بپذيريم كه خشكسالي رخ داده است

متاسفانه در بخش كشاورزي حمايت جدي وجود ندارد و برنامه ها بيشتر مقطعي است. هر چند مجلس هفتم و هشتم مصوبات خوبي در اين بخش داشته اند، اما به آنها عمل نمي شود. در مجلس هشتم افزايش سرمايه سه برابري بانك كشاورزي تصويب شد تا منابع خوبي در اختيار اين بخش قرار بگيرد. از سوي ديگر مصوب شد دولت تا 85 درصد نيازهاي بهسازي زيرساخت هاي بخش كشاورزي را بپردازد و آبياري نوين را توسعه بدهد.
   
با اين وجود هنوز هم بخش كشاورزي به كمك نيازمند است. در موضوع هدفمندي يارانه ها، بخش كشاورزي هم مانند بخش توليد مورد بي مهري قرار گرفت و سهم آن پرداخت نشد. از همين رو كشاورزان با افزايش هزينه روبه رو شدند، طوري كه حتي در تامين نهاده هاي دامي هم مشكلاتي بروز كرد و براي نخستين بار كشور با مشكلات عجيبي مانند افزايش بي رويه قيمت مرغ روبه رو شد. البته اين مشكلات يك روزه به وجود نيامده و معلول اتفاقات ساليان گذشته است. با اين وجود شرايط به گونه يي شده كه ديگر افراد كمتر به حضور در بخش كشاورزي رغبت نشان مي دهند. از ابتداي انقلاب اسلامي در ايران كه توليد محصولات كشاورزي در كشور 25 ميليون تن بوده، هم اكنون اين رقم به حدود 107 ميليون تن رسيده است، اما من معتقدم اين عدد دست كم مي تواند به 200 ميليون تن برسد. گرچه برخي كارشناسان معتقدند با مديريت درست و استفاده صحيح از منابع، اين رقم تا 300 ميليون تن هم قابل افزايش است.
   
امروز كشور با مشكل جدي در تامين آب كشاورزي روبه روست و به شدت خشكسالي را تجربه مي كند. متاسفانه استفاده بهينه از آب هم در كشاورزي ايران وجود ندارد و آبياري سطحي بخش زيادي از منابع را هدر مي دهد. با اين وجود مي توان محصولات مقاوم به خشكي كاشت و بخشي از توليد را در اين بخش افزايش داد. اما مشكل خشكي در كشور ما جدي است. هم اكنون بارش در ايران از يك سوم متوسط جهاني هم كمتر است و نمي توان توقع داشت كشاورزي در ايران هم مانند برزيل كه سالانه دو هزار ميلي متر بارش دارد، يكسان باشد.
   
در واقع اين مزيت در ايران از بين رفته و به همين دليل است كه جشن خودكفايي توليد گندم در ايران هم اكنون جاي خود را به واردات گندم داده است. ايران تاكنون پيشرفت خوبي در احداث سد داشته، اما وقتي باراني نبارد، آنها هم كارايي نخواهند داشت. ظرفيت اسمي آب پشت سد زاينده رود يك ميليارد و 400 ميليون متر مكعب است، در حالي كه هم اكنون كمتر از 300 ميليون متر مكعب آب پشت اين سد ذخيره شده است.
   
امروز بخش وسيعي از زمين هاي كشاورزي كشور در استان هاي خوزستان، اصفهان، كرمان و فارس در اثر پديده خشكسالي از بين رفته است. اين واقعيت را بايد پذيرفت كه كشور درگير خشكسالي مزمن است. گندم ديم بدون باران رشد نمي كند، بنابراين بايد يا در ازاي آن واردات انجام داد يا اينكه به فكر افزايش بهره وري در بخش آب بود.
   
از سوي ديگر كشاورزي ايران با مشكل مديريتي هم روبه روست. اعتبارات لازم به اين بخش تزريق نمي شود و اجراي طرح هدفمندي يارانه ها هم بدون پشتوانه براي كشاورزي اجرايي شد.
   
بخشي از نهاده هاي دامي در كشور امكان توليد ندارد چون نياز اصلي آنها آب است. از سوي ديگر افزايش نرخ ارز و تحريم ها هم كار را به جايي رساند كه منابع زيادي براي واردات نهاده هاي دامي هزينه شود. اين روند هم باعث شد قيمت گوشت و مرغ در كشور به ميزان زيادي افزايش يابد.
   
من راهكار حل مشكلات كنوني را برنامه ريزي بلندمدت براي استفاده بهينه از آب مي دانم. در مجلس هشتم تصويب شد كه آبياري مدرن توسعه يابد تا بهره وري در اين بخش به 90 درصد برسد. تكنولوژي توليد محصولات كشاورزي هم بايد بهبود يابد و دولت مي توان به جاي صرف اين همه هزينه براي واردات محصول، براي بهبود شرايط توليد هزينه كند. از سوي ديگر آموزش كشاورزان هم اهميت ويژه دارد. هم اكنون فارغ التحصيلان كشاورزي در حجم عمده يي بيكارند يا به كارهاي ديگر غير از كشاورزي مشغولند. مي توان در يك برنامه ريزي درست اين عده را به كار گرفت به طوري كه هم آنها از مشاغل كاذب يا غيرمرتبط با رشته تحصيلي رها شوند، هم كشاورزي علمي شود و رونق بگيرد.
   
*عضو سابق كميسيون كشاورزي مجلس شوراي اسلامي

منبع: اعتماد