از محمد هاشمي تا عزت ضرغامي

مسعود پيوسته

در يادداشت نخست، تنها به يكي دو نمونه رفتار رسانه ملي پرداخته شد كه پس از گذشت 25، 26 سال از انقلاب اسلامي (در سال‌هاي 83 و 84) ميل به تغيير بطئي رويكرد خود در حوزه‌‌هاي گوناگون نشان مي‌دهد.

اگر از دوره كوتاه‌مدت قطب‌زاده در صداوسيما بگذريم، صداوسيماي سيزده ساله دوره هاشمي، صداوسيمايي بود كه جامعه ايران به خاطر روحيه انقلابي و مواجهه با دوره جنگ اين رسانه، با مخاطب، كمتر مشكل داشت؛ مگر سال‌هاي پاياني جنگ كه خستگي در بخش‌هايي از ايران سال‌هاي 66 و 67 نمايان بود.

هنوز خاطره شيرين شب‌هاي «سربداران»، «افسانه سلطان و شبان»، «سايه همسايه»، «سال‌هاي دور از خانه»، «ارتش سري»، «يك مسابقه، سي سؤال»، «نام‌ها و نشانه‌ها»، «مسابقه هفته» و از آن طرف «جمعه‌ها»، «جنگ هفته» و فيلم‌هاي سينمايي بعدازظهر (با آن اجراي كسل‌كننده حسين پاكدل و طباطبايي و ... كه بيننده‌ها را تا پيش از آغاز فيلم از اضافه‌گويي به ستوه مي‌آوردند) تا برنامه «سلام صبح به خير» راديو، «صبح جمعه با شما»، «قصه شب»، «راه شب»، «خانه و خانواده»، «عصر هفتمين روز»، «بعد از سلام»، «در انتهاي شب» و چند برنامه ديگر، همه و همه براي نسل‌هاي اول و دوم انقلاب در يادها مانده‌اند؛ يعني درست زماني كه نه ماهواره‌اي در كار بود و نه اينترنت و CD و اگر ويدئو بود، تعقيب و گريز هم در پي آن.

به هر حال، هم خاطره بود؛ هم آش كشك خاله. به هر حال آقاي هاشمي با گزارش تحقيق‌وتفحص مجلس چهارم كه در آن به مضمون برنامه‌هاي صداوسيما، انتقاد شده بود، مجبور به خداحافظي شد. هرچند پر انفجار اطلاعات و فناوري، ابتدا به هاشمي گرفت، اگر مقدمات راه‌اندازي شبكه سوم سيما و البته شبكه راديويي Local تهران را به حساب يكي از تركش‌هاي انفجار اطلاعات در ايران بدانيم، اما دوره لاريجاني، هم‌زمان شد با توسعه كمي رسانه‌هاي ديداري و شنيداري درون‌مرزي و برون‌مرزي جمهوري اسلامي ايران و البته كشف 525 ميليارد تومان گمشده در صداوسيما از سوي تحقيق‌وتفحص مجلس ششم و از آن سو، كشك بودن اين خبر از سوي رئيس وقت رسانه ملي.

لاريجاني با زعامت ده ساله‌اش بر صداوسيما، در شرايط پس از جنگ تحميلي و دوران سازندگي و البته تقريبا كل دوران اصلاحات، چگونه بر رسانه متبوعش حكم مي‌راند كه صداوسيماي بي‌رقيب و يك‌تنه‌اش بر همه امواج غريبه و خارجي (ماهواره‌ها) و ويدئوي آزادشده و جنب‌وجوش رسانه‌هاي مكتوب داخلي و در سال‌هاي اخير اينترنت، فايق آيد.

با پخش «قصه‌هاي جزيره»، «پزشك دهكده» و نوع ايراني‌اش سريال‌هاي ماندگاري مثل «امام علي(ع)»، «ولايت عشق»، «اصحاب كهف» و مقدمات راه‌اندازي بخش خبري 20:30 و طرح موضوع راديوي چندصدايي «گفت‌وگو» كه در دوره اخير (دوره ضرغامي) رسما افتتاح شد و از آن سو، با توليد و پخش انواع مسابقه‌هاي برگرفته از الگوهاي ماهواره‌اي و به اصطلاح بومي‌شده در شبكه‌هاي مختلف، سعي در تأمين نيازهاي عمومي اطلاعات، تفريحي و سرگرمي مخاطبان خود داشت.

اما در لابه‌لاي پخش برنامه‌هايي كه تلاش داشت ويژگي‌هاي همگاني و ملي جامعه ايران را داشته باشد، انگار بنا به مصالحي ناگزير بود، ده ساعت اثرگذار در ده سال، به كنفرانس برلين، به «هويت»سازي و «چراغ»سازي بپردازد.
در دوره ضرغامي اما در يك سالگي‌اش با انتخابات نهم رياست‌جمهوري كه به نحو بي‌سابقه‌اي در رسانه ملي همه صداهاي موجود در جامعه ايران بازتابنده شد، روبه‌رو گشت و يك آغاز خوب براي ضرغامي كه به واقع نشانگر نقطه عطف سعه صدر بي‌سابقه در رسانه بود.

نشست‌هاي پي در پي با صاحبان حرف، كارآگاهان و كارشناسان حوزه رسانه و ارتباطات، هنرمندان، نويسندگان و زنان و ... در پيش و پس از انتخابات نهم، مي‌توانست به طور ضمني، گوياي تغيير رويكرد رسانه باشد؛ همان‌گونه كه اخبار 20:30 تداوم همين نگاه بود. راديو گفت‌وگو نيز ديگر نشانه ورود به جامعه چندصدايي اين رسانه بود. اما اين رويكرد چندان كه بايد ادامه نيافت و گويا تنها مختص به انتخاباتي بود كه از آن بايد تمام چرخ‌هاي رسانه به كام منتخب آن به گردش درآيد.

به هر حال، اگر لاريجاني در سال سوم حضورش، «چراغ» را ساخت، ضرغامي نيز در كنار تأسيس راديو گفت‌وگو، در سال چهارم رياستش «به اسم دمكراسي» را مي‌سازد!
ادامه دارد...