طرح جديد کاهش آلودگي هوا در کلان شهرها معطل مانده است

«امير فاتح وحدتي» رئيس مرکز ملي هوا و تغيير اقليم سازمان محيط زيست در توضيح جزئيات اين طرح مي گويد: اين طرح ۳۲بند دارد که ۱۰محور عمده را شامل مي شود و هدف گذاري آن هم کل برنامه هاي کاهش آلودگي هوا در شهرهاي بزرگ کشور است. وي با اشاره به برخي از محورهاي اساسي و بندهاي اين طرح مي افزايد: خروج خودروهاي فرسوده از چرخه حمل و نقل و ترافيک، استانداردسازي خودروهاي جديد، استاندارد سازي سوخت و ارتقاي کيفيت آن شامل تبديل سوخت خودروها به يورو۴ و موتور سيکلت ها به يورو۳، توسعه فضاي سبز شهري، مديريت ترافيک در کلان شهرها، استفاده از انرژي هاي نو، استفاده از سيستم هاي هوشمند مصرف انرژي، تکميل و نظارت بر مقررات ملي ساختمان به ويژه مصرف انرژي، ساخت پارکينگ و... محورهاي عمده اين طرح جامع است. به گفته وي در فرآيند اجراي اين طرح حضور و همکاري دستگاه هاي مختلف الزامي است و تمام دستگاه هاي اجرايي به نوعي در اين طرح دخيل هستند و براي وزارت خانه هاي نفت و نيرو، کشور،راه و شهرسازي، صنعت، معدن و تجارت و سازمان هاي مختلف از جمله شهرداري ها، پليس راهور و... نيز تکاليفي پيش بيني شده است که بايد انجام دهند. ۲۲اسفند ماه هم «علي محمد شاعري» معاون محيط انساني سازمان حفاظت محيط زيست کشور در يک نشست خبري اعلام کرد که «به منظور کاهش آلودگي هوا در ۸ کلان شهر تهران، اهواز، اراک، تبريز، مشهد، شيراز، کرج و اصفهان طرح جامع کاهش آلودگي هوا به تمام دستگاه هاي اجرايي ابلاغ شد و دستگاه هاي مربوط موظفند نسبت به اجرا و رعايت احکام اين برنامه در محدوده حريم شهرهاي مذکور اقدام کنند. اکنون حدود ۴ماه از سال۹۱ مي گذرد، آلودگي هوا در کلان شهرها به قوت خود باقي است و برنامه جامع کاهش آلودگي هوا به گفته صاحب نظران هنوز آن طور که انتظار مي رفت عملياتي نشده است.

معاون سازمان محيط زيست مي گويد: بر اساس يکي از بندهاي طرح جديد کاهش آلودگي هوا در کلان شهرهاي کشور مي بايد سوخت مورد نياز خودروهاي سبک و سنگين از ابتداي سال۹۱ منطبق با استاندارد يورو۴ و از ابتداي سال۹۲ منطبق با استاندارد يورو۵ عرضه شود.

«شاعري» يادآور مي شود: وزارت نفت مکلف است از ابتداي سال۹۱ اقدامات مورد نياز را براي جلوگيري از انتشار بخار بنزين در جايگاه هاي سوخت و نازل هاي سوخت گيري خودروها اجرا کند. اما هنوز در اين کلان شهرها از جمله در مشهد خبري از عرضه سوخت با استاندارد يورو۴ نيست و حتي گازوئيل کم گوگرد براي اتوبوس هاي ديزلي شرکت اتوبوسراني اين کلان شهر نيز تامين نشده است. در حالي که «شاعري» معاون سازمان محيط زيست مدعي است که هم اکنون ۲پالايشگاه تهران و اراک سوخت با استاندارد يورو۵ توليد مي کنند و تا پايان سال ۹۱ تمام پالايشگاه هاي کشور سوخت با استاندارد يورو۵ توليد خواهند کرد که با ارتقاي استاندارد سوخت و خودرو به عنوان دو عامل اصلي آلودگي هواي کشور به ويژه شهر تهران ميزان آلايندگي کاهش خواهد يافت ولي هنوز ظرفيت تامين سوخت يورو۴ کافي نيست و در خرداد ماه گذشته تنها ۹ميليون ليتر سوخت استاندارد يورو۴ در جايگاه هاي کشور عرضه شده است. «امير فاتح وحدتي» رئيس مرکز ملي هوا و تغيير اقليم سازمان محيط زيست در اين باره مي گويد: با هماهنگي هاي انجام شده تا پايان شهريورماه توزيع سوخت با استاندارد يورو۴ در جايگاه هاي عرضه سوخت در کلان شهرها آغاز و مهرماه ۲۰ميليون ليتر سوخت يورو۴ عرضه مي شود که مصرف آن در خودروها سهم بالايي در کاهش آلودگي هوا دارد و اميدواريم تا پايان سال۹۱ عرضه سوخت با استاندارد يورو۴ به ۳۵تا۴۰ ميليون ليتر برسد. با توجه به توليد خودروهاي با استاندارد يورو۴ يکي از نگراني ها استفاده از سوخت با استاندارد يورو۲ است که اين کارشناس سازمان محيط زيست مي گويد: طبق برنامه ريزي قرار است در تمام کشور حداقل يک جايگاه و حداقل يک پمپ، سوخت يورو۴ را توزيع کند و در هر حال استفاده خودروهاي يورو۴ از بنزين يورو۲ مشکل خاصي را براي خودرو و آلايندگي آن ايجاد نخواهد کرد.

يکي از محورهاي قابل تامل در طرح جامع کاهش آلودگي هوا توليد خودروهاي منطبق با استانداردهاي بين المللي و مجهز به کيت هاي کاهش آلاينده هاست. معاون محيط زيست کشور مي گويد: وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است از ابتداي سال۹۱ خودروهاي توليد داخل را بر اساس برنامه هاي ارائه شده از سوي سازمان محيط زيست که با مشارکت آن وزارتخانه تهيه و ارائه مي شود منطبق با استاندارد يورو۴ به بازار عرضه کند. «فاتح وحدتي» از مسئولان مرتبط با اجراي اين طرح مي گويد: براي کنترل معاينه فني خودروها و نصب تجهيزات کاهنده آلاينده ها نامه نگاري هايي با وزارت صنعت، معدن و تجارت و خودروسازان انجام و تاکيد شده است در زمان صدور برگ معاينه فني خودروها حتما نصب بودن کاتاليست و کنيستر و صحت عملکرد آن را کنترل کنند. در زمينه استاندارد توليد خودروها نيز کار خوب پيشرفته است و ۳۰تا ۳۵ درصد خودروها هم اکنون با استاندارد يورو ۴ توليد مي شود و طبق جدول و برنامه مشخص شده تا پايان آذر ماه ۹۱ تمام خودروهاي داخلي بايد با استاندارد يورو۴ روانه بازار شوند و در هر ماه رشد چند درصدي براي رسيدن به برنامه پيش بيني شده است. او با يادآوري اين که با اتمام برنامه زمان  بندي شماره گذاري خودروهاي با استاندارد قبلي يورو۲ ممنوع خواهد شد، همراهي خودروسازان را در اين راستا مثبت ارزيابي مي کند. «شاعري» معاون سازمان محيط زيست نيز اعلام کرده است شماره گذاري خودروهاي وارداتي و توليد داخلي به استثناي خودروهاي دوگانه توليد داخل از ابتداي سال ۹۲ صرفا در صورت کسب استاندارد يورو ۴ مجاز خواهد بود و نيروي انتظامي مکلف است از شماره گذاري خودروهاي با استانداردهاي پايين تر خودداري کند.

يکي از محورهاي مهم در طرح جامع کاهش آلودگي هواي کلان شهرها ممنوعيت تردد خودروهاي فرسوده است. به گفته معاون محيط انساني سازمان محيط زيست کشور براساس اين طرح نيروي انتظامي موظف است از ابتداي تيرماه سال ۹۱ از تردد وسايل نقليه فرسوده جلوگيري کند. در حالي که به اعتقاد کارشناسان بيش از ۷۰ درصد منابع آلاينده هوا از طريق صنايع متحرک مانند خودرو و موتورسيکلت است و بيشترين مشکل ناشي از اين است که اين وسايل نقليه دي اکسيدنيتروژن و ذرات آلي قابل تجزيه توليد مي کنند و تحت تاثير اشعه خورشيد به ازن (مهم ترين آلوده کننده هوا) تبديل مي شوند. با وجود آن که اقدامات مهمي براي از رده خارج کردن يک ميليون خودرو سواري فرسوده در کشور انجام شده در طرح جامع کاهش آلودگي هوا نيز بر تسريع در جايگزيني خودروهاي فرسوده تاکيد شده است. به گفته رئيس مرکز ملي هوا و تغيير اقليم سازمان حفاظت محيط زيست پليس راهور از اول ماه جاري موظف است از تردد وسايل نقليه فرسوده جلوگيري کند و در اين راستا برنامه هايي در کلان شهرها اجرا مي شود و از اين بابت فعلا مشکلي پيش رو نداريم.

يکي از محورهاي اساسي طرح جامع کاهش آلودگي هوا در کلان شهرها افزايش سهم حمل و نقل عمومي با تقويت ناوگان حمل و نقل همگاني است. معاون محيط انساني سازمان محيط زيست با بيان اين که سهم حمل و نقل عمومي در ۸ کلان شهر کشور تا پايان برنامه ۵ ساله توسعه بايد دست کم هر سال ۵ درصد نسبت به سال پيش از آن افزايش يابد، مي گويد:مسئوليت اجراي اين بند بر عهده وزارت کشور و همکاري شهرداري هاست. اما شهرداران کلان شهرها و مديران سازمان هاي حمل و نقل و ترافيک شهرداري هاي ۸ شهر آلوده کشور روند عملياتي شدن وعده دولت در تامين خودروهاي حمل و نقل عمومي به ويژه اتوبوس هاي گازسوز را کند ارزيابي مي کنند.

از ديگر محورهاي مرتبط با کاهش آلودگي هواي کلان شهرها افزايش سرانه فضاي سبز است و سرانه فضاي سبز شهري بايد تا پايان برنامه پنجم سالانه يک متر افزايش يابد. «امير فاتح وحدتي» از مسئولان اجراي طرح جامع کاهش آلودگي هوا در کلان شهرهاي کشور در اين باره مي گويد: موضوع فضاي سبز و اجراي کمربند سبز در بيشتر کلان شهرها جدي گرفته شده و با پي گيري شهرداري ها و سازمان حفاظت محيط زيست کارهاي خوبي انجام شده است و اميدواريم با تداوم اين روند شاهد تحقق اهداف برنامه باشيم. وي مي افزايد: در اين طرح وزارت کشور مکلف شده است با مشارکت و همکاري شهرداري ها برنامه زمان بندي اجراي ماده ۳۳ قانون اصلاح الگوي مصرف انرژي و مصوبه ۱۳۸۹ را در مورد ساماندهي معابر و تسهيل عبور و مرور عابران پياده و دوچرخه سواران تنظيم کند و پي گيري لازم را براي تحقق آن به عمل آورد و کارهاي خوبي هم در برخي شهرها شروع شده است. وي مي گويد: در زمينه حذف استفاده از «آزبست» هم از اول سال جاري ممنوعيت به کارگيري آن در توليدات مختلف اعمال شده است و معدود کارخانه هايي که هنوز از آزبست آن هم فقط در توليد لوله استفاده مي کنند تا آخر شهريور ماه فرصت دارند خط توليد خود را تغيير دهند.

وي از برنامه ريزي براي هوشمندسازي موتورخانه ها و معاينه فني تجهيزات انرژي بر در ساختمان ها خبر مي دهد و مي افزايد: دستور عمل لازم در اين باره تدوين و براي دولت ارسال شده تا به تصويب برسد و براساس آن در کلان شهرها مجوز و تاييديه ساختمان ها صادر خواهد شد.

«يوسف رشيدي» مديرعامل شرکت کنترل کيفيت هواي تهران با تاکيد بر اين که طرح جديد کاهش آلودگي هوا بسيار پربارتر از طرح قبلي است مي گويد: تنها نوشتن طرح نمي تواند تاثيري بر کاهش آلاينده ها و آلودگي هوا در کلان شهرها داشته باشد بلکه دستگاه هاي مربوط بايد تمام وظايف خود را به درستي انجام دهند و طرح هم ضمانت اجرايي داشته باشد و دولت از آن حمايت کند. به گفته وي اگر چه طرح قبلي ناتمام رها شد ولي طرح جديد که الزامات بيشتري به خصوص براي توسعه حمل و نقل عمومي دارد مي تواند در کاهش آلودگي هواي کلان شهرها به ويژه تهران نقش موثري ايفا کند. وي لزوم دخالت جدي پليس در جلوگيري از تردد خودروهاي فرسوده را طبق اين طرح از اول ماه جاري خاطرنشان مي کند و مي افزايد: با گذشت ۳ ماه از سال هنوز کاتاليست در معاينات فني خودروها کنترل نمي شود و دستورعملي هم براي اين موضوع به مراکز معاينه فني ابلاغ نشده است.

تحقق اهداف، برنامه و طرح ها نيازمند تامين به موقع اعتبارات و هزينه کرد درست آن است. اگر چه در اجراي طرح جامع کاهش آلودگي هوا در ۸ کلان شهر کشور بار به دوش وزارت خانه ها و سازمان هاي مختلفي است ولي هنوز اعتبارات اين طرح ابلاغ نشده است. «اميرفاتح وحدتي» رئيس مرکز ملي هوا و تغيير اقليم سازمان محيط زيست کشور اوايل تير ماه امسال به ما گفت: همان طور که اطلاع داريد به دليل تاخير درتصويب بودجه کل کشور براي سال ۹۱ و از طرفي پايان عمر مجلس هشتم و آغاز به کار مجلس نهم هنوز اعتبارات و بودجه سال ۹۱ ابلاغ نشده است. وي با اشاره به اين که اعتبارات مربوط به اجراي بندهاي طرح جامع کاهش آلودگي هوا در اعتبارات هر يک از دستگاه هاي اجرايي مرتبط با طرح ديده شده است يادآور شد: هنوز بودجه سازمان ها براي سال ۹۱ تخصيص نيافته است. او در عين حال تصريح کرد: با اين حال فعاليت هاي اجرايي و عملياتي تمام استان ها درباره اين طرح شروع و طرح جامع وارد مرحله اجرايي خود شده است.

عضو هيئت رئيسه مجلس نهم نيز با تاکيد بر اين که اجراي طرح هايي مانند طرح جامع کاهش آلودگي کلان شهرها تنها نيازمند يک مدير و توليت خاص است، گفت: اين متولي بايد به گونه اي عمل کند که همه سازمان و دستگاه ها پاسخ گوي اقدامات خود باشند. به گزارش خبرگزاري خانه ملت «سيدشريف حسيني» با بيان اين که طرح جامع کاهش آلودگي هواي کلان شهرها و شهر تهران توسط دولت اجرايي نشده است، افزود: متاسفانه با وجود ايجاد آلودگي هاي شديد در شهرهاي پرجمعيت کشور دولت هنوز اين طرح را ابلاغ نکرده است.

نماينده مردم اهواز در دوره نهم مجلس شوراي اسلامي، طرح جامع کاهش آلودگي هواي کلان شهرها را مثبت ارزيابي کرد و گفت: اجراي مناسب اين طرح به طور حتم در کاهش آلودگي هواي کلان شهرها نقش به سزايي دارد. وي ادامه داد: ارتقاي دانش فني در موتور خودرو، ارتقاي کيفيت سوخت، توسعه حمل و نقل عمومي، حل و يا کاهش ترافيک شهر تهران، توسعه فضاي سبز، ساماندهي معاينه فني خودرو، آموزش همگاني به شهروندان و نصب و اجباري کردن کاتاليست ها در خودروها از مهم ترين محورهاي اين طرح به شمار مي آيد. وي با تاکيد بر اين که کنترل آلودگي هواي کلان شهرها تلاش دوچندان مسئولان را مي طلبد، گفت: براساس قانون شرح وظايف همه سازمان هاي مرتبط با آلودگي هواي کلان شهرها تعيين شده است، اين در حالي است که سازمان هايي مانند محيط زيست، شهرداري، وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت نفت به تعهدات خود پاي بند نيستند. حسيني با بيان اين که بحران آلودگي، سلامت مردم کشور را به خطر انداخته است، گفت: متاسفانه آلودگي کلان شهرها به ويژه در اهواز، تهران، رشت، تبريز و اصفهان موجب افزايش مرگ و مير و بروز بيماري هاي قلبي شده است. عضو ناظر هيئت رئيسه مجلس نهم، مشکل اصلي طرح جامع کاهش آلودگي کلان شهرها را کمبود اعتبار خواند و افزود: دولت اگر خواستار اجراي اين طرح و کاهش آلودگي است بايد اعتبار لازم اين طرح را اختصاص دهد. آلودگي هوا در کلان شهرهاي کشور زخم کهنه و دردي مزمن است که نسخه هاي تجويز شده براي علاج آن تاکنون افاقه نکرده است، ۱۲ سال قبل هم برنامه جامع کاهش آلودگي هوا طراحي و تدوين شد و با گذشت يک دهه و اتمام عمر آن در بسياري از موارد اجرايي نشد و باز مسئولان طرح جديدي ارائه کردند تا با ۱۳ محور و ۳۳ برنامه شايد گرهي بگشايند و آلودگي هواي کلان شهرها را که تهديدکننده سلامت شهروندان است به حداقل ممکن برسانند. اگر اين طرح هم بدون حمايت رها شود شاهد افزايش آلودگي هوا خواهيم بود.

طرح جديد کاهش آلودگي هواي کلان شهرهاي کشور پس از يک سال کار کارشناسي اواخر پارسال تصويب شد و از ابتداي سال ۹۱ قابليت اجرا يافت و نيز رئيس مرکز ملي هوا و تغيير اقليم سازمان محيط زيست آذرماه ۹۰ از اجراي کامل اين طرح از پايان فروردين ماه ۹۱ خبر داده بود. بيش از ۳ماه از سال ۹۱ مي گذرد و شواهد امر حاکي است اين طرح جامع به دلايل مختلفي از جمله تامين نشدن اعتبارات آن طور که بايد و شايد اجرايي نشده است. اگر چه مسئولان در سازمان حفاظت محيط زيست روند عملياتي شدن آن را مثبت ارزيابي مي کنند ولي همچنان تردد خودروهاي فرسوده در معابر کلان شهرها، تاخير در انجام معاينات فني، نبود سوخت استاندارد يورو۴ در جايگاه هاي عرضه فرآورده هاي نفتي، کمبودهاي اساسي در ناوگان حمل و نقل عمومي کلان شهرها ادامه دارد و آلودگي هوا در کلان شهرها سلامت هموطنان را تهديد مي کند. براي عملياتي شدن اين طرح که دومين برنامه جامع در ۲دهه اخير است عزم و حمايت جدي دولت در کنار هماهنگي دستگاه هاي مرتبط و تامين اعتبار کافي ضروري است.

منبع: خراسان