مصائب ماجرای دریافت ارز دانشجویی

چندی است ارائه مطلبی از سوی برخی مسئولان مبنی بر حذف ارز تخصیص داده شده به دانشحویان شاغل به تحصیل در خارج از کشور، موجب نگرانی دانشجویان و خانواده‌های آنها شده است. هرچند که حذف ارز دانشجویی از سوی رئیس کل بانک مرکزی تکذیب شد اما حواشی این مساله همچنان ادامه دارد.

به گزارش خانه ملت، بر اساس آمار رسمی وزارت علوم، ۳۷هزار نفر تقاضای دریافت ارز برای تحصیل در دانشگاه‌های خارجی دارند که ۴۰درصد دانشجوی دکترا، ۴۳درصد دانشجوی کارشناسی ارشد و ۱۷ درصد دانشجوی کارشناسی هستند؛ اما زمزمه‌های حذف ارز دانشجویی باعث نگرانی شدید این دانشجویان شده است.

پس از حذف ارز مسافرتی در هفته‌های اخیر، این بار برخی گمانه‌زنی‌ها مبنی بر حذف ارز دانشجویی خبرساز شده به طوری که این مسئله نگرانی دانشجویان ایرانی خارج از کشور را در پی داشت.

ماجرا از آنجا آغاز شد که چند تن از نمایندگان مجلس در این خصوص موضع گرفتند و حذف این نوع از ارز را ضروری و به صلاح کشور دانسته‌اند وعمده استدلال آنها این است که اولا ارز دانشجویی غیر ضروری محسوب می شود؛ ثانیا اثرات نامطلوبی برای کشور از جمله فرار مغزها دارد و ثالثا باعث می شود تا ارز کمتری از کشور خارج شود که در این برهه خطیر به سود کشور است. البته برخی دیگر از نمایندگان نیز با حذف ارز دانشجویی مخالفت خود را اعلام کرده‌اند.

در همین ارتباط، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس در مخالفت با حذف ارز دانشجویی به خبرنگار ما گفت: ما نمی‌توانیم به بهانه نگهداری نخبگان در کشور، دانشجویان را به اجبار در ایران نگه داشته و در دانشگاه‌های داخلی پذیرش کنیم.

ایرج ندیمی درباره احتمال حذف ارز دانشجویی، اعلام کرد: به دلیل اهمیت علم و دانش باید همچنان به دانشجویان بابت درس خواندن، ارز مرجع ۱۲۲۶ تومانی تعلق بگیرد زیرا این دانشجویان سفیران ایران در جهان به شمار می‌روند.

نماینده مردم لاهیجان در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: برای واردات و صادرات برخی از کالاهای غیر ضروری و بدون توجیه اقتصادی، به راحتی و خیلی آسان ارز اختصاص داده می‌شود ولی برای مباحث اصلی و ضروری این کار با مشکلات بسیاری روبه رو است.

وی با تاکید بر اینکه مابه‌تفاوت ارز دولتی و ارز آزاد، کمر شکن است، یادآور شد: این تفاوت قیمت، صدای اعتراض دانشجویان ایرانی خارج از کشور را به دنبال خواهد داشت که البته اعتراض به حقی است.

سایر مخالفان این مساله نیز در ارتباط با استدلال موافقان در زمینه حذف ارز دانشجویی برای مقابله با فرار مغزها، بیان می‌کنند که علاقه دانشجویان شاغل به تحصیل در خارج از کشور به بازگشت به میهن و کمک به رونق بیش از پیش کشور در همه زمینه‌ها انکار ناپذیر است و بدون شک تقبل بخشی از هزینه‌های این دانشجویان توسط دولت با پرداخت ارز دانشجویی به منظور فراهم آوردن شرایطی مناسب برای تحصیل علم روز دنیا و بازگشت به کشور و انتقال دانش خود به ایران نوعی سرمایه‌گذاری بلند مدت محسوب می‌شود که موجب ارتقای سطح علمی کشور خواهد شد.

از آنجایی که بودجه تخصیص داده شده برای تأمین ارز دانشجویی کمتر از یک درصد درآمد سالیانه کشور است، مخالفان حذف ارز دانشجویی معقدند حذف این مقدار از بخش هزینه‌های دولت و اختصاص آن به بخش تولید آنچنان تأثیر چشمگیری در رونق این بخش نخواهد داشت؛ در حالی که این مقدار ارز برای دانشجویان ضروری بوده و قسمت اعظمی از هزینه‌های آنها را پوشش می‌دهد.

این کش و قوس‌ها تا جایی ادامه داشت که محمود بهمنی حذف ارز دانشجویی را از اساس تکذیب کرد و به نگرانی‌های دانشجویان پایان داد اما این موضوع بازهم باعث فروکش شدن این حاشیه‌ها نشد و با وجود ابلاغ شرایط تخصیص ارز دانشجویی از سوی بانک‌های عامل به دانشجویان مشکلات همچنان ادامه دارد.

خانواده‌هایی که در حال حاضر دانشجویی در خارج از کشور دارند برای تهیه ارز و حواله آن برای فرزندان خود با مشکلات عدیده‌ای مواجه هستند؛ در حالی که بانک مرکزی بخشنامه‌ای در این ارتباط دارد که شیوه پرداخت ارز دانشجویی در آن به صراحت اعلام شده اما بانک‌های عامل آن را سلیقه‌ای اجرا می‌کنند. بانک‌های خصوصی از مشتریان می‌خواهند که حتما نزد آن شعب حساب ارزی افتتاح کنند تا ارز دانشجویی به آن‌ها پرداخت شود و در بانک‌های دیگر نیز به بهانه کمبود ارز، ارز به مشتریان پرداخت نمی‌کنند و البته بانک‌هایی که ارز را به دانشجویان پرداخت می‌کنند؛ شرایط خاص آن بانک را به مراجعین تحمیل می‌کنند.

شایان ذکر است برخی بانک‌ها برای پرداخت ارز، وثیقه می‌خواهند و متاسفانه سلیقه‌ای اجرا کردن بخشنامه بانک مرکزی توسط بانک‌های عامل، خانواده‌های دانشجویان را در داخل کشور و دانشجویان را در خارج از کشور با بحران ارزی مواجه کرده است.

رفتار سلیقه‌ای بانک‌ها روز به روز بر این بحران دامن می‌زند و از سوی دیگر وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری نیز راه حلی برای این موضوع به خانواده دانشجویان ارائه نمی‌کند و برخی از خانواده‌ها می‌گویند برای حل مشکل خود بار‌ها به وزارت علوم مراجعه کرده‌اند اما آن‌ها مشکل را از ناحیه بانک‌ها می‌دانند.

سکوت بانک مرکزی در قبال رفتار بانک‌ها و اعتراضات خانواده‌های دانشجویان و تغییر متناوب بخشنامه‌های مربوط به پرداخت ارز دانشجویی توسط بانک مرکزی، بر بحرانی‌تر شدن شرایط دانشجویان خارج از کشور افزوده و این احتمال می‌رود به زودی ارز دانشجویی سرنوشتی مشابه ارز مسافرتی داشته باشد و وضعیت دانشجویان وخیم‌تر از شرایط فعلی شود.