شود خط قرمز ماست و الان بر غني‌سازي 20 درصد متمركز شده‌اند و مرتب خط قرمزهايي را تعريف مي‌كنند و از آنها نيز عبور كرده‌اند؛ اما در نهايت با توجه به تهديداتي كه اسرائيلي‌ها عليه ايران شروع كردند، اقدام اروپا در تحريم ايران، پاسخي به اسرائيل بود كه عنوان كنند ما با سياست‌هاي جنگ‌طلبانه شما (اسرائيل) هماهنگ نيستيم. 

اين تحليلگر مسائل بين‌الملل درباره آينده مذاكرات ايران و گروه 1+5 در بحث هسته‌اي، نيز به چند نكته اشاره كرد و گفت: يكي از اين نكات تفاوت آژانس بين‌المللي انرژي اتمي در زمان آمانو و البرادعي است. البرادعي در دوران مديركلي‌ خود سعي مي‌كرد جنبه مستقلانه را براي خود حفظ كند، ولي آمانو آژانس را به رصدخانه مسائل هسته‌اي ايران تبديل كرده است. 

احمدي در توضيح بيش‌تر عنوان كرد: در حال حاضر آژانس بين‌المللي انرژي اتمي به رصدخانه‌اي تبديل شده كه به‌طور مرتب فعاليت‌هاي ايران را رصد كرده و به بازيگراني گزارش مي‌دهد كه با ايران تخاصم دارند. در حقيقت همكاري و اتحاد نانوشته‌اي بين آژانس، امريكا و كشورهاي اروپايي براي تحت فشار قرار دادن جمهوري اسلامي ايران وجود دارد و اين روند قابل توقف نيست و پس از انتخابات امريكا همچنان ادامه دارد. 

وي در پاسخ به اين سوال كه آيا با انتخابات رياست‌جمهوري در امريكا، روند تثبيت اجراي اين تحريم‌ها دچار توقف مي‌شود يا همين مسير دنبال خواهد شد؟ اظهار داشت: متاسفانه نكته‌اي كه در ادبيات برخي از مسئولان در كشور از جمله رئيس‌جمهور رعايت نمي‌شود، اين است كه معمولاً كدهايي را مي‌دهند مثل اين‌كه تحريم‌ها بر جامعه ايران اثرگذار بوده كه اروپا و غرب نيز به اين كدها به عنوان كد قابل اعتنا توجه مي‌كنند.

اين استاد دانشگاه در ارزيابي از اين‌كه اوباما و رامني كدام يك به كاخ سفيد راه مي‌يابند و چه سياستي را در قبال ايران اعمال خواهند كرد؟ اظهار داشت: اين‌كه بخواهيم ارزيابي دقيقي داشته باشيم و به‌طور قطع بگوييم اوباما برنده خواهد بود يا رامني، نيازمند اطلاعات و اخبار بيش‌تري است. آنچه در رسانه‌ها منتشر مي‌شود اين است كه اوباما در مجموع از رامني جلوتر است و حتي در محافل رسانه‌اي ايران اين موضوع انعكاس بيش‌تري يافت. وي درباره اين‌كه پيروز اين رقابت چه سياستي را در قبال ايران دنبال مي‌كند؟ 

گفت: بايد در سياست خارجي امريكا در رابطه با ايران، دو سطح را از يكديگر تفكيك كنيم، يكي سطح استراتژيك و ديگري تاكتيك. به اعتقاد من در استراتژي سياست خارجي امريكا در قبال ايران هم بين جمهوريخواهان و هم دمكرات‌ها توافق نظر وجود دارد، اين‌كه جمهوري اسلامي ايران را «بخشي از مشكل» در منطقه و عرصه بين‌الملل تعريف مي‌كنند تا «بخشي از راه‌حل.»

اين تحليلگر مسائل بين‌الملل درباره انتشار خبر نيويورك تايمز مبني بر آمادگي واشنگتن براي مذاكره مستقيم با تهران نيز اظهار داشت: اگر بپذيريم يك جنگ اقتصادي عليه ايران آغاز شده كه منشأ اين جنگ امريكا و غرب بوده‌اند، به نظر مي‌رسد در اين جنگ اقتصادي، امريكا و غرب پيشروي‌هايي در سرزمين ما داشته‌اند. حال سوال اين است كه آيا مذاكره در چنين شرايطي منجر به عقب‌نشيني اين كشورها از موضعشان خواهد شد؟ 

وي پاسخ داد: چنين تصوري را ندارم و اتفاقاً در چنين شرايطي، گفت‌وگو و مذاكره براي تثبيت وضع موجود و جاپايي براي جلوتر رفتن است. بايد ببينيم كه انتظار ما از مذاكره چيست؟ آيا انتظار است كه اينها عقب‌نشيني كنند؟ بعيد مي‌دانم. انتظاري كه امريكايي‌ها از طرح بحث مذاكره دارند، بيش‌تر مصرف داخلي دارد و در راستاي جلب آرای اوباما و حزب دمكرات است. اين استاد دانشگاه در توضيح بيش‌تر گفت: جامعه امريكا پذيراي درگيري و جنگ ديگري نيست و از سياست‌ها و برنامه‌هايي كه به صورت مسالمت آميز دنبال شود، استقبال مي‌كند. 

وي با طرح اين سوال كه با توجه به اين‌كه گفت‌وگوي مستقيم تهران و واشنگتن منجر به عقب‌نشيني امريكا از اين وضع نمي‌شود، بايد باب مذاكره را بست؟ پاسخ داد: من پاسخ مثبتي نمي‌دهم كه بايد باب مذاكره را بست؛ اتفاقاً مذاكره و گفت‌وگو خوب است، ولي بايد انتظار و اهدافمان را از گفت‌وگو تعريف كنيم و فكر نكنيم همين كه گفت‌وگويي آغاز شد همه مسائل حل مي‌شود. به گفته اين تحليلگر مسائل بين‌الملل حل و فصل مشكلات و مسائلي كه بيش از 10 سال و از زمان طرح موضوع هسته‌اي ما مطرح شده، حداقل نيازمند نصف آن زمان است. 

وي در ادامه اين گفت‌وگو درباره بيداري اسلامي در مصر، بحرين و... با بيان اين‌كه ما از ابتداي انقلاب اسلامي آرزو داشتيم كه تحول در يكي از اين كشورها ايجاد شود، يادآور شد: در يك فاصله زماني دو، سه ساله اغلب اين كشورها دچار تحول شدند و با بيداري اسلامي حركت جديدي را آغاز كردند كه اين تحولات در منطقه، هم در بطن خود فرصت‌ها و هم تهديداتي را دارد. 

احمدي با بيان اين‌كه ايران يك مرتبه به عنوان يك ايران در محدوده جغرافيايي و به عنوان قدرت ملي تعريف مي‌شود و يك مرتبه به عنوان قدرت منطقه‌اي، اظهار داشت: ‌اگر ايران را به عنوان قدرت منطقه‌اي تعريف كرديم در آن صورت تهديدات و فرصت‌هایي متوجه ايران با تهديدات و فرصت‌هايي كه متوجه يك ايران ملي است بسيار متفاوت است. ما با وجود اين‌كه جايگاهمان را به عنوان ايران منطقه‌اي تعريف كرديم، ولي فرصت‌ها و تهديدات را در منطقه متوجه با اين جايگاه تعريف نكرديم. 

وي ادامه داد: به همين خاطر به نظر مي‌رسد نسبت به تحولاتي كه در منطقه رخ داد، يك عقب‌ ماندگي تاريخي را براي خود ايجاد كرديم. بهترين كسي كه اين وضع را تشخيص دادند و آن را هدايت كردند مقام معظم رهبري بودند، ولي متاسفانه دستگاه ديپلماسي ما متناسب با افق ديد رهبري قدم برنداشت. دستگاه ديپلماسي آن‌گونه كه بايد و شايد از اين فرصت استفاده نكرد. 

اين تحليلگر مسائل بين‌الملل با يادآوري اين نكته كه فرصت به پايان نرسيده و آغاز راه است، گفت: مي‌توان با تجديد آرايش و بازنگري در رفتارها و روش‌ها، نقش موثرتري را در منطقه ايفا كنيم. وي درباره تحولات سوريه نيز عنوان كرد: از زماني كه بحث مصر و تونس آغاز شد مي‌توانستيم با ارتباطي كه با سوريه داريم اين كشور را تشويق كنيم كه پايگاه‌هاي مردمي و اجتماعي خود را تقويت و فضاي سياسي و اجتماعي را در اين كشور بيش‌تر باز كند. 

وي ادامه داد: ما نبايد نگاه خود را در عرصه بين‌المللي صفر و صد قرار دهيم. اگر صفر و صد قرار نداديم و سياه و سفيد نديديم، تحولي كه در مصر رخ داد به نسبت منافع كشور ما حداقل چند قدم رو به جلوست. البته اگر تلقي ما بر اين باشد كه انقلابي به وجود بيايد كه نه تنها رابطه را با اسرائيل قطع كرده بلكه به كشوري متخاصم با اسرائيل تبديل شود، ما پاسخ مثبتي به اين نمي‌دهيم. احمدي خاطرنشان كرد: ولي اگر صفر و صد نبينيم، تحولات مصر را مثبت مي‌بينم و معتقدم زمينه‌ها و فرصت‌هاي زيادي وجود دارد. بايد توجه داشته باشيم كه آنچه در مصر رخ داد انقلاب تمام عياري مثل ايران نبود و همه‌چيز دگرگون نشد. 

ارتش همچنان دست نخورده مانده و در سياست‌ها تاثيرگذار است. وي اضافه كرد: به دليل مجموعه ملاحظاتي كه بر مصر حاكم است، حاكمان اين كشور تا حد زيادي محافظه‌كار شده‌اند و شايد آنها به لحاظ روش خودشان بيش از آن‌كه روشي انقلابي را اتخاذ كنند، روشي رفرمي و اصلاحي را گام به گام دنبال مي‌كنند. اگر حتي مسير اين باشد فرصت‌هاي بهتري براي ما مي‌تواند ايجاد شود البته به نظر مي‌رسد ما در قبال تحولات مصر با بازنگري در سياست‌هايمان مي‌توانستيم نقش بهتري را ايفا كنيم.

اين استاد دانشگاه با اشاره به بافت مذهبي و اجتماعي مصر و پيوندهاي زباني و قومي در اين كشور، اظهار داشت: اين كشور پيوندهاي بيش‌تري را با عربستان و كشورهاي حاشيه خليج فارس مي‌تواند ايجاد كند. البته اگر دستگاه ديپلماسي ما مطابق با ديدگاه‌هاي مقام معظم رهبري در سطح منطقه فعال‌تر عمل كرده و آرايش جديدي را براي خود تعريف كند، مي‌توانستيم در تحولات مصر موفق‌تر عمل كنيم. البته هنوز فرصت هست.