گنجينه تلـخ وشيـرين زندگی 12 ميليون تهرانی

سجل ۸۰ ساله شد. حالا ایرانیان ۸۰ سال است که در کنار نام خود، فامیلی انتخاب می‌کنند. هر شبانه روز در استان تهران ۴۷۹ تن به دنیا می‌آیند و به عبارتی هر ساعت شاهد تولد ۲۰ کودک هستیم که از نظر تفکیک جنسیتی، در مقابل هر ۱۰۰ نوزاد دختری که چشم به جهان می‌گشایند ۱۰۵ نوزاد پسر به دنیا می‌آید.

آمار سازمان ثبت احوال کشور نشان می‌دهد که در مقابل این تعداد زاد و ولد در استان تهران، در هر شبانهروز ۱۶۸ تن به علتهای مختلف جان خود را از دست می‌دهند، به عبارتی به ازای هر ۳ نفری که متولد می‌شوند، فوت یک تن به ثبت می‌رسد.

سیداحمد قشمی، مدیرکل ثبت احوال استان تهران می‌گوید: جمعیت استان تهران تا پایان اردیبهشت ماه امسال ۱۲ میلیون و۳۴۰ هزار و ۷۹۶ تن بوده که براین اساس نزدیک به ۱۶ درصد از جمعیت کشور در استان تهران سکونت دارند. همچنین در دو ماهه نخست امسال ۲۸ هزار و ۲۸۴ تن به دنیا آمدهاند که نسبت به همین زمان در سال گذشته ۲ درصد رشد موات داشته‌ایم.

ثبت احوال از نهادهایی است که هر فرد در طول زندگی حداقل دوبار باید به سراغش برود چراکه ثبت تولد و مرگ اجباری است و هیچ راه فراری از آن وجود ندارد چراکه اگر فردی شناسنامه نداشته باشد از دید بسیاری اصلاً وجود خارجی ندارد. اما کارهای ثبت احوال یکی و دو تا نیست بخصوص در پایتخت کشور که این روز‌ها میزبان تمام قومیتهای کشور است. سیداحمد قشمی، مدیر کل ثبت احوال استان تهران در گفتوگویی با روزنامه ایران ضمن اشاره به زاد و ولد، ازدواج و سایر مسائل مربوط به سازمان ثبت احوال می‌پردازد و در ابتدا به برنامهریزی درباره صدور شناسنامههای مکانیزه در تهران و آرشیو الکترونیک اسناد هویتی مردم تهران اشاره می‌کند. از وی می‌پرسیم:

آرشیو کردن الکترونیک اسناد هویتی مردم در کل کشور در حال پیگیری است، این برنامه در تهران در چه مرحلهای است؟

وی در جواب می‌گوید: آرشیو الکترونیک اسناد هویتی مردم استان تهران تا پایان سال ۹۱ آماده می‌شود که این امر، تحول مهم و زیرساختی در ثبت احوال خواهد بود، چراکه تمامی اسناد مادر متعلق به فرد فرد مردم استان تهران در پایگاه اطلاعات جمعیتی قرار می‌گیرد و از این پس تمام خدمات به صورت سیستماتیک و الکترونیک انجام می‌شود.

چه اطلاعاتی در این اسناد لحاظ می‌شوند؟

همه اتفاقات طول زندگی یک فرد از تولد تا مرگ از طریق استقرار سیستمهای مکانیزه در همه ادارات ثبت احوال به صورت ماشینی ثبت و ضبط شده و در شبکه سراسری قرار می‌گیرند و با امنیت بالایی از اطلاعات مربوط به افراد حفاظت و صیانت خواهد شد.

کار صدور شناسنامههای مکانیزه در استان تهران چگونه پیش می‌رود؟

صدور شناسنامه ماشینی و مکانیزه برای نوزادان از سال ۸۶ آغاز شده است که همچنان ادامه دارد، صدور شناسنامههای بالای ۱۵ سال نیز از سال ۸۹ آغاز و تاکنون نزدیک به ۳۰۰ هزار شناسنامه در استان تهران صادر شده است.

شناسنامههایی که نیاز به تعویض دارند هم به صورت مکانیزه صادر می‌شوند؟

بله، در حال حاضر تعویض شناسنامه برای افراد بالای ۱۵ سال هم به صورت مکانیزه انجام می‌شود و شناسنامههای جدید این افراد هم با روش جدید صادر می‌شود. در عین حال کسانیکه می‌خواهند در شناسنامه خود تغییراتی مانند تغییر نام یا نامخانوادگی انجام دهند هم شناسنامه جدیدشان را به صورت مکانیزه دریافت می‌کنند.

این کار به این معناست که تمام شهروندان باید برای دریافت شناسنامه مکانیزه اقدام کنند؟ شناسنامههای فعلی تا چه زمانی اعتبار دارند؟

در حال حاضر هیچ فراخوانی برای این کار صادر نشده است و شناسنامههایی که در دست مردم است فعلاً تا اطلاع ثانوی اعتبار دارد و نیازی به تعویض نیست و بهتر است مردم عجلهای برای تعویض شناسنامه نداشته باشند.

تغییر اسم در حال حاضر در کشورمان طرفداران زیادی دارد، هر فردی که بخواهد این کار را انجام دهد براحتی قادر به انجام این کار است یا باید براساس قوانین و مقررات خاصی عمل کند؟

نامهایی که قابل تغییر هستند از طریق سازمان مرکزی به استان‌ها اعلام شدهاند و فرد می‌تواند با مراجعه به ادارات ثبت احوال اقدام به تغییر نام کند، اما اگر فردی که می‌خواهد نامش را تغییر دهد و نام مورد نظرش در این لیست نباشد، باید از طریق دادگاه برای تغییر نامش اقدام کند.

دستورالعمل سازمان برای تغییر نام بر چه اساسی تعیین شده است؟

موارد زیادی در دستورالعمل لحاظ شدهاند و به نوعی می‌توان گفت بسیاری از کسانی که متقاضی تغییر نام هستند نیازی به مراجعه به دادگاه ندارند و در چارچوب همین دستورالعمل می‌توانند نامشان را تغییر دهند. مواردی مانند حذف پسوند حرفه یا محل، حذف نام «آقا یا خانم» از نام و یا تغییر نامهایی که در چارچوب فرهنگی و اسلامی جامعه نیستند از جمله موارد لحاظ شده در این دستورالعمل هستند.

روند تغییر نام خانوادگی هم به همین شکل است؟

خیر، برای تغییر نام خانوادگی مطلقاً نیازی به مراجعه به دادگاه نیست، هر فردی می‌تواند یک بار در طول زندگیاش نام خانوادگی خود را تغییر دهد، البته این کار در صورتی ممکن است که نام خانوادگی انتخاب شده معارض نداشته باشد. برای مثال فردی که می‌خواهد نام خانوادگی «حسینی» را انتخاب کند باید از فردی که این نام خانوادگی را دارد اجازه محضری بگیرد.

ممکن است چند صدهزار تن نام خانوادگی «حسینی» را داشته باشند، باید از همه این افراد اجازه محضری بگیرند؟

این مورد زیاد پیش می‌آید، فرد در صورتی که موفق به این کار نمی‌شود باید یک پسوند به نام خانوادگیای که انتخاب کرده اضافه کند.

سال‌ها قبل خیلی از مردان به بهانه اینکه شناسنامه‌شان گم شده است شناسنامه المثنی می‌گرفتند و با این شناسنامه دوباره ازدواج می‌کردند یا کارهای خلاف و عادی انجام می‌دادند.

هم اکنون چنین امکانی وجود دارد؟

هر ازدواج و طلاقی که اتفاق می‌افتد باید به ما اطلاع داده شود و در اسناد وارد شود، زمانی که فردی برای تعویض شناسنامه یا صدور المثنی اقدام می‌کند تمام اطلاعات به مدرک جدید منتقل می‌شود و قانوناً امکان سوء استفاده و واردکردن اطلاعات غلط به مدرک شناسایی جدید وجود ندارد.

در رابطه با تغییر تاریخ تولد چگونه است؟ آیا افراد می‌توانند با مراجعه به ثبت احوال تاریخ تولدشان را تغییر دهند؟

طبق ماده واحده قانون تغییر و اصلاح تاریخ تولد ممنوع است، صرفاً در یک مورد بحث تغییر سن قابل طرح است. تغییرات درباره سن بالای ۵ سال در کمیسیون تشخیص سن در ادارات ثبت احوال با حضور شهردار، فرماندار، بخشدار، نماینده قوه قضائیه، پزشکی قانونی و نماینده ثبتاحوال بررسی می‌شود و در آن فرد باید ادعایش را اثبات کند. مورد دیگر هم مربوط به کسانی است که ادعا دارند شناسنامه‌شان متعلق به برادر یا خواهر بزرگترشان است که باید از طریق محاکم اقدام کنند که در این مورد هم دادگاه نیاز به ادله روشن دارد و در صورتی که ادعای فرد ثابت شود، شناسنامه باطل می‌شود و یک مدرک شناسایی جدید صادر می‌کنیم چرا که اصلاح در این مورد ممنوع است.

بیشترین نامهایی که در تهران برای نوزادان انتخاب می‌شوند چه نامهایی هستند؟

امیرعلی در میان پسران و فاطمه در میان دختران در صدر انتخاب والدین قرار دارند و بعد از این نامهایی مانند امیرحسین، محمد طا‌ها، ابوالفضل، علی، محمدمهدی، امیرمحمد، محمدرضا، حسین، مهدی، پارسا، علیرضا، ایلیا و محمدحسین برای پسران و نامهایی مانند زهرا، ستایش، نازنین زهرا، هستی، ریحانه، سارینا، ر‌ها، باران، زینب، هلیا، نیایش، سارا، آیدا و محدثه برای دختران، برای نوزادان زیاد انتخاب شده اند.

می‌توانید چند نمونه از تغییر نام و نام خانوادگی را برایمان نام ببرید.

شکریه به عاطفه، فرشیه به فرشته، میرتاج به مینا، آغلا به نگین، اثیر به امیر، مالک اش‌تر به سامان، ملکه به نسرین و سیم زر به سیمین نمونهای از تغییر نام‌ها هستند که در اداره انجام شدهاند و سکینه به سحر، رحمت به امیر پویا، غزل به فاطمه، آرین به امیرمهدی، امالبنین به الهام و قادر به علیرضا نمونهای از تغییر نام‌ها هستند که از طریق دادگاه صورت گرفتهاند. در مورد تغییر نامهای خانوادگی هم موارد زیادی مانند هموله به احسانیپویا، نباتعلی به آریان سخا، لموچی آبچل به بهزادیپویا، استاد عباس بنا به عباسنژاد، سلاخ به صدراپور، کبوتری به فرهیخته پور، چزکی به علویفر، خارکش به فاتحینژاد، ازگلی به ادیبفر، کچلوند به انصاریمنش و کرمآبی به پارسازاده وجود دارند.

آماری از سن کسانی که در سال ۹۰ در استان تهران ازدواج کردهاند، وجود دارد؟

بله، جمعاً ۱۰۱۸۲۹ ازدواج در سال ۹۰ در استان تهران داشت‌هایم. در این مدت ۷۵ دختر یا پسر که کمتر از ۱۰ سال داشتهاند در استان تهران ازدواج کردهاند، ۳۹۲۹ دختر و پسر ۱۰ تا ۱۴ ساله پای سفره عقد نشستهاند، ۱۹۲۳۷ عروس و داماد ۱۵ تا ۱۹ ساله‌ها بودند، ۳۵۲۳۹ جوان ۲۰ تا۲۴ ساله ازدواج کردهاند و بالاخره ۵۶۱ زن یا مرد ۵۰ تا ۵۴ ساله عقدکنان داشتهاند، ۳۵۳ تن ۵۵ تا ۵۹ ساله ازدواج کردهاند و ۳۹۶ زن یا مرد ۶۰ تا۶۴ ساله هم مراسم عقد و ازدواج داشته اند.