روز بدون نايلكس
از همان زمان كه نخستين اختراعات بشر پا در زندگي انسان بازكرد نخستين زمزمههاي نابودي محيط زيست و طبيعت هم به ميان آمد. بين سالهاي 1870 و 1908 بود كه سير تكامل توليد پلاستيك و نايلكس به اوج خود رسيد و به موازات آن سرعت نابودي محيط زيست هم بيشتر شد. در سال 1870، پلاستيكي به نام سلولوئيد وارد بازار شد كه از طريق نرم كردن نيتروسلولز با كافور به دست آمده بود. اين ماده شفاف، سفت و قالبپذير در تهيه اشياي مصنوعي مانند برس و شانه، الياف، لاك و … كاربرد دارد. پلاستيكهايي كه كاملا بصورت سنتزي ساخته ميشوند، در سال 1908 توليد شدند.
از همان زمان به بعد بود كه نيمي از وسايل خانه و محل كار را پلاستيكها و نايلونهايي پر كرده كه منفعت آن خيلي كمتر از ضررهايش است. در جايي كه مصرف سرانه پلاستيك در ايران، 15/1 درصد از توليد زباله جهان است، حركتهايي نياز است تا استفاده از پلاستيك كنترل شود. بر اين اساس روز 21 تيرماه، روز بدون نايلكس نامگذاري شده است. شعار اين روز «يك كيسه پلاستيكي كمتر است. » اين حركت براي جلب مشاركتهاي مردمي در استفاده كمتر از كيسههاي نايلوني انجام ميشود.
يكي از راههاي اساسي در كنترل مواد غيرقابل تجزيه همت و تلاش استفادهكنندهها است تا به اين وسيله ميزان مصرف اين نوع مواد را به حداقل ممكن برسانند. فروشندگاني كه به نام احترام به مشتري خريدهاي او را داخل نايلون ميگذارند و به دست مشتري ميدهند نخستين استارت اين بيهمتي را ميزنند. نايلونهايي كه تنها مسير مغازه تا خانه را طي ميكنند و سپس به سطل زباله انداخته ميشوند نميتوانند معناي واقعي اين احترام را براي محيط زيست هم به همراه داشته باشند.
ميزان پلاستيك توليدي در ايران بيش از 177 هزار تن در سال برآورد ميشود كه اين رقم معادل 500 تن در هر روز است. بر اساس آمارهاي جهاني روزانه 5/ 3 ميليون تن زباله در سراسر دنيا توليد ميشود كه سهم ايران از اين توليد به 40 هزار تن در روز ميرسد. اين ميزان،15/1درصد توليد زباله جهان است. مسئولان شهرداري تهران معتقدند با مصرف نكردن يك كيسه پلاستيكي در هفته در هر خانواده ايراني ميتوان از مصرف حدود 816 ميليون كيسه پلاستيكي در سال جلوگيري كرد.
تاثير منفي پلاستيك بر باوري زنان
به گفته متخصصان، نايلكس و ظروف پلاستيكي علاوه بر آثار مخرب محيط زيست بر سلامت هم اثر گذار است بهطوريكه مركز تحقيقات صارم در گزارشي اعلام كرده است كه استفاده از پلاستيكها بر عملكرد جنسي و توليد مثل زنان تاثير منفي دارد. ابوطالب صارمي با اعلام اين مطلب ميافزايد: پلاستيكها داراي تركيبهاي مختلفي هستند كه براي سلامت افراد مضر هستند، اما برخي از آنان بهطور مستقيم بر عملكرد سيستم جنسي زنانه و مردانه آثار منفي بر جاي ميگذارد.
به گفته صارمي، شاخصترين تاثير اين مواد بر هورمون استروژن (هورمون جنسي زنانه) است كه ميتواند بر عملكرد جنسي و توليد مثل زنان تاثير منفي بگذارد. او ميافزايد: يافتههاي پژوهشي نشان داده است، جنينهايي كه در معرض BPA حتي با مقدار كم قرار ميگيرند، سالها بعد با احتمال بيشتر به سرطان سينه مبتلا ميشوند.
روز خريد بدون نايلكس تداوم يابد
به گفته كارشناسان محيط زيست عمر پلاستيكها و نايلكسهاي مصرفي هنوز از زمان اختراعشان به ميزاني نرسيده است كه بتوان آن را پيش بيني كرد. اسماعيل كهرم كارشناس محيط زيست در اين رابطه به «ملت ما» ميگويد: نامگذاري يك روز به نام روز بدون نايلكس و پلاستيك از جمله حركتهاي مثبتي است كه تاثيرات خوبي برجاي ميگذارد. او با بيان اينكه امروز در بسياري از كشورهاي اروپايي نايلون و پلاستيك بهطور كلي از چرخه زندگي حذف شده است ميگويد:
انگلستان از سال 2012 و سوئيس از سال 2010 اين تصميم را گرفتهاند به اين معنا كه اگر در فروشگاه هاي اين كشورها براي خريد مراجعه كنيد به شما نايلون و پلاستيك نميدهند و به جاي آن اجناس خريداري شده را داخل پاكتهاي پنبهاي و كتاني كه از جنس پارچه هستند قرار ميدهند اين كارشناس محيط زيست در ادامه ميافزايد:
روز بدون نايلكس اگر تنها در حد يك روز باقي نماند و براي روزهاي ديگر هم تداوم داشته باشد و بتوانيم نايلكس را بهطور كلي همچون كشورهاي ديگر حذف كنيم هم خودمان تميزتر و با آرامش بيشتر زندگي ميكنيم و هم نسلهاي آينده آرام خواهند بود. كهرم معتقد است: هرچند ميگويند نايلكس بيش از 500 سال عمر دارد اما اين موضوع بهطور قطعي قابل بيان نيست چراكه هنوز اين ميزان از عمر اختراع اين ماده نگذشته است بنابراين ممكن است عمر آن خيلي بيش از اينها باشد و تنها در حد حدس و گمان بيان شده است.
اين كارشناس محيط زيست با اشاره به اينكه هيچ باكتري و ويروسي وجود ندارد كه بر نايلكس اثر بگذارد ميگويد: آهن هم اگر مدت طولاني در رطوبت و محيط باقي بماند زنگ ميزند و با برخورد آب و باران كم كم بعد از چندين سال نابود ميشود اما نايلكس مادهاي است كه هيچ مادهاي بر نابودي آن اثر نميگذارد چراكه نه اكسيده ميشود و نه با ازت تركيب ميشود.
او ميگويد: شايد 200 سال آينده باكتري نايلون خوري به وجود بيايد اما تا آن زمان پلاستيك و نايلون يعني وبال حال نسلهاي آينده. كهرم ميافزايد: به وجود آمدن و نامگذاري چنين روزهايي از جمله حركتهاي شايستهاي است كه بر وظيفه و رسالت مراكز اطلاعرساني و مطبوعات و رسانهها ميافزايد تا آموزش استفاده نكردن از اين مواد مضر را همه گير كنند.
خريد بدون كيسه نايلوني در 5 ميدان اصلي
21تير شهروندان تهراني براي نخستينبار خريد بدون كيسه نايلوني و بدون ظروف يكبارمصرف پليمري را در پنج ميدان اصلي ميوه و ترهبار شهرداري و هفت فروشگاه شهروند تجربه ميكنند. مديريت شهري با اين اقدام نخستين گام به سوي حذف كيسه نايلوني و ظروف يكبارمصرف پليمري را برداشته است، با اين اميد كه با مشاركت شهروندان بهتدريج حذف اين ظروف از چرخه خريد نهادينه شود.
پنج ميدان اصلي ميوه و ترهبار(آزادگان، صادقيه، جلالآلاحمد، لواساني و غيبي) و هفت فروشگاه شهروند (ميدان آرژانتين، فرمانيه، آلاحمد، حكيميه، صادقيه، شهرري و شهرك قدس) امسال بهصورت داوطلبانه مجري اين طرح زيستمحيطي شدهاند اما پس از اجراي اين طرح، قرار است با بررسي بازخوردها، چگونگي نهادينه شدن آن در تمامي فروشگاههاي زنجيرهاي شهروند و ميادين ميوهوترهبار پايتخت فراهم شود.
خيلي از كارشناسان محيط زيست بر اين موضوع تاكيد ميكنند كه يكي از آثار مخرب مواد پلاستيكي از جمله شيشه نوشابه، نايلكس وغيره بر جنگلها و درختان بهويژه جنگلهاي شمال است.
پلاستيك تجزيهپذير نيست
كاظم نصرتي كارشناس محيط زيست در حوزه جنگلها در اين رابطه به«ملت ما» ميگويد: وجود نايلكس به يكي از معضلات طبيعت ايران تبديل شده است. او ميافزايد: در هر رودخانه و جادهاي نايلكس مشاهده ميكنيم بهويژه اين نايلونها در جنگلهاي شمال كشور به وفور ديده ميشوند كه در دراز مدت صدمات جبرانناپذيري به بار ميآورند.
نصرتي با اشاره به خاصيت پايداري مواد پلاستيكي و نايلوني در طبيعت ميافزايد: اين نوع مواد علاوه بر آلوده كردن پايدار و دراز مدت، طبيعت را بد منظر ميكند و چون خاصيت ثبات دارد با باد به نقاط مختلفي حركت ميكند. اين كارشناس محيط زيست ميافزايد: اگر از اين مواد استفاده ميشود بايد جمعآوري شود چراكه متاسفانه هر چيز كه وارد كشور ميشود فرهنگ استفاده از آن وارد نميشود اگر اين موضوع تحقق يابدخودمان در كنترل اين مشكل نقش مهمي خواهيم داشت.
در ادامه ميگويد: در گذشته عادت درستي وجود داشت كه فروشندهها مواد خريداري شده را داخل پاكت قرار ميدادند اين وسيله كه كاغذي بود امكان تجزيه سريع داشت اما اكنون از گذشته عقب ماندهايم و مواد مخرب را جايگزين آن كردهايم.
منبع: ملت ما
