كمبود 20 هزار تخت بيمارستانی روانپزشكی
گزارشها حاكي از آن است كه در بيمارستان اعصاب و روان امام حسين(ع) هر روز حداقل 10 بيمار بدحال رواني ساعتها در صف انتظار اورژانس روانپزشكي براي بستري مينشينند تا با خالي شدن تخت، بستري شوند. بيمارستانهاي روزبه و حضرت رسول و آيتالله طالقاني نيز از وضع مشابهي برخوردار است. بيماراني كه به اين بيمارستان مراجعه ميكنند حداقل 30 تا 40 روز بايد بستري باشند به همين دليل بيماران بدحال را با داروهاي آرامبخش درمان علامتي ميكنند تا تخت آماده شود.
متاسفانه كمبود تختهاي رواني در كشور موضوع جديدي نيست و تا زماني كه بيمار مرخص نشود امكان بستري شدن بيمار ديگري وجود ندارد. كمبود 20 هزار تخت بيمارستاني روانپزشكي در كشور باعث شده تا بيماران بدحال زيادي در صف انتظار بستري شدن قرار بگيرند و با وجود وعدههاي وزير بهداشت درباره اختصاص تختهايي در بيمارستانهاي عادي به اين بيماران هيچ فرجي در كار اين بيماران حاصل نشده است.
بيماران رواني، قشري محتاج توجه مسئولان
عباسعلي ناصحي رئيس اداره سلامت روان وزارت بهداشت با اشاره به تصويب قانون اختصاص 10درصد از تختهاي بيمارستاني به بيماران رواني در سال 78 ميگويد: بر اساس نيازسنجي انجام شده در سال گذشته حداقل به 11هزار تخت رواني در بيمارستانهاي كشور نياز است كه تنها 7هزار تخت از مجموع تختهاي بيمارستاني به بيماران رواني اختصاص يافته است. او تصويب اين قانون را در راستاي انگ زدايي از بيماران رواني دانسته و ميافزايد:
متاسفانه پس از گذشت 13سال تنها كمي بيشتر از 10درصد از بيمارستانهاي عمومي اقدام به ايجاد بخش رواني كردهاند كه نشانگر موفق نبودن وزارت بهداشت در اجراي اين قانون است. او سود دهي نداشتن را علت بيميلي مديران بيمارستانهاي عمومي براي اختصاص بخشي از ظرفيت خود به بيماران رواني دانست و خاطرنشان كرد: بسياري از بخشهاي بيمارستاني همچون مغز و اعصاب، داخلي و عفوني نيز مانند بخش رواني سوددهي ندارد، اما آيا براساس اين ديدگاه بايد تعطيل شوند.
تخت خالي نداريم
يكي ديگر از پيامدهاي زندگي مدرنيته بروز بيماريهاي عصبي است كه آن را ميتوان با عنوانهاي افسردگي، روانپريشي و هزار درد ديگر در تك تك افراد در جامعه يافت؛ جالب اينجاست كه اگر هر يك از افراد گذرش به بيمارستانهاي ويژه افراد رواني بيفتد نه تنها از آن به عنوان بيمار پذيرش نميشود تا فرد هر چه زودتر به آغوش جامعه و خانواده باز گردد، بلكه افراد فقط با يك جمله تخت خالي نداريم روبهرو ميشوند آن هم بدون در نظر گرفتن هيچ يك از شرايط و نيازهاي افراد متقاضي مشاهدات از بخش روانپزشكي بيمارستان امام حسين(ع) حاكي از اين است كه هر روز حداقل 10 بيمار بدحال رواني ساعتها در صف انتظار اورژانس روانپزشكي براي بستري مينشينند تا با خاليشدن تخت بستري شوند.
اين در صورتي است كه هزينههاي و شرايط پذيرش بيماران در بيمارستانهاي خصوصي به هيچ عنوان قابل مقايسه با بيمارستانهاي دولتي نيست. بايد توجه داشت كه موضوع درمان بيماران رواني در كنار گروههايي مانند سوختگي، مشكلي است كه سالهاست ما كمبود امكانات و پايينتر از حد استاندارد بودن ارايه خدمات به اين دو گروه بيماران را داريم. اين در صورتي است كه در مجلس براي پرسنل شاغل در اين حوزه در قانون ارتقاي بهرهوري، پرسنل باليني مساعدتهايي در نظر گرفته شده است، اما واقعيت اين است كه رسيدگي به بيماران رواني و پرسنل بخشهاي روانپزشكي با مشكل روبهرو است.
مهناز بالادست، مدير درمان دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي نيز در اين زمينه ميگويد: در حال حاضر دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي 21 بيمارستان داراي بخش روانپزشكي در منطقه تحت پوشش خود با ظرفيت هزار و 29 تخت بستري روانپزشكي دارد. او ميافزايد: از اين تعداد 2 بيمارستان دولتي است كه 104 تخت دارد و بيش از 95 درصد تختها در طول سال اشغال است و در بيشتر اوقات اشغال تخت به 100درصد ميرسد و تخت خالي روانپزشكي فقط در بخش غيردولتي وجود دارد.
بالادست ميگويد: 3 علت اصلي پربودن اين بخشها كافينبودن تعداد تختهاي بستري روانپزشكي، بالابودن تعداد بيماران رواني و زياد بودن مدت اقامت درمان به ميزان 30 تا 40 روز است. او خاطرنشان ميكند: افزايش تختهاي روانپزشكي مهمترين اولويت دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي براي رسيدگي به اين بيماران است.
آمار مبتلايان به بيماريهاي اعصاب و روان
كارشناسان معتقد هستند؛ بيش از 80 درصد اين بيماريها قابل درمان هستند اما نوع نگاه مردم به اين بيماريها مانع از ابراز آنها و رفتن نزد روانپزشك است. ولي آمارها حاكي از آن است كه 10 تا 14 ميليون نفر از مردم حداقل يك بار در عمر خود مسائل رواني را به نوعي تجربه كردهاند. علي معين، رئيس كرسي يونسكو ميگويد: براساس آمار سازمان WHO از هر 4 نفر در خانواده حداقل يك نفر دچار اختلالات روانپزشكي هستند و اعضاي خانوادهها نيز معمولاً درگير مشكلات بيماران ميشوند.
او اضافه ميكند: در اين ميان ارايه اطلاعات نادرست درباره بيماريهاي رواني همانند غيرقابل پيشبيني بودن يا خشن بودن بيماران و غيرقابل درمان بودن بيماريها و سربار جامعه بودن آنها موجب تشديد انگ زدن به اين بيماران و سبب انزواي اجتماعي آنها ميشود. گرچه شيوع اختلالات رواني در جوامع مختلف حدود 20 تا 30 درصد است و 80 درصد افراد دچار يكي از اختلالات رواني هستند كه اكثر آنها جهان سومي هستند، اما حدود 70 درصد يعني دو سوم از افراد مبتلابه بيماريهاي رواني به پزشك مراجعه نميكنند.
تنها به دليل اينكه آنها از انگ و تبعيض ترس دارند. او ميافزايد: 42 درصد از افراد دچار مشكلات رواني هستند كه حتي به خانوادههاي خود نيز اطلاع نميدهند و 60 درصد افراد علت انگ و تبعيض در محل كار خود و خانواده و بين دوستان به رسانهها نسبت ميدهند و 40 درصد افراد دچار اختلالات رواني و خشونت را به مطالب موجود در رسانهها نسبت ميدهند و حدود 19 درصد مردم از همسايگي افراد دچار اختلالات رواني رنج ميبرند و نگران هستند.
شناخت سلامت روان بايد در اولويت قرار گيرد
در ادامه فربد فدايي، مدير گروه روانپزشكي دانشگاه بهزيستي و توانبخشي نيز ميگويد: در واقع براي تعريف بهداشت روان ما ميبايست سلامت روان را بشناسيم. او سلامت روان را اينگونه تعريف ميكند: براي دستيابي به سلامت روان ميبايست مشكلات جسمي، رواني و اجتماعي را حل كنيم و با كمك بينش الهي که در مكتب نجات بخش اسلام جاري است كوشش كنيم همه افراد جامعه به رضايت واقعي و احساس كمال دست يابند. فدايي، در تعريف روانپزشكي ميگويد:
اين علم شاخه تخصصي از پزشكي است كه به تشخيص، درمان، توانبخشي، پيشگيري و پژوهش ميپردازد. اومي افزايد: بيماري رواني به معني آن است كه فرد دچار نشانههايي شده كه دستگاه عصبي و رواني از وضع بهنجار خارج شده و باعث نارسايي در كاركرد شخصي، اجتماعي و خانوادگي فرد مبتلامي شود. اين عضو هيئت علمي روانپزشكان ايران خاطرنشان ميكند: از نظر بهداشت رواني اگر جامعه به آموزههاي ديني توجه و عمل كند، در اكثر موارد مسائل مربوط به بهداشت رواني برطرف خواهد شد.
پيدايش بيماريهاي رواني
فدايي در ادامه بيان ميكند: بيماري رواني در سنين گوناگون تظاهر پيدا ميكند كه معمولابيشتر بيماريهاي رواني در دوران نوجواني و جواني بروز ميكند. بنابراين آشنايي با نشانههاي اين بيماريها براي عموم مردم مفيد است و به محض برخورد با علائم آن ميبايست به روانپزشك مراجعه كنند. او خاطرنشان ميكند:
زماني كه سلامت روان را تعريف كرديم بايد بپذيريم كه روان هم مانند جسم ميتواند دچار اختلال شود، همانطوري كه وقتي بيماري جسمي داريم به پزشك متخصص مربوط مراجعه ميكنيم و بعد از آزمايشهاي ضروري توصيههاي درماني را پيگيري ميكنيم تا به وضع سلامت باز گرديم. در حوزه رواني هم ميبايست اگر نشانههايي از اختلال مانند اضطراب و افسردگي را در خود مشاهده كرديم به روانپزشك مراجعه كنيم و نبايد از ترس انگ رواني از مراجعه به روانپزشك خودداري كنيم.
بايد بدانيم كه روان مانند جسم مهم است و براي اينكه جسممان سالم باشد بايد روان سالم داشته باشيم. در خيلي مواقع ممكن است توصيههايي غيردارويي توسط روانپزشكان براي كنترل و درمان اختلالات روانپزشكي صورت گيرد كه توجه به آن ضروري است. او در ادامه اذعان ميكند: همانطور كه در حوزه سلامت روان توصيههاي بهداشتي را به مردم ارايه ميدهيم درعين حال بايد درمان روانپزشكي كه شامل دارو درماني و درمانهاي غيردارويي است را به بيماران ارايه كنيم.
شناخت بيماريهاي رواني
روان نژندي عبارت است از بيماريهاي خفيف رواني كه فرد خود ميداند بيمار است ولي اطرافيان او را بيمار نميدانند و اين قبيل بيماريها در صورت تشخيص بهموقع درمان توسط پزشك صددرصد توسط پزشك قابل معالجه است. بهطوركلي نسبت درمان در بيماريهاي رواني نزديك به 70 درصد را شامل ميشود كه از هر رشته تخصصي بالاتر است. فدايي ميگويد: درعين حال بايد توجه داشت در بسياري از بيماريهاي اعصاب و روان مانند بقيه بيماريهاي پزشكي نياز به درمان دراز مدت است و همانطور كه فشار خون، چربي خون، بيماريهاي ديابت مستلزم درمانهاي طولاني مدت هستند بسياري از بيماريهاي اعصاب و روان همين وضع را دارند.
گرچه بيماريهاي خفيف در اصطلاح عموم تحت عنوان ناراحتيهاي عصبي و درمعناي تخصصيتر با نام روان نژنديها شناخته ميشوند. اين روانپزشك اداره سلامت روان وزارت بهداشت در ادامه اذعان ميكند: همانطور كه در حوزه سلامت روان توصيههاي بهداشتي را به مردم ارايه ميدهيم در عين حال نيز بايد سمت درمان روانپزشكي كه شامل داروها و درمانهاي غيردارويي است كه بيمار به زمان و جلسات درمان ضروري نياز دارد، توجه کنيم.
مشكلات جلسات رواندرماني
يكي از مشكلاتي كه حوزه درمانهاي روانپزشكي با آن مواجه است، طولاني شدن مدت درمانهاست كه در خيلي موارد باعث ميشود بيماران درمان را رها كنند. در ادامه فيروزه جعفري، روانپزشك اداره سلامت روان ميگويد: اغلب داروهاي روانپزشكي تحت پوشش بيمه هستند ولي درمانهاي غيردارويي تحت پوشش بيمه نيستند و گاهي تصور ميشود كه جلسات غيردارويي كه درمان بيمارهاي رواني در آن اتفاق ميافتد تنها گفتوگوي بين پزشك و بيمار است.
در حالي كه در اين جلسات درمان صورت ميگيرد. متاسفانه اين جلسات غيردارويي كه براي درمان بيماران صورت ميگيرد هزينههاي بالايي دارد كه تحت پوشش بيمهها نيستند. جعفري اضافه ميكند: يكي از برنامههاي اداره سلامت روان ارايه اطلاعات و آموزش به شهروندان است تا باور غلط مردم و انگ اختلالات رواني از بين برود. اين در صورتي است كه فدايي هم در اين زمينه ميگويد:
بايد توجه داشت كه مردم براي درمان بسياري از مسائل غيرعمده مانند جراحي پلاستيك و زيبايي مخارج گزافي را ميپردازند و در حالي كه حاضر نيستند هزينهاي را براي درمان اين موارد كه تاثير رواني بر زندگيشان دارد، بپردازند. او ادامه ميدهد: هزينههاي روانپزشكي در ايران نسبت به همه كشورهاي جهان ارزانتر است. اين روانشناس در ادامه اينچنين تاكيد ميكند: با كمك آموزههاي ديني ميتوان بهداشت رواني را در جامعه ايجاد كرد. اما اگر فردي دچار بيماري بود ميبايست به پزشك مراجعه كند.
انگزدايي از بيماران رواني
طبق بررسيها مهمترين عامل محروم ماندن بيماران اعصاب و روان از درمان ترس انگ رواني به اين بيماران است. فدايي ميگويد: در خيلي مواقع بيمار از مراجعه به روانپزشك خودداري ميكند. اين روانپزشك راهكار انگزدايي از بيماران رواني را اينگونه بيان ميكند: با نمايش بيمارهاي اعصاب و روان براي مردم و نشان دادن اين موضوع كه بيماريهاي اعصاب و روان همانند بيمارهاي متداول است ميتوان بر اين باور ناصحيح ميان مردم غلبه كرد و اين بيماران نيز ميتوانند از درمان مناسب برخوردار باشند.
فعاليتهاي روانپزشكان براي انگزدايي رواني
در جهان روانپزشكان وظيفه دارند كه مردم را با نشانههاي بيماري رواني آشنا كنند و در بسياري از موارد مردم بدانند اين مشكلات رواني كه در برخي از موارد با آن روبهرو هستند جنبه قابل علاج دارد و جزو مسائل غيردرمان يا ويژگيهاي ذاتي فرد نيست. فدايي خاطرنشان ميكند: درباره بيماريهاي شديد اعصاب و روان نيز با نمونه آوردن از برخي از شخصيتها و مشاهيري كه ضمن ابتلابه بيماري افراد سازندهاي در زمينههاي علمي و هنري بودهاند به مردم نشان دهند كه ابتلابه بيماري رواني با زندگي عادي در جامعه منافاتي ندارد. در واقع عدم تامين بودجه يك علت عمده اجرا نشدن كامل قانون رسيدگي به بيماران رواني است.
پرويز مظاهري، دبير انجمن علمي روانپزشكان ايران با بيان اينكه بايستي بر اساس مصوبه وزارت بهداشت، 10 درصد تختهاي بيمارستاني كشور به خدمات روانپزشكي اختصاص يابد، ميگويد: متاسفانه در حال حاضر كمتر از 40 درصد بيمارستانهاي دولتي، 10 درصد تختهاي خود را به بيماران رواني اختصاص دادند. مظاهري ميافزايد: عدم تامين بودجه يك علت عمده براي عدم اجراي كامل اين قانون است. اگر اين رويه به همين منوال ادامه پيدا كند، قطعا با كمبود جدي تختهاي بستري براي درمان بيماران روانپزشكي مواجه خواهيم شد.
منبع: ملت ما
