روابط با ایران برای هند اهمیت ویژه ای دارد

در حوزه سیاست خارجی هند با وجود آنکه به آمریکا نزدیک است اما با سیاست یکجانبه گرایی این کشور مخالف است. بنابر این در اینجا هم با ایران نزدیک می شود. و در نهایت هند برای اینکه رقیب اصلی خود یعنی پاکستان را در انزوا قرار دهد تمایل دارد با کشورهایی مثل ایران مناسباتش را توسعه دهد. اینها ظرفیت ها و فرصت هایی است که ایران می تواند از ناحیه هند استفاده کند.

به گزارش فردا، دکتر نوذر شفیعی عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس گفت : روابط ایران و هند تحت تاثیر دیدگاههای کلی و نظری هر دو کشور قرار داشت. طی سالهای اخیر در دیدگاههای هند تغییراتی حادث شده یعنی از نهروئیسم یا ایده آلیسم به سمت رئالیسم یا نئو رئالیسم یا حتی نئولیبرالیسم تغییر جهت داده است. معنی اش این است که سیاست خارجی هند از ایدئولوژی گرایی به سمت عمل گرایی حرکت کرده است.

وی افزود : در دیدگاه های عمل گرایانه منفعت ملی اصل است. لذا جهت گیری سیاست خارجی هند به سمتی است که منافع ملی اش تامین شود. به همین دلیل در حالی که تا قبل از فروپاشی شوروی و حتی تا قبل از سال 2000 سیاست خارجی هند و ایران با هم منطبق بودند، بعد از سال 2000 و بخصوص بعد از قدرت گرفتن جریان های راست، فاصله آنها با ایران بیشتر می شود. چون در سیاست خارجی نئورئالیسم قدرت های بزرگ اهمیت بیشتری دارد. با این حال این به معنی آن نیست که روابط ایران و هند رو به افول گذاشته است.

نماینده مردم ممسنی و رستم در مجلس نهم تصریح کرد : سیاستمداران هند خط مشی رئالیسم نئو کلاسیک را در دستور کار قرار دادند. یعنی ضمن توجه به نظام بین الملل و بازی گران اصلی در روابط بین الملل به نیازها و محیط داخلی هم توجه دارند. یکی از نیازهای داخلی هند انرژی است برای اینکه چرخ صنعت این کشور را به گردش بیاورد. از اینجاست که به رغم تاکید آمریکا مبنی بر کاهش روابط استراتژیک و روابط انرژی میان ایران و هند، هندی ها بدون در نظر داشت ملاحظه آمریکا به همکاری و توسعه مناسبات خود با ایران ادامه می دهند. چون نیازهای داخلی هند این گونه اقتضاء می کند.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس تاکید کرد : جایگاه کشورها را در یک سازمان یا در نظام بین الملل بر اساس سه معیار ارزیابی می کنند. یکی سیاسی- امنیتی است که از این منظر کشورها به ابرقدرت، قدرت های بزرگ، قدرت های متوسط و قدرتهای کوچک و ریز قدرت ها تقسیم می شوند. یکی دیگر معیار اقتصادی – تکنولوژیک است که کشورها به مرکز، شبه پیرامون و پیرامون تقسیم می شوند. یکی دیگر فرهنگی- ارتباطی است که از این منظر به 4 دسته؛ متنفذ نفوذ پذیر، متنفذ نفوذ ناپذیر، غیر متنفذ نفوذ پذیر و غیر متنفذ نفوذ ناپذیر تقسیم می شوند.

وی ادامه داد: با توجه به این معیارها هند کشوری است با قدرت اتمی یعنی در حوزه سیاسی- امنیتی توانایی بالایی دارد، خواهان عضویت دائم در شورای امنیت سازمان ملل است. از نظر اقتصادی- تکنولوژیک هم هند یک کشور صنعتی در حال ظهور است. از این نظر گفته می شود در آینده با توجه به جمعیتش که نیروی کار و تولید خوبی است در رده های بالای اقتصاد جهان قرار خواهد گرفت. به لحاظ فرهنگی- ارتباطی هم از معیارهای فرهنگی مهمی برخوردار است. با سینمای بالیوود در رقابت با هالیود آمریکاست و به لحاظ شاخص های فرهنگی با تمدن کهن و با توانایی تولید هنری در جایگاه بالایی است. از این نظرها جایگاه هند در جنبش عدم تعهد و در مناسبات بین المللی جایگاه مهمی است.

شفیعی با اشاره به مناسبات نزدیک دو کشور ایران و هند تصریح کرد : کلا هند علاقمند است که در حوزه های اقتصادی با ایران کار کند چون ایران را از منظر اقتصادی از چند جنبه مهم می بیند یکی این است که ایران به لحاظ ذخایر انرژی اعم از نفت و گاز در رتبه بالایی قرار دارد و می تواند اقتصاد نوظهور هند را تغذیه کند. دوم این که ایران یک بازار خوب است و هند می توان خیلی از محصولات خود را در اینجا به فروش برساند. سوم اینکه ایران مستقر است در قلب منطقه ای که حوزه آسیای جنوب غربی خوانده می شود. این حوزه شامل حوزه خلیج فارس، جنوب آسیا، آسیای مرکزی، حوزه قفقاز و حوزه غرب آسیا است.

وی با اشاره به علاقمندی هندی ها برای توسعه مناسبات با ایران افزود : نکته بعدی این است که ایران مرکز اصلی کریدور جنوب- شمال است. یعنی از حوزه خلیج فارس به دریای خزر به روسیه و از روسیه به کشورهای دیگر و در نهایت به اروپا. ایران نزدیک ترین مسیر هند به اروپا و آسیای مرکزی و خاورمیانه است.

دکتر شفیعی ضمن برشمردن مزیت های هند برای ایران در این رابطه گفت : هندوستان با اینکه سیاست نئورئالیسمی را در پیش گرفته، با این حال هنوز یک کشور شرقی و آسیایی قلمداد می شود و به لحاظ علقه های فرهنگی به ایران نزدیک است و حتی بخشی از حوزه های تمدنی ایرانی قلمداد می شود. به علاوه اینکه یک کشور نوظهور صنعتی است و در شرایطی که خیلی از کشورها در حوزه اقتصادی بر ایران اعمال فشار می کنند، هند علاقمند است تکنولوژی اش را در اختیار کشورهایی مثل ایران قرار دهد. بنابر این فرصت خوبی است برای جذب و جلب نظر کشوری که علاقمند به سرمایه گذاری خارجی است. مضافا اینکه در حوزه سیاست خارجی هند با وجود آنکه به آمریکا نزدیک است اما با سیاست یکجانبه گرایی این کشور مخالف است. بنابر این در اینجا هم با ایران نزدیک می شود. و در نهایت هند برای اینکه رقیب اصلی خود یعنی پاکستان را در انزوا قرار دهد تمایل دارد با کشورهایی مثل ایران مناسباتش را توسعه دهد. اینها ظرفیت ها و فرصت هایی است که ایران می تواند از ناحیه هند استفاده کند.