«خانم وعدههاي خوش آب و رنگ»
رئيس مركز امور زنان و خانواده رياستجمهوری
کد خبر: ۲۶۵۲۸۲
| | 4071 بازدید
شنيدن از مريم مجتهدزاده با ديدنش، از زمين تا آسمان فرق دارد. روزي كه براي مصاحبه به دفتر كارش در خيابان هنري كوربين رفتيم، او تب داشت و از استخوان درد گله ميكرد، ولي با اين حال بيشتر از دو ساعت به ما وقت داد تا از زني كه لباس معاونت رئيسجمهوري را پوشيده و بيشتر روزهاي سال در حوزه زنان و خانواده، خبرهاي اميدواركنندهاي به رسانهها ميدهد بيشتر بپرسيم و بيشتر بدانيم.
وقتي در ابتداي گفتوگو، او را با عنوان «خانم وعدههاي خوش آب و رنگ» خطاب قرار داديم او نهتنها ناراحت نشد، بلكه با لبخندي شيرين، رضايتش را از يك شروع خوب براي مصاحبه به زبان آورد؛ واكنشي كه در همان نگاه اول نشانمان داد كه شنيدن درباره مريم مجتهدزاده و قضاوتكردن درباره او از راه دور با ديدنش از نزديك، از زمين تا آسمان فرق دارد.
در بيشتر از دو ساعتي كه مهمان او بوديم، بحثمان به جاهاي مختلف كشيده شد؛ به روزهايي كه او پيش از انقلاب در آمريكا درس ميخواند و اصرار داشت با پوشش چادر در اجتماع ظاهر شود و به اين روزها كه پست معاونت رئيسجمهوري و بحث جانماندن از قطار كابينه، اجازه سرخاراندان به او نميدهد.
او البته در بحث عفاف و حجاب كمي محتاطانه موضعگيري كرد و در جاهايي از مصاحبه نيز فقط به شرط خاموششدن ضبط صوت حاضر به حرفزدن شد، اما در مجموع از كليات گفتههاي او چنين برآمد كه او هيچ وعده پوشالي به زنان نداده و تا روزي كه به صندلي معاونت رئيسجمهوري تكيه زده، تمام قولهايش را عملي خواهد كرد.
بعضي از ما روزنامهنگاران عنوان خانم وعدههاي خوشآب و رنگ را به شما دادهايم.
چرا به من؟ من از معدود كساني هستم كه هر وعدهاي ميدهم حتما عمل ميكنم، اما با اين حال وعدهها را بگوييد تا من جواب بدهم؛ با اين نحوه شروع موافقم.
به ما بگوييد مركز امور زنان در حال حاضر چه تعداد طرح در دست پيگيري دارد و چه تعداد از اين طرحها فعلا بلاتكليف است؟
ما روز اولي كه كار را كليد زديم فرمايشات رهبر معظم انقلاب در حوزه زن و خانواده را به عنوان فردي جامعنگر جمعآوري كرديم و براساس آن، راهبردهايمان را تدوين كرديم. نكتهاي كه حضرت آقا بيش از همه به آن تاكيد دارند بحث تامين امنيت زنان در داخل خانه است. ايشان معتقدند اگرچه اين مشكل ميتواند با صحبتكردن حل شود، اما بايد دنبال يك راهكار قانوني براي آن باشيم. براي همين ما اين مساله را در دستوركارمان قرار داديم و الان لايحه مربوط به آن تنظيم شده و در مرحله نظرخواهي از خبرگان است.
در سومين نشست انديشه راهبردي كه به خدمت رهبر معظم انقلاب رسيديم، ايشان تكليفي را نيز بر عهده دولت گذاشتند مبني بر اينكه طرحها و لوايحي تنظيم شود كه بتواند بين نقشهاي اجتماعي زن و نقش مادري و همسري توازن ايجاد كند. ما بلافاصله كار گروهي تشكيل داديم و پنج لايحه را تقديم هيات دولت كرديم كه كارهاي مربوط به آن نيز در حال انجام است. بحث بيمه زنان خانهدار را نيز در اين ميان داشتيم كه در حال طيكردن تدوين نهايي است و فكر ميكنم براي ماههاي مهر و آبان اجرايي شود كه البته من الان در مورد جزئياتش حرفي نميزنم، چون مدام دچار تغيير و تحول ميشود. ما چندي پيش قول داده بوديم كه ستاد زن و خانواده را تشكيل ميدهيم تا مسائل مربوط به زنان از حالت مشاوره خارج شود و شكل و شمايل اجرايي پيدا كند كه اين كار را هم كرديم. ما مطرح كرده بوديم كه ميخواهيم موضوع تشكيل، تحكيم و تعالي خانواده را هم با جديت پيگيري كنيم؛ چون ميدانيد كه خانوادهها در حال از هم پاشيدهشدن هستند. براي همين آييننامه مربوطه را تصويب كرده و اعضاي ستاد را نيز مشخص كرديم كه هشت وزير در آن عضويت دارند و مصوباتش در حكم مصوبه هيات دولت تلقي ميشود. پس ميبينيد كه اين قول بنده نيز محقق شده است و در حال تقسيم كار ملي بين سازمانها و ارگانهاي مختلف هستيم؛ چون خانواده موضوعي نيست كه از عهده يك مركز بربيايد.
به اعتقاد ما وزارت ارشاد بايد روي فرهنگ عمومي كار كند، صداوسيما در فيلمها و سريالها بر دوستي، عشق، رحمت، مودت و گذشت متمركز شود، وزارت علوم و آموزش و پرورش رشتههاي جديدي را تدوين و در كتابهاي درسي بازنگري كنند و... .
ما قول ديگري هم داده بوديم كه بر مبناي فرمايشات رهبري است كه فرمودند بايد براي آينده ريلگذاري شود. ايشان تاكيد زيادي دارند كه امور زنان و خانواده بايد با برنامه و سند پيش برود. به همين علت ما دنبال ايجاد برنامه و راهبردها هستيم تا از تمام توان دستگاهها در حوزه زنان و خانواده استفاده كنيم. تمام اين كارها را هم با يك تلاش شبانهروزي به ثمر رساندهايم يعني فكر نكنيد مثلا تا 9 شب در دفتركارمان بودهايم، چون بسياري از روزها در تمام مدت 24 ساعت كار ميكرديم.
ما الان براي اوقات فراغت و اشتغال دختران جوان نيز كاملا برنامه داريم. در بحث اشتغال دو كار عمده انجام دادهايم؛ يكي براي زنان سرپرست خانوار و ديگري براي دختران جوان فارغالتحصيل. ما به اين منظور به عضويت شوراي عالي اشتغال درآمدهايم و در سفرهايي كه به شهرستانها داشتيم متوجه مشكل زنان كارآفرين براي گرفتن تسهيلات بانكي شديم. پيش از اين براي گرفتن وام بانكي نياز به دو ضامن بود كه ما آن را به يك ضامن كاهش داديم، اما باز متوجه شديم كه امكان آوردن يك ضامن هم براي بسياري از زنان وجود ندارد. به همين علت مقرر كرديم كه اين افراد اگر وام كمتر از 5 ميليون تومان ميخواهند از يارانهشان به عنوان ضامن استفاده كنيم. همچنين تفاهمنامهاي را با صندوق مهر امام رضا(ع) امضا كرديم و 23 ميليارد تومان از اين صندوق وام گرفتيم تا در اختيار زنان سرپرست خانوار و دختران فارغالتحصيل رشته كشاورزي قرار دهيم.
در اين خصوص، تفاهمنامهاي را با بانك كشاورزي امضا كرديم تا به هر كدام از اين دختران فارغالتحصيل كه طرح و برنامهاي را ارائه دهند، 30 ميليون تومان وام بدهيم. تاسيس مركز جامع توانمندسازي زنان نيز از اقداماتي است كه انجام دادهايم و قرار است در اين راستا همه دستگاههايي كه به نوعي در اشتغال دخيلاند (مثل معاونت فناوري رئيسجمهور، جهاد كشاورزي، وزارت تعاون، وزارت صنعت و...) همسو با هم فعاليت كنند. پس ميبينيد كه ما قولي ندادهايم كه عمل نكرده باشيم، چون من خودم از اول زندگيام يك بسيجي بودهام و مگر ميشود حرفي بزنم و به آن عمل نكنم؟ حالا بگوييد كه چه وعده عملنكردهاي دارم؟
شما هميشه اعلام ميكنيد كه از بابت سه گروه دغدغه داريد: زنان سرپرست خانوار، بدسرپرستها و دختران جوان. اما من در همين لحظه ميتوانم فهرست بلندبالايي از هر سه اين گروهها را با نام و نشاني در اختيارتان قرار دهم تا ببينيد كه تا چه حد بلاتكليف هستند و زندگي نابساماني دارند.
دغدغه دختران جوان، موضوع اشتغال است. براي همين ما بنياد توسعه و كارآفريني زنان و مركز جامع توانمندسازي را در جهت رفع دغدغههاي اين گروه ايجاد كردهايم. ما يك حوزه سياستگذار هستيم و نه يك حوزه اجرايي. با بودجهاي كه مركز امور زنان دارد، ميتواند با دستگاههاي مختلف تفاهمنامههايي را امضا كند، مثل تفاهمنامهاي كه با سازمان ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي منعقد كرديم تا 6 هزار نفر از اين دختران را آموزش بدهد و برايشان شغل ايجاد كند.
با وزارت دادگستري نيز براي جلوگيري از آسيبرسيدن به خانوادهها و فروپاشي آنها تفاهمنامهاي را امضا كرديم و در حد مداخله، وارد كار شدهايم. ما در حوزه آموزش هم كارهايي انجام دادهايم و در قالب طرح رحمت، در سطح دبيرستانها، دانشگاهها و زنان سرپرست خانوار، كارشناساني را مسئول آموزشهاي خانواده كردهايم. همچنين بازارچههايي را براي زنان سرپرست خانوار در تمام استانهاي كشور تشكيل دادهايم تا بتوانند محصولاتشان را به صورت مستقيم بفروشند. هماكنون در دور چهارم سفرهاي استاني براي اشتغال زنان سرپرست خانوار و دختران فارغالتحصيل مبلغي اختصاص داده ميشود. اين در حالي است كه در ماده 230، ما بندي متعلق به زنان سرپرست خانوار كه به توسعه و ساماندهي معيشت آنها توجه دارد و در همين خصوص، جلساتي با بهزيستي و كميته امداد گذاشتهايم و درصدد ايجاد كارگروهي تخصصي هستيم تا بتوانيم بيشتر در جهت آسايش و رفاه زنان سرپرست خانوار قدم برداريم.
همچنين برنامهاي را دنبال كرديم تا يارانه زنان بدسرپرست به حساب خودشان واريز شود و چون خوشبختانه معاون حقوقي رئيسجمهور نيز خانم هستند، اين كار با سرعت به نتيجه رسيد.
زنان بدسرپرست را چطور شناسايي كرديد؟
ما نه ميتوانيم و نه جزو وظايفمان است كه اين زنان را شناسايي كنيم، ولي بهزيستي و كميته امداد اين زنان را ميشناسد. مركز امور زنان رياست جمهوري فقط راهبردها را نشان ميدهد چون حداكثر ما 50 نيرو داريم و با بودجه بسيار كمي كه در اختيارمان است، نميتوانيم وارد حوزه اجرا شويم.
البته خدا را شكر با توجه رئيسجمهور و بويژه حضرت آقا كه مسائل مربوط به زن و خانواده را از موضوعات درجه اول ميدانند راه ما كاملا براي رسيدن به نقطه مطلوب باز است و گرچه هنوز راه بسياري تا ايدهآلها داريم، اما نااميد نيستيم و با تمام توان مشغول فعاليت هستيم و گامهايمان را محكم، استوار و پرصلابت برميداريم.
اين سوال را به اين علت پرسيدم كه هنوز زنان بدسرپرست زيادي هستند كه يارانهها به دستشان نميرسد. ممكن است چنين موضوعي وجود داشته باشد، اما به هر حال ما وظيفهمان كه ايجاد برنامه و راهبرد است به طور كامل انجام دادهايم و اين نهادها و سازمانها هستند كه بايد مساله را بدرستي پيگيري كنند.
ما در حال تدوين لايحهاي براي زنان سرپرست خانوار هستيم كه تا حدي از مشكلات آنها ميكاهد و تسهيلاتي براي اشتغال آنها فراهم ميكند تا انگيزه بكارگيري زنان سرپرست خانوار در همهجا ايجاد شود.
همچنين اعلام كردهايم كه يك درصد از بودجه جاري دستگاهها به برنامه زنان و خانواده اختصاص پيدا كند يعني موضوعي كه پيش از اين حذف شده بود و ما با سختي توانستيم اين مورد را در قانون جايگزين كنيم و مطمئنيم كه از اين به بعد برنامههاي زنان و خانواده خوب پيش خواهد رفت. همچنين ما طرحي به عنوان «مطلع مهر» داريم كه به زوجهايي كه در پنج سال اول زندگي مشتركشان هستند آموزشهاي روانشناسي، بهداشت و احكام داده ميشود و امسال اين طرح براي تمام شاغلان دستگاهها انجام خواهد شد.
پس ميبينيد كه كارها خيلي خوب پيش ميرود و ساعتي نيست كه برنامهريزي انجام نشود. برنامه جامع تشكيل، تحكيم و تعالي نهاد خانواده نيز از جمله كارهايي است كه انجام دادهايم و ميبينيد كه در قالب اين برنامه تا چه حد نهادسازي كردهايم و چه رشتههاي جديدي پيشنهاد دادهايم.
اين برنامه، يك كار فرهنگي است كه ارتقاي آگاهي و مهارت جوانان درباره نحوه ازدواج بهنگام، آگاهانه، پايدار و ساده، مهمترين محور آن است كه بر مبناي آن، صدا و سيما را مكلف كردهايم كه توليد برنامههايش در اين راستا باشد و وزارت كشور با همكاري وزارت ورزش و امور جوانان، مركز امور زنان، وزارت تعاون و شوراي فرهنگي ـ اجتماعي زنان نيز موظف به تهيه دستورالعمل و اجراي برنامههاي تقويت و ساماندهي موسسات خيريه و مراكز مربوط به حمايت و وساطت در امر ازدواج و مورديابي افراد كف يكديگر هستند. همچنين وزارت ورزش و امور جوانان موظف است با همكاري وزارت علوم و حوزههاي علميه نسبت به تهيه و تصويب بستههاي آموزشي با موضوع ازدواج بهنگام، آگاهانه، پايدار و ساده براساس ارزشهاي اسلامي و فرهنگي متناسب با اقشار مختلف جامعه اقدام كند. ضمن اين كه وزارت آموزش و پرورش موظف است با همكاري و نظارت سازمان نظام روانشناسي، وزارت بهداشت و حوزههاي علميه نسبت به تحليل محتواي آموزشي متناسب با دوران بلوغ با توجه به مباني اسلامي اقدام كند و...
اين برنامه خيلي گسترده است و زيرشاخههاي متعددي دارد و حالا در مرحلهاي است كه با وزرا جلسه ميگذاريم و تفاهمنامه امضا ميكنيم تا كار را تشريح و وظايف را تبيين كنيم. در حال حاضر ما با سازمان زندانها و وزارت دادگستري مشغول مذاكره هستيم و از آنها خواستهايم تا زندان زنان طبقهبندي باشد و دادرسيها به صورت يكسان انجام شود؛ پس ميبينيد كه ما داريم كار را از ريشه درست ميكنيم.
شما در عرض چند دقيقه من را برنامهباران و مصوبهباران كرديد، ولي هر دو ما خوب ميدانيم كه در اين كشور نه مصوبه كم است، نه برنامه و تفاهمنامه. ميدانيد كه سند چشمانداز 20 ساله كه قرار بود تا سال 1404 ما را سرآمد كشورهاي منطقه بكند، همچنان معطل است و برنامههاي پنجساله توسعه هم هميشه دچار عقبافتادگي ميشوند. شما روي كاغذ، برنامهها و مصوبات زيبا و اميدواركنندهاي داريد، اما به نظر ميرسد بسترها براي تحقق بسياري از اين برنامهها مهيا نيست يا نهادهايي را كه قرار است به كمك بگيريد، خواستههاي شما هنوز جزو دغدغههايشان نيست يا خودشان آنقدر مشكلات دارند كه به اين قبيل كارها نميرسند. شما قرار است اين موانع را چطور از سر راه برداريد؟
دقيقا. ما طرح و برنامه را داريم، اما وقتي زمينه مساعد نباشد عملياتيشدن برنامههاي ما با مشكل روبهرو خواهد شد. البته به حول و قوه الهي، سومين نشست انديشههاي راهبردي كه در محضر حضرت آقا انجام شد و ايشان تاكيد كردند كه موضوع زن و خانواده مساله درجه يك كشور است، اهتمامي در همه مسئولان ايجاد شد تا به مساله زن و خانواده بيشتر بپردازند. از سوي ديگر، رياست جمهوري نيز عنايت ويژهاي به اين بخش دارد كه اين مساله نيز زمينه را تا حد زيادي مساعد ميكند. البته همين كه در ساختار ما پست مشاور بانوان مصوب شد كه ميتواند در شوراي معاونان حضور داشته باشد و اظهارنظر كند نيز خودش يك ايجاد زمينه است. الان ما ماده 230 را نوشتهايم و برنامه دستگاههاي مختلف را هم تدوين و ابلاغ كردهايم و ديدارها و امضاي تفاهمنامهها با وزرا هم در حال انجام است. پس ما وظيفهمان را به طور كامل انجام ميدهيم و اجرا به دستگاههاي مجري برميگردد و آنها هستند كه بايد به اين مسائل، اهتمام نشان دهند.
مركز امور زنان در همين راستا سال گذشته تفاهم نامهاي را با وزارت دادگستري امضاء كرد و مبلغي را در اختيارش گذاشت تا دادگستري با بكارگيري مشاوران خانواده، از بروز طلاق بين زوجهاي مراجعهكننده به دادگاهها جلوگيري كند. طبق آمارهاي رسيده، از بيش از 12 هزار پرونده طلاق كه در 18 استان كشور تشكيل شده بود، 38 درصد منجر به سازش شد كه اين نشان ميدهد مشاوراني كه در دعاوي خانوادگي به كار گرفته شدهاند تا چه حد در تحكيم بنيان خانواده نقش دارند. پس ميبينيد كه ما ريلگذاريها را انجام دادهايم و در حالي كه ادعا نداريم به نقطه مطلوب رسيدهايم، اما همه در حال تلاش و فعاليت براي رسيدن به آن نقطه هستيم.
بله، ما هم قبول داريم كه برنامهها و مصوبات خوبي از مركز امور زنان بيرون ميآيد، اما به نظر ميرسد نظارت شما بر اجراي مصوباتتان بايد بيشتر و دقيقتر بشود. مثلا درباره كاهش آمار طلاق به واسطه فعاليت مشاوران در محاكم خانواده كه اشاره كرديد بايد بگويم آنچه كه ما رسانهها رصد ميكنيم چيزي غير از گفتههاي شما را نشان ميدهد. چون پاي مشاوره در دادگاهها لنگ ميزند و حتي روساي مجتمعهاي قضايي خانواده از كمبود مشاوران خانواده و بعضا مسلطنبودن آنها به موضوع گله دارند. به اعتقاد من آمارهايي كه به دست شما ميرسد درست نيست.
آمارهاي ما كاملا درست است، چون براساس پروندههاي به نتيجهرسيده به دست آمده است. به اعتقاد ما به صلح و سازش منتهيشدن 38 درصد از 12 هزار و 800 پرونده طلاق خيلي عالي است و چون در هزينهكردنها دقت زيادي داريم، به مسائل غيرواقعي بودجه نميدهيم.
در حال حاضر در ستاد ملي زن و خانواده قانوني داريم كه قوه قضاييه را مكلف ميكند زوجهاي متقاضي طلاق را به مراكز آموزش و مشاوره خانواده ارجاع دهد و تا زماني كه دستور اين مراكز موجود نباشد دادگاه نميتواند حكم طلاق را صادر كند. البته شما درست ميگوييد و به محض داشتن يك برنامه، نميتوان به نتيجه دلخواه رسيد. به هر حال همه بايد جديتر به اين مساله نگاه كنند و تلاش مضاعف داشته باشند. مركز امور زنان موفق شده در اين مدت دست به جريانسازي و نهادسازي بزند. ما برگزاركننده اجلاس وزراي امور زنان كشورهاي IC (آيسي) بودهايم و براي اولين بار، مفاهيم اسلامي درباره زنان به دور از افراط و تفريط را در محافل بينالمللي مطرح كرديم.
ما در بيان ديدگاههايمان به زندگي و سلوك چهار بانوي آسماني (حضرت مريم، آسيه، خديجه و فاطمه(س)) استناد كرده و سمينار بينالمللي برگزار كرديم.
اين سمينارها چه فايدهاي به حال زنان امروز دارد؟ اين شخصيتها متعلق به هزاران سال پيش هستند و شرايط و نيازهاي آنها با زن امروز فرق دارد.
ما معاصرسازي كردهايم و گفتيم كه بشر گرفتار امروز نياز به الگوهايي دارد كه در مسير تاريخي زندگيشان، هم جامعهساز و تاريخساز بودهاند و هم انسانساز. در واقع خصلتها و ويژگيهاي اين افراد فقط متعلق به زمان آنها نيست و ميشود اين خصلتها را به همه زمانها تعميم داد. آيا كسي ميتواند جايگاه و نقش رفيع حضرت فاطمه(س) را به عنوان زني كه تمام ويژگيهاي انساني و كمالات در وجود ايشان متجلي است ـ و جايگاه ويژه زن در اسلام را نشان ميدهد ـ كتمان كند؟
ما حضور اجتماعي حضرت فاطمه و حضور ايشان در خانواده به عنوان همسر و مادري مهربان را كاملا معاصرسازي كردهايم. هر كدام از سه زن ديگر نيز كساني هستند كه در زمان خودشان برجستگيهايي داشتهاند و ميتوانند براي نسل معاصر الگو باشند. در واقع آنها در زمانه خودشان با مستكبران جنگيدهاند و شجاعت داشتهاند و تشخيصهاي درست دادهاند و چون بصيرت داشتهاند حتما الگوهاي كاملي براي زنان امروز هستند.
من علاقهمندم كه در اين باره ساعتها با شما بحث كنم، اما بهتر است به بحث اصلي برگرديم. شما همواره بر تحكيم بنيان خانواده بدرستي تاكيد داريد. به همين جهت مايلم در مورد ردشدن طرح تابعيت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ايراني با مردان خارجي در شوراي نگهبان صحبت كنيد. يعني اتفاقي كه برخلاف خواسته و نيت شما باعث متزلزلشدن كانون خانوادهها ميشود.
بله، ما اين موضوع را در دولت مطرح كردهايم و پيش از آن نيز اين موضوع از دغدغههاي ما بود چون هميشه مراجعاني داريم كه از بلاتكليفي فرزندانشان نگرانند. البته اين طرح فعلا رد شده، اما قطعا قابل پيگيري است چون دولت و مجلس، هر دو نسبت به اين مساله دغدغه دارند.
در بحث تحكيم بنيان خانواده، لايحه امنيت زنان بويژه بخشي از آن كه به حفاظت از زنان در قبال خشونتهاي خانگي و مجازات كيفري خشونتگران اشاره دارد نيز موضوعي است كه مايلم درباره آن صحبت كنيد. به اعتقاد خيلي از كارشناسان و حتي افكار عمومي، قراردادن مجازات براي خشونتگران خانگي، راهي بسيار خوب در جهت پيشگيري از وقوع جرم است، اما به اعتقاد برخي ديگر، در نظرگرفتن مجازات بهتنهايي نميتواند به استحكام خانوادهها كمكي بكند. نظرتان در اين باره چيست؟
البته اين لايحه فعلا در مرحله نظرخواهي از خبرگان است و بيشك تمام اين نظرات در آن لحاظ خواهد شد. ضمن اين كه مضمون اين لايحه فقط اعمال مجازات كيفري عليه خشونتگران نيست به طوري كه تقويت و تحكيم بنيان خانواده، تامين حقوق زنان به منظور حفظ كرامت و امنيت، پيشگيري از خشونت عليه زنان و حمايت از زنان قرباني يا در معرض خشونت نيز ازجمله موارد مورد تاكيد در آن است.
تا به حال صحبت ما حول محور برنامهها و طرحهايي ميچرخيد كه به نظر درست و قابل قبول هستند، اما بايد قبول كرد بعضي از طرحها يا برنامههايي كه از مركز امور زنان خارج ميشود بسيار غيركارشناسي است مثل افزايش مرخصي زايمان به سه سال كه بلافاصله نيز در مجلس با آن مخالفت شد.
خيلي خوب شد كه به اينجا رسيديم. چون اين بحث از ابتدا به صورت غلط مطرح شد. ما پيشنهاد داديم كه زنان پس از گذراندن شش ماه مرخصي زايمان، اين امكان را داشته باشند تا از سه سال مرخصي بدون حقوق استفاده كنند. پس ميبينيد كه بين مرخصي زايمان و مرخصي بدون حقوق چه تفاوت فاحشي وجود دارد. اين اتفاق در مورد خدمت نيمهوقت زنان نيز رخ داد. حضرت آقا در سومين نشست انديشههاي راهبردي، دولت را موظف كردند كه تدبيري براي توازن نقشهاي مادري و همسري و شغل اجتماعي زنان بينديشد. براي همين ما پيشنهاد داديم كساني كه نميتوانند به صورت تمام وقت، حضور اجتماعي داشته باشند براي اين كه به نقش خانوادگيشان لطمه وارد نشود از ابتدا به صورت نيمهوقت استخدام شوند. اين موضوع هرگز به معني لغو استخدام تمام وقت زنان نبود، اما عدهاي گفتند كه مركز امور زنان حرف غيركارشناسي زده و سعي دارد زنان را خانهنشين كند در حالي كه ما به دنبال ايجاد فرصت شغلي براي زناني بوديم كه نميتوانند به صورت تمام وقت كار كنند.
يعني شما واقعا به دنبال خانهنشينكردن زنها نيستيد؟ چون ما هم احساس ميكنيم شما و همكارانتان تمايل به سوق دادن زنان به سمت خانه و ايفاي نقشهاي خانوادگي داريد!
اگر ما ميگوييم زنان بروند خانهنشين شوند پس چرا در شوراي عالي اشتغال تا اين حد حرص زنان را ميزنيم؟ توجه داشته باشيد كه ما براي زنان سرپرست خانوار، حق اولاد گرفتهايم. اين در حالي است كه براي دختران سرپرست خانوار نيز حق عائلهمندي در نظر گرفتهايم و تمام كساني كه زيرمجموعه خدمات كشوري محسوب ميشوند از اين حق برخوردار شدهاند پس چطور ميگوييد كه ما به فكر زنان نيستيم؟
اغلب طرحها و برنامههاي شما، زنان كارمند بخش دولتي را شامل ميشود در حالي كه بخش عمدهاي از زنان شاغل در بخش خصوصي كار ميكنند. شما همواره اعلام ميكنيد كه بازگشت زنان پس از زايمان به شغل قبليشان از جمله دغدغههاي مركز است كه حتما ميدانيد اين دسته از زنان در بخش خصوصي با چه چالشهايي براي بازگشت به شغلشان مواجهند. براي ايجاد امنيت خاطر در شاغلان بخش خصوصي چه برنامهاي داريد؟
ما تاكيد كردهايم كه زن در دوره بارداري نبايد مشاغل سخت داشته باشد و كارفرما چه در بخش دولتي و چه در بخش خصوصي ـ يعني همه آنهايي كه تحت پوشش قانون كار قرار ميگيرند ـ مكلفند را به جايي بفرستند كه كارش سادهتر باشد و بعد از زايمان در صورت تمايل زن به كار سابق، هيچ مانعي براي آنها ايجاد نكنند.
اين كار در بخش دولتي شدني است، اما در بخش خصوصي مشكلاتي دارد و كارفرماها به راحتي به اين موارد تن نميدهند!
اگر بخش خصوصي چنين كاري نكند، خلاف كرده و بازرسان وزارت كار با آن برخورد خواهند كرد.
البته اگر وزارت كار مثل الان با تخلفات، ساده برخورد نكند! هنوز كارگاههاي زيادي وجود دارد كه كارفرما حاضر به بيمهكردن نيروها نيست و وزارت كار هم به شكايات كارمندان و كارگران ترتيب اثري نميدهد!
در سفرهاي استاني از كارگاهها بازديد ميكنيم و خيلي سريع اطلاعات را جمعآوري ميكنيم و اگر ببينيم خلافي در حال وقوع است، بشدت برخورد ميكنيم.
خانم مجتهدزاده! مايلم درباره عفاف و حجاب هم نظرتان را بدانم. ما رئيسجمهوري داريم كه در بدو آغاز به كار به صراحت اعلام كرد كه دولت قرار نيست به پوشش مردم كاري داشته باشد، اما حالا ميبينيم كه موضوع مقابله با بدحجابي به وسيلهاي براي توهين و تحقير زنان تبديل شده است تا آنجا كه ديدن بعضي صحنهها گاهي موجب شرمندگي من به عنوان زني باحجاب ميشود. نظرتان درباره اينگونه واكنشهاي انتظامي چيست؟
يكي از برنامههاي ما توسعه فرهنگ عفاف و حجاب است كه ما سه سياست را در آن دنبال ميكنيم؛ يعني نهادينهسازي و ترويج فرهنگ عفاف و حجاب در جامعه با رويكرد تعيين مرزها و تنظيم ضوابط و وظايف در تبيين، ترويج و توليد. در واقع ما به دنبال توسعه صنعت فرهنگي توليد و عرضه محصولات مرتبط با عفاف و حجاب در كشور و معرفي آن به جهان هستيم كه حمايت از صنعت طراحي پوشاك برتر اسلامي و ايجاد شبكه طراحان و توليدكنندگان پوشاك اسلامي از اهداف ماست. برنامه سال 91 ما نيز تهيه نظامنامه و شناسايي صنايع واجد شرايط و شبكهسازي براي 20 صنعت است كه مجري كار نيز وزارت صنعت، معدن و تجارت است و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، وزارت كشور، تعاون و مركز امور زنان و خانواده نيز با آن همكاري ميكنند. ضمن اين كه عمده كار ما طبق فرمايشات حضرت آقا، بالابردن فرهنگ و دانستههاي مردم درباره عفاف و حجاب خواهد بود.
شما پاسخ سوالم را نداديد، اما دوست دارم بدانم از نظر شما حجاب لزوما عفاف ميآورد؟
حجاب يك دستور اسلامي است و كسي نميتواند روي آن بحثي داشته باشد. يعني انساني كه خدا را قبول دارد پس به حجاب به عنوان يكي از جلوههاي اين اعتقاد نيز بايد معتقد باشد. الان خيليها اين بحث را مطرح ميكنند كه بايد حجاب باطني داشت در حالي كه يك زن مسلمان بايد حجاب ظاهري و باطني را كنار هم داشته باشد، چون امكان ندارد كسي عفاف داشته باشد و حجاب نداشته باشد و كسي حجاب داشته باشد، اما عفاف نداشته باشد. پس حجاب و عفاف لازم و ملزوم همديگرند و از هم منفك نميشوند.
فكر ميكنيد در حوزه زنان، عفاف و حجاب اولويت چندم است؟
به هر حال مثل نماز، عين واجبات است. من از سال 55 تا 58 در آمريكا درس ميخواندم و آنجا تنها زني بودم كه چادر سرم بود، چون هر چه فكر ميكردم به نظرم ميرسيد كه چادر، كاملترين حجاب است. البته در آمريكا كسي به حجاب كسي كاري نداشت ولي من در همه محافل با چادر حاضر ميشدم. آنجا خيليها به من ميگفتند كه در اينجا چادر خيلي جلب توجه ميكند، اما من جواب ميدادم كه چون چادر، كاملترين حجاب است من به آن پايبند خواهم بود.
البته در آمريكا به آدم چادري بيشتر از ديگران نگاه ميكنند!
نه، باور كنيد هيچكس نگاه نميكرد و خيلي عادي بود.
بله من هم به حجاب معتقدم، اما اين كه بخواهيم با خشونت و توهين كسي را باحجاب كنيم مشكل دارد.
حضرت آقا هم هميشه ميفرمايند كه افراد را نصيحت كنيد و با اندرزدادن پيش برويد.
شما در ابتداي صحبتهايتان به كارهاي بر زمينمانده در حوزه زنان اشاره كرديد. به نظر شما مهمترين كارهاي معطلمانده در اين حوزه چيست؟
كارهاي بر زمينمانده، فراوان است. نبود وحدت رويه قضايي در محاكمه، طبقهبندينبودن زندانيان زن، ملاقات فرزند پس از طلاق در كلانتريها (كه دغدغه بزرگ ماست) و موارد بسيار ديگر از موضوعاتي است كه براي يافتن راهحل مناسب آنها در ستاد ملي زن و خانواده در حال فكركردن هستيم.
آيا فضاي كشور را براي رفع اين دغدغهها باز ميبينيد؟
با عنايات ويژه رهبر معظم انقلاب نسبت به مسائل زن و خانواده كه آنها را جزو مسائل درجه يك كشور ميدانند، من فضا را باز ميدانم.
منبع: جام جم
وقتي در ابتداي گفتوگو، او را با عنوان «خانم وعدههاي خوش آب و رنگ» خطاب قرار داديم او نهتنها ناراحت نشد، بلكه با لبخندي شيرين، رضايتش را از يك شروع خوب براي مصاحبه به زبان آورد؛ واكنشي كه در همان نگاه اول نشانمان داد كه شنيدن درباره مريم مجتهدزاده و قضاوتكردن درباره او از راه دور با ديدنش از نزديك، از زمين تا آسمان فرق دارد.
در بيشتر از دو ساعتي كه مهمان او بوديم، بحثمان به جاهاي مختلف كشيده شد؛ به روزهايي كه او پيش از انقلاب در آمريكا درس ميخواند و اصرار داشت با پوشش چادر در اجتماع ظاهر شود و به اين روزها كه پست معاونت رئيسجمهوري و بحث جانماندن از قطار كابينه، اجازه سرخاراندان به او نميدهد.
او البته در بحث عفاف و حجاب كمي محتاطانه موضعگيري كرد و در جاهايي از مصاحبه نيز فقط به شرط خاموششدن ضبط صوت حاضر به حرفزدن شد، اما در مجموع از كليات گفتههاي او چنين برآمد كه او هيچ وعده پوشالي به زنان نداده و تا روزي كه به صندلي معاونت رئيسجمهوري تكيه زده، تمام قولهايش را عملي خواهد كرد.
بعضي از ما روزنامهنگاران عنوان خانم وعدههاي خوشآب و رنگ را به شما دادهايم.
چرا به من؟ من از معدود كساني هستم كه هر وعدهاي ميدهم حتما عمل ميكنم، اما با اين حال وعدهها را بگوييد تا من جواب بدهم؛ با اين نحوه شروع موافقم.
به ما بگوييد مركز امور زنان در حال حاضر چه تعداد طرح در دست پيگيري دارد و چه تعداد از اين طرحها فعلا بلاتكليف است؟
ما روز اولي كه كار را كليد زديم فرمايشات رهبر معظم انقلاب در حوزه زن و خانواده را به عنوان فردي جامعنگر جمعآوري كرديم و براساس آن، راهبردهايمان را تدوين كرديم. نكتهاي كه حضرت آقا بيش از همه به آن تاكيد دارند بحث تامين امنيت زنان در داخل خانه است. ايشان معتقدند اگرچه اين مشكل ميتواند با صحبتكردن حل شود، اما بايد دنبال يك راهكار قانوني براي آن باشيم. براي همين ما اين مساله را در دستوركارمان قرار داديم و الان لايحه مربوط به آن تنظيم شده و در مرحله نظرخواهي از خبرگان است.
در سومين نشست انديشه راهبردي كه به خدمت رهبر معظم انقلاب رسيديم، ايشان تكليفي را نيز بر عهده دولت گذاشتند مبني بر اينكه طرحها و لوايحي تنظيم شود كه بتواند بين نقشهاي اجتماعي زن و نقش مادري و همسري توازن ايجاد كند. ما بلافاصله كار گروهي تشكيل داديم و پنج لايحه را تقديم هيات دولت كرديم كه كارهاي مربوط به آن نيز در حال انجام است. بحث بيمه زنان خانهدار را نيز در اين ميان داشتيم كه در حال طيكردن تدوين نهايي است و فكر ميكنم براي ماههاي مهر و آبان اجرايي شود كه البته من الان در مورد جزئياتش حرفي نميزنم، چون مدام دچار تغيير و تحول ميشود. ما چندي پيش قول داده بوديم كه ستاد زن و خانواده را تشكيل ميدهيم تا مسائل مربوط به زنان از حالت مشاوره خارج شود و شكل و شمايل اجرايي پيدا كند كه اين كار را هم كرديم. ما مطرح كرده بوديم كه ميخواهيم موضوع تشكيل، تحكيم و تعالي خانواده را هم با جديت پيگيري كنيم؛ چون ميدانيد كه خانوادهها در حال از هم پاشيدهشدن هستند. براي همين آييننامه مربوطه را تصويب كرده و اعضاي ستاد را نيز مشخص كرديم كه هشت وزير در آن عضويت دارند و مصوباتش در حكم مصوبه هيات دولت تلقي ميشود. پس ميبينيد كه اين قول بنده نيز محقق شده است و در حال تقسيم كار ملي بين سازمانها و ارگانهاي مختلف هستيم؛ چون خانواده موضوعي نيست كه از عهده يك مركز بربيايد.
به اعتقاد ما وزارت ارشاد بايد روي فرهنگ عمومي كار كند، صداوسيما در فيلمها و سريالها بر دوستي، عشق، رحمت، مودت و گذشت متمركز شود، وزارت علوم و آموزش و پرورش رشتههاي جديدي را تدوين و در كتابهاي درسي بازنگري كنند و... .
ما قول ديگري هم داده بوديم كه بر مبناي فرمايشات رهبري است كه فرمودند بايد براي آينده ريلگذاري شود. ايشان تاكيد زيادي دارند كه امور زنان و خانواده بايد با برنامه و سند پيش برود. به همين علت ما دنبال ايجاد برنامه و راهبردها هستيم تا از تمام توان دستگاهها در حوزه زنان و خانواده استفاده كنيم. تمام اين كارها را هم با يك تلاش شبانهروزي به ثمر رساندهايم يعني فكر نكنيد مثلا تا 9 شب در دفتركارمان بودهايم، چون بسياري از روزها در تمام مدت 24 ساعت كار ميكرديم.
ما الان براي اوقات فراغت و اشتغال دختران جوان نيز كاملا برنامه داريم. در بحث اشتغال دو كار عمده انجام دادهايم؛ يكي براي زنان سرپرست خانوار و ديگري براي دختران جوان فارغالتحصيل. ما به اين منظور به عضويت شوراي عالي اشتغال درآمدهايم و در سفرهايي كه به شهرستانها داشتيم متوجه مشكل زنان كارآفرين براي گرفتن تسهيلات بانكي شديم. پيش از اين براي گرفتن وام بانكي نياز به دو ضامن بود كه ما آن را به يك ضامن كاهش داديم، اما باز متوجه شديم كه امكان آوردن يك ضامن هم براي بسياري از زنان وجود ندارد. به همين علت مقرر كرديم كه اين افراد اگر وام كمتر از 5 ميليون تومان ميخواهند از يارانهشان به عنوان ضامن استفاده كنيم. همچنين تفاهمنامهاي را با صندوق مهر امام رضا(ع) امضا كرديم و 23 ميليارد تومان از اين صندوق وام گرفتيم تا در اختيار زنان سرپرست خانوار و دختران فارغالتحصيل رشته كشاورزي قرار دهيم.
در اين خصوص، تفاهمنامهاي را با بانك كشاورزي امضا كرديم تا به هر كدام از اين دختران فارغالتحصيل كه طرح و برنامهاي را ارائه دهند، 30 ميليون تومان وام بدهيم. تاسيس مركز جامع توانمندسازي زنان نيز از اقداماتي است كه انجام دادهايم و قرار است در اين راستا همه دستگاههايي كه به نوعي در اشتغال دخيلاند (مثل معاونت فناوري رئيسجمهور، جهاد كشاورزي، وزارت تعاون، وزارت صنعت و...) همسو با هم فعاليت كنند. پس ميبينيد كه ما قولي ندادهايم كه عمل نكرده باشيم، چون من خودم از اول زندگيام يك بسيجي بودهام و مگر ميشود حرفي بزنم و به آن عمل نكنم؟ حالا بگوييد كه چه وعده عملنكردهاي دارم؟
شما هميشه اعلام ميكنيد كه از بابت سه گروه دغدغه داريد: زنان سرپرست خانوار، بدسرپرستها و دختران جوان. اما من در همين لحظه ميتوانم فهرست بلندبالايي از هر سه اين گروهها را با نام و نشاني در اختيارتان قرار دهم تا ببينيد كه تا چه حد بلاتكليف هستند و زندگي نابساماني دارند.
دغدغه دختران جوان، موضوع اشتغال است. براي همين ما بنياد توسعه و كارآفريني زنان و مركز جامع توانمندسازي را در جهت رفع دغدغههاي اين گروه ايجاد كردهايم. ما يك حوزه سياستگذار هستيم و نه يك حوزه اجرايي. با بودجهاي كه مركز امور زنان دارد، ميتواند با دستگاههاي مختلف تفاهمنامههايي را امضا كند، مثل تفاهمنامهاي كه با سازمان ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي منعقد كرديم تا 6 هزار نفر از اين دختران را آموزش بدهد و برايشان شغل ايجاد كند.
با وزارت دادگستري نيز براي جلوگيري از آسيبرسيدن به خانوادهها و فروپاشي آنها تفاهمنامهاي را امضا كرديم و در حد مداخله، وارد كار شدهايم. ما در حوزه آموزش هم كارهايي انجام دادهايم و در قالب طرح رحمت، در سطح دبيرستانها، دانشگاهها و زنان سرپرست خانوار، كارشناساني را مسئول آموزشهاي خانواده كردهايم. همچنين بازارچههايي را براي زنان سرپرست خانوار در تمام استانهاي كشور تشكيل دادهايم تا بتوانند محصولاتشان را به صورت مستقيم بفروشند. هماكنون در دور چهارم سفرهاي استاني براي اشتغال زنان سرپرست خانوار و دختران فارغالتحصيل مبلغي اختصاص داده ميشود. اين در حالي است كه در ماده 230، ما بندي متعلق به زنان سرپرست خانوار كه به توسعه و ساماندهي معيشت آنها توجه دارد و در همين خصوص، جلساتي با بهزيستي و كميته امداد گذاشتهايم و درصدد ايجاد كارگروهي تخصصي هستيم تا بتوانيم بيشتر در جهت آسايش و رفاه زنان سرپرست خانوار قدم برداريم.
همچنين برنامهاي را دنبال كرديم تا يارانه زنان بدسرپرست به حساب خودشان واريز شود و چون خوشبختانه معاون حقوقي رئيسجمهور نيز خانم هستند، اين كار با سرعت به نتيجه رسيد.
زنان بدسرپرست را چطور شناسايي كرديد؟
ما نه ميتوانيم و نه جزو وظايفمان است كه اين زنان را شناسايي كنيم، ولي بهزيستي و كميته امداد اين زنان را ميشناسد. مركز امور زنان رياست جمهوري فقط راهبردها را نشان ميدهد چون حداكثر ما 50 نيرو داريم و با بودجه بسيار كمي كه در اختيارمان است، نميتوانيم وارد حوزه اجرا شويم.
البته خدا را شكر با توجه رئيسجمهور و بويژه حضرت آقا كه مسائل مربوط به زن و خانواده را از موضوعات درجه اول ميدانند راه ما كاملا براي رسيدن به نقطه مطلوب باز است و گرچه هنوز راه بسياري تا ايدهآلها داريم، اما نااميد نيستيم و با تمام توان مشغول فعاليت هستيم و گامهايمان را محكم، استوار و پرصلابت برميداريم.
اين سوال را به اين علت پرسيدم كه هنوز زنان بدسرپرست زيادي هستند كه يارانهها به دستشان نميرسد. ممكن است چنين موضوعي وجود داشته باشد، اما به هر حال ما وظيفهمان كه ايجاد برنامه و راهبرد است به طور كامل انجام دادهايم و اين نهادها و سازمانها هستند كه بايد مساله را بدرستي پيگيري كنند.
ما در حال تدوين لايحهاي براي زنان سرپرست خانوار هستيم كه تا حدي از مشكلات آنها ميكاهد و تسهيلاتي براي اشتغال آنها فراهم ميكند تا انگيزه بكارگيري زنان سرپرست خانوار در همهجا ايجاد شود.
همچنين اعلام كردهايم كه يك درصد از بودجه جاري دستگاهها به برنامه زنان و خانواده اختصاص پيدا كند يعني موضوعي كه پيش از اين حذف شده بود و ما با سختي توانستيم اين مورد را در قانون جايگزين كنيم و مطمئنيم كه از اين به بعد برنامههاي زنان و خانواده خوب پيش خواهد رفت. همچنين ما طرحي به عنوان «مطلع مهر» داريم كه به زوجهايي كه در پنج سال اول زندگي مشتركشان هستند آموزشهاي روانشناسي، بهداشت و احكام داده ميشود و امسال اين طرح براي تمام شاغلان دستگاهها انجام خواهد شد.
پس ميبينيد كه كارها خيلي خوب پيش ميرود و ساعتي نيست كه برنامهريزي انجام نشود. برنامه جامع تشكيل، تحكيم و تعالي نهاد خانواده نيز از جمله كارهايي است كه انجام دادهايم و ميبينيد كه در قالب اين برنامه تا چه حد نهادسازي كردهايم و چه رشتههاي جديدي پيشنهاد دادهايم.
اين برنامه، يك كار فرهنگي است كه ارتقاي آگاهي و مهارت جوانان درباره نحوه ازدواج بهنگام، آگاهانه، پايدار و ساده، مهمترين محور آن است كه بر مبناي آن، صدا و سيما را مكلف كردهايم كه توليد برنامههايش در اين راستا باشد و وزارت كشور با همكاري وزارت ورزش و امور جوانان، مركز امور زنان، وزارت تعاون و شوراي فرهنگي ـ اجتماعي زنان نيز موظف به تهيه دستورالعمل و اجراي برنامههاي تقويت و ساماندهي موسسات خيريه و مراكز مربوط به حمايت و وساطت در امر ازدواج و مورديابي افراد كف يكديگر هستند. همچنين وزارت ورزش و امور جوانان موظف است با همكاري وزارت علوم و حوزههاي علميه نسبت به تهيه و تصويب بستههاي آموزشي با موضوع ازدواج بهنگام، آگاهانه، پايدار و ساده براساس ارزشهاي اسلامي و فرهنگي متناسب با اقشار مختلف جامعه اقدام كند. ضمن اين كه وزارت آموزش و پرورش موظف است با همكاري و نظارت سازمان نظام روانشناسي، وزارت بهداشت و حوزههاي علميه نسبت به تحليل محتواي آموزشي متناسب با دوران بلوغ با توجه به مباني اسلامي اقدام كند و...
اين برنامه خيلي گسترده است و زيرشاخههاي متعددي دارد و حالا در مرحلهاي است كه با وزرا جلسه ميگذاريم و تفاهمنامه امضا ميكنيم تا كار را تشريح و وظايف را تبيين كنيم. در حال حاضر ما با سازمان زندانها و وزارت دادگستري مشغول مذاكره هستيم و از آنها خواستهايم تا زندان زنان طبقهبندي باشد و دادرسيها به صورت يكسان انجام شود؛ پس ميبينيد كه ما داريم كار را از ريشه درست ميكنيم.
شما در عرض چند دقيقه من را برنامهباران و مصوبهباران كرديد، ولي هر دو ما خوب ميدانيم كه در اين كشور نه مصوبه كم است، نه برنامه و تفاهمنامه. ميدانيد كه سند چشمانداز 20 ساله كه قرار بود تا سال 1404 ما را سرآمد كشورهاي منطقه بكند، همچنان معطل است و برنامههاي پنجساله توسعه هم هميشه دچار عقبافتادگي ميشوند. شما روي كاغذ، برنامهها و مصوبات زيبا و اميدواركنندهاي داريد، اما به نظر ميرسد بسترها براي تحقق بسياري از اين برنامهها مهيا نيست يا نهادهايي را كه قرار است به كمك بگيريد، خواستههاي شما هنوز جزو دغدغههايشان نيست يا خودشان آنقدر مشكلات دارند كه به اين قبيل كارها نميرسند. شما قرار است اين موانع را چطور از سر راه برداريد؟
دقيقا. ما طرح و برنامه را داريم، اما وقتي زمينه مساعد نباشد عملياتيشدن برنامههاي ما با مشكل روبهرو خواهد شد. البته به حول و قوه الهي، سومين نشست انديشههاي راهبردي كه در محضر حضرت آقا انجام شد و ايشان تاكيد كردند كه موضوع زن و خانواده مساله درجه يك كشور است، اهتمامي در همه مسئولان ايجاد شد تا به مساله زن و خانواده بيشتر بپردازند. از سوي ديگر، رياست جمهوري نيز عنايت ويژهاي به اين بخش دارد كه اين مساله نيز زمينه را تا حد زيادي مساعد ميكند. البته همين كه در ساختار ما پست مشاور بانوان مصوب شد كه ميتواند در شوراي معاونان حضور داشته باشد و اظهارنظر كند نيز خودش يك ايجاد زمينه است. الان ما ماده 230 را نوشتهايم و برنامه دستگاههاي مختلف را هم تدوين و ابلاغ كردهايم و ديدارها و امضاي تفاهمنامهها با وزرا هم در حال انجام است. پس ما وظيفهمان را به طور كامل انجام ميدهيم و اجرا به دستگاههاي مجري برميگردد و آنها هستند كه بايد به اين مسائل، اهتمام نشان دهند.
مركز امور زنان در همين راستا سال گذشته تفاهم نامهاي را با وزارت دادگستري امضاء كرد و مبلغي را در اختيارش گذاشت تا دادگستري با بكارگيري مشاوران خانواده، از بروز طلاق بين زوجهاي مراجعهكننده به دادگاهها جلوگيري كند. طبق آمارهاي رسيده، از بيش از 12 هزار پرونده طلاق كه در 18 استان كشور تشكيل شده بود، 38 درصد منجر به سازش شد كه اين نشان ميدهد مشاوراني كه در دعاوي خانوادگي به كار گرفته شدهاند تا چه حد در تحكيم بنيان خانواده نقش دارند. پس ميبينيد كه ما ريلگذاريها را انجام دادهايم و در حالي كه ادعا نداريم به نقطه مطلوب رسيدهايم، اما همه در حال تلاش و فعاليت براي رسيدن به آن نقطه هستيم.
بله، ما هم قبول داريم كه برنامهها و مصوبات خوبي از مركز امور زنان بيرون ميآيد، اما به نظر ميرسد نظارت شما بر اجراي مصوباتتان بايد بيشتر و دقيقتر بشود. مثلا درباره كاهش آمار طلاق به واسطه فعاليت مشاوران در محاكم خانواده كه اشاره كرديد بايد بگويم آنچه كه ما رسانهها رصد ميكنيم چيزي غير از گفتههاي شما را نشان ميدهد. چون پاي مشاوره در دادگاهها لنگ ميزند و حتي روساي مجتمعهاي قضايي خانواده از كمبود مشاوران خانواده و بعضا مسلطنبودن آنها به موضوع گله دارند. به اعتقاد من آمارهايي كه به دست شما ميرسد درست نيست.
آمارهاي ما كاملا درست است، چون براساس پروندههاي به نتيجهرسيده به دست آمده است. به اعتقاد ما به صلح و سازش منتهيشدن 38 درصد از 12 هزار و 800 پرونده طلاق خيلي عالي است و چون در هزينهكردنها دقت زيادي داريم، به مسائل غيرواقعي بودجه نميدهيم.
در حال حاضر در ستاد ملي زن و خانواده قانوني داريم كه قوه قضاييه را مكلف ميكند زوجهاي متقاضي طلاق را به مراكز آموزش و مشاوره خانواده ارجاع دهد و تا زماني كه دستور اين مراكز موجود نباشد دادگاه نميتواند حكم طلاق را صادر كند. البته شما درست ميگوييد و به محض داشتن يك برنامه، نميتوان به نتيجه دلخواه رسيد. به هر حال همه بايد جديتر به اين مساله نگاه كنند و تلاش مضاعف داشته باشند. مركز امور زنان موفق شده در اين مدت دست به جريانسازي و نهادسازي بزند. ما برگزاركننده اجلاس وزراي امور زنان كشورهاي IC (آيسي) بودهايم و براي اولين بار، مفاهيم اسلامي درباره زنان به دور از افراط و تفريط را در محافل بينالمللي مطرح كرديم.
ما در بيان ديدگاههايمان به زندگي و سلوك چهار بانوي آسماني (حضرت مريم، آسيه، خديجه و فاطمه(س)) استناد كرده و سمينار بينالمللي برگزار كرديم.
اين سمينارها چه فايدهاي به حال زنان امروز دارد؟ اين شخصيتها متعلق به هزاران سال پيش هستند و شرايط و نيازهاي آنها با زن امروز فرق دارد.
ما معاصرسازي كردهايم و گفتيم كه بشر گرفتار امروز نياز به الگوهايي دارد كه در مسير تاريخي زندگيشان، هم جامعهساز و تاريخساز بودهاند و هم انسانساز. در واقع خصلتها و ويژگيهاي اين افراد فقط متعلق به زمان آنها نيست و ميشود اين خصلتها را به همه زمانها تعميم داد. آيا كسي ميتواند جايگاه و نقش رفيع حضرت فاطمه(س) را به عنوان زني كه تمام ويژگيهاي انساني و كمالات در وجود ايشان متجلي است ـ و جايگاه ويژه زن در اسلام را نشان ميدهد ـ كتمان كند؟
ما حضور اجتماعي حضرت فاطمه و حضور ايشان در خانواده به عنوان همسر و مادري مهربان را كاملا معاصرسازي كردهايم. هر كدام از سه زن ديگر نيز كساني هستند كه در زمان خودشان برجستگيهايي داشتهاند و ميتوانند براي نسل معاصر الگو باشند. در واقع آنها در زمانه خودشان با مستكبران جنگيدهاند و شجاعت داشتهاند و تشخيصهاي درست دادهاند و چون بصيرت داشتهاند حتما الگوهاي كاملي براي زنان امروز هستند.
من علاقهمندم كه در اين باره ساعتها با شما بحث كنم، اما بهتر است به بحث اصلي برگرديم. شما همواره بر تحكيم بنيان خانواده بدرستي تاكيد داريد. به همين جهت مايلم در مورد ردشدن طرح تابعيت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ايراني با مردان خارجي در شوراي نگهبان صحبت كنيد. يعني اتفاقي كه برخلاف خواسته و نيت شما باعث متزلزلشدن كانون خانوادهها ميشود.
بله، ما اين موضوع را در دولت مطرح كردهايم و پيش از آن نيز اين موضوع از دغدغههاي ما بود چون هميشه مراجعاني داريم كه از بلاتكليفي فرزندانشان نگرانند. البته اين طرح فعلا رد شده، اما قطعا قابل پيگيري است چون دولت و مجلس، هر دو نسبت به اين مساله دغدغه دارند.
در بحث تحكيم بنيان خانواده، لايحه امنيت زنان بويژه بخشي از آن كه به حفاظت از زنان در قبال خشونتهاي خانگي و مجازات كيفري خشونتگران اشاره دارد نيز موضوعي است كه مايلم درباره آن صحبت كنيد. به اعتقاد خيلي از كارشناسان و حتي افكار عمومي، قراردادن مجازات براي خشونتگران خانگي، راهي بسيار خوب در جهت پيشگيري از وقوع جرم است، اما به اعتقاد برخي ديگر، در نظرگرفتن مجازات بهتنهايي نميتواند به استحكام خانوادهها كمكي بكند. نظرتان در اين باره چيست؟
البته اين لايحه فعلا در مرحله نظرخواهي از خبرگان است و بيشك تمام اين نظرات در آن لحاظ خواهد شد. ضمن اين كه مضمون اين لايحه فقط اعمال مجازات كيفري عليه خشونتگران نيست به طوري كه تقويت و تحكيم بنيان خانواده، تامين حقوق زنان به منظور حفظ كرامت و امنيت، پيشگيري از خشونت عليه زنان و حمايت از زنان قرباني يا در معرض خشونت نيز ازجمله موارد مورد تاكيد در آن است.
تا به حال صحبت ما حول محور برنامهها و طرحهايي ميچرخيد كه به نظر درست و قابل قبول هستند، اما بايد قبول كرد بعضي از طرحها يا برنامههايي كه از مركز امور زنان خارج ميشود بسيار غيركارشناسي است مثل افزايش مرخصي زايمان به سه سال كه بلافاصله نيز در مجلس با آن مخالفت شد.
خيلي خوب شد كه به اينجا رسيديم. چون اين بحث از ابتدا به صورت غلط مطرح شد. ما پيشنهاد داديم كه زنان پس از گذراندن شش ماه مرخصي زايمان، اين امكان را داشته باشند تا از سه سال مرخصي بدون حقوق استفاده كنند. پس ميبينيد كه بين مرخصي زايمان و مرخصي بدون حقوق چه تفاوت فاحشي وجود دارد. اين اتفاق در مورد خدمت نيمهوقت زنان نيز رخ داد. حضرت آقا در سومين نشست انديشههاي راهبردي، دولت را موظف كردند كه تدبيري براي توازن نقشهاي مادري و همسري و شغل اجتماعي زنان بينديشد. براي همين ما پيشنهاد داديم كساني كه نميتوانند به صورت تمام وقت، حضور اجتماعي داشته باشند براي اين كه به نقش خانوادگيشان لطمه وارد نشود از ابتدا به صورت نيمهوقت استخدام شوند. اين موضوع هرگز به معني لغو استخدام تمام وقت زنان نبود، اما عدهاي گفتند كه مركز امور زنان حرف غيركارشناسي زده و سعي دارد زنان را خانهنشين كند در حالي كه ما به دنبال ايجاد فرصت شغلي براي زناني بوديم كه نميتوانند به صورت تمام وقت كار كنند.
يعني شما واقعا به دنبال خانهنشينكردن زنها نيستيد؟ چون ما هم احساس ميكنيم شما و همكارانتان تمايل به سوق دادن زنان به سمت خانه و ايفاي نقشهاي خانوادگي داريد!
اگر ما ميگوييم زنان بروند خانهنشين شوند پس چرا در شوراي عالي اشتغال تا اين حد حرص زنان را ميزنيم؟ توجه داشته باشيد كه ما براي زنان سرپرست خانوار، حق اولاد گرفتهايم. اين در حالي است كه براي دختران سرپرست خانوار نيز حق عائلهمندي در نظر گرفتهايم و تمام كساني كه زيرمجموعه خدمات كشوري محسوب ميشوند از اين حق برخوردار شدهاند پس چطور ميگوييد كه ما به فكر زنان نيستيم؟
اغلب طرحها و برنامههاي شما، زنان كارمند بخش دولتي را شامل ميشود در حالي كه بخش عمدهاي از زنان شاغل در بخش خصوصي كار ميكنند. شما همواره اعلام ميكنيد كه بازگشت زنان پس از زايمان به شغل قبليشان از جمله دغدغههاي مركز است كه حتما ميدانيد اين دسته از زنان در بخش خصوصي با چه چالشهايي براي بازگشت به شغلشان مواجهند. براي ايجاد امنيت خاطر در شاغلان بخش خصوصي چه برنامهاي داريد؟
ما تاكيد كردهايم كه زن در دوره بارداري نبايد مشاغل سخت داشته باشد و كارفرما چه در بخش دولتي و چه در بخش خصوصي ـ يعني همه آنهايي كه تحت پوشش قانون كار قرار ميگيرند ـ مكلفند را به جايي بفرستند كه كارش سادهتر باشد و بعد از زايمان در صورت تمايل زن به كار سابق، هيچ مانعي براي آنها ايجاد نكنند.
اين كار در بخش دولتي شدني است، اما در بخش خصوصي مشكلاتي دارد و كارفرماها به راحتي به اين موارد تن نميدهند!
اگر بخش خصوصي چنين كاري نكند، خلاف كرده و بازرسان وزارت كار با آن برخورد خواهند كرد.
البته اگر وزارت كار مثل الان با تخلفات، ساده برخورد نكند! هنوز كارگاههاي زيادي وجود دارد كه كارفرما حاضر به بيمهكردن نيروها نيست و وزارت كار هم به شكايات كارمندان و كارگران ترتيب اثري نميدهد!
در سفرهاي استاني از كارگاهها بازديد ميكنيم و خيلي سريع اطلاعات را جمعآوري ميكنيم و اگر ببينيم خلافي در حال وقوع است، بشدت برخورد ميكنيم.
خانم مجتهدزاده! مايلم درباره عفاف و حجاب هم نظرتان را بدانم. ما رئيسجمهوري داريم كه در بدو آغاز به كار به صراحت اعلام كرد كه دولت قرار نيست به پوشش مردم كاري داشته باشد، اما حالا ميبينيم كه موضوع مقابله با بدحجابي به وسيلهاي براي توهين و تحقير زنان تبديل شده است تا آنجا كه ديدن بعضي صحنهها گاهي موجب شرمندگي من به عنوان زني باحجاب ميشود. نظرتان درباره اينگونه واكنشهاي انتظامي چيست؟
يكي از برنامههاي ما توسعه فرهنگ عفاف و حجاب است كه ما سه سياست را در آن دنبال ميكنيم؛ يعني نهادينهسازي و ترويج فرهنگ عفاف و حجاب در جامعه با رويكرد تعيين مرزها و تنظيم ضوابط و وظايف در تبيين، ترويج و توليد. در واقع ما به دنبال توسعه صنعت فرهنگي توليد و عرضه محصولات مرتبط با عفاف و حجاب در كشور و معرفي آن به جهان هستيم كه حمايت از صنعت طراحي پوشاك برتر اسلامي و ايجاد شبكه طراحان و توليدكنندگان پوشاك اسلامي از اهداف ماست. برنامه سال 91 ما نيز تهيه نظامنامه و شناسايي صنايع واجد شرايط و شبكهسازي براي 20 صنعت است كه مجري كار نيز وزارت صنعت، معدن و تجارت است و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، وزارت كشور، تعاون و مركز امور زنان و خانواده نيز با آن همكاري ميكنند. ضمن اين كه عمده كار ما طبق فرمايشات حضرت آقا، بالابردن فرهنگ و دانستههاي مردم درباره عفاف و حجاب خواهد بود.
شما پاسخ سوالم را نداديد، اما دوست دارم بدانم از نظر شما حجاب لزوما عفاف ميآورد؟
حجاب يك دستور اسلامي است و كسي نميتواند روي آن بحثي داشته باشد. يعني انساني كه خدا را قبول دارد پس به حجاب به عنوان يكي از جلوههاي اين اعتقاد نيز بايد معتقد باشد. الان خيليها اين بحث را مطرح ميكنند كه بايد حجاب باطني داشت در حالي كه يك زن مسلمان بايد حجاب ظاهري و باطني را كنار هم داشته باشد، چون امكان ندارد كسي عفاف داشته باشد و حجاب نداشته باشد و كسي حجاب داشته باشد، اما عفاف نداشته باشد. پس حجاب و عفاف لازم و ملزوم همديگرند و از هم منفك نميشوند.
فكر ميكنيد در حوزه زنان، عفاف و حجاب اولويت چندم است؟
به هر حال مثل نماز، عين واجبات است. من از سال 55 تا 58 در آمريكا درس ميخواندم و آنجا تنها زني بودم كه چادر سرم بود، چون هر چه فكر ميكردم به نظرم ميرسيد كه چادر، كاملترين حجاب است. البته در آمريكا كسي به حجاب كسي كاري نداشت ولي من در همه محافل با چادر حاضر ميشدم. آنجا خيليها به من ميگفتند كه در اينجا چادر خيلي جلب توجه ميكند، اما من جواب ميدادم كه چون چادر، كاملترين حجاب است من به آن پايبند خواهم بود.
البته در آمريكا به آدم چادري بيشتر از ديگران نگاه ميكنند!
نه، باور كنيد هيچكس نگاه نميكرد و خيلي عادي بود.
بله من هم به حجاب معتقدم، اما اين كه بخواهيم با خشونت و توهين كسي را باحجاب كنيم مشكل دارد.
حضرت آقا هم هميشه ميفرمايند كه افراد را نصيحت كنيد و با اندرزدادن پيش برويد.
شما در ابتداي صحبتهايتان به كارهاي بر زمينمانده در حوزه زنان اشاره كرديد. به نظر شما مهمترين كارهاي معطلمانده در اين حوزه چيست؟
كارهاي بر زمينمانده، فراوان است. نبود وحدت رويه قضايي در محاكمه، طبقهبندينبودن زندانيان زن، ملاقات فرزند پس از طلاق در كلانتريها (كه دغدغه بزرگ ماست) و موارد بسيار ديگر از موضوعاتي است كه براي يافتن راهحل مناسب آنها در ستاد ملي زن و خانواده در حال فكركردن هستيم.
آيا فضاي كشور را براي رفع اين دغدغهها باز ميبينيد؟
با عنايات ويژه رهبر معظم انقلاب نسبت به مسائل زن و خانواده كه آنها را جزو مسائل درجه يك كشور ميدانند، من فضا را باز ميدانم.
منبع: جام جم
گزارش خطا
نظرسنجی
پیش بینی شما از نتیجه مذاکرات و توافق چیست؟