ناكامي «بازاري» تيم ملي!

1- تيم ملي كشورمان در دومين ديدار خودش در مرحله مقدماتي جام‌جهاني برزيل، ضمن ارايه يك نمايش بحث‌برانگيز در ورزشگاه آزادي مقابل قطر متوقف شد و در فاصله دو امتيازي كره‌جنوبي، روي پله دوم گروه ايستاد. حقيقت آن است كه سرمربي نامدار ايران پس از عبور سلامت و نسبتا سزاوارانه تيمش از مرحله پيش مقدماتي جام‌جهاني، در دور جديد از اين بازي‌ها نااميدكننده‌ ظاهر شده و در دو بازي ابتدايي با ازبكستان و قطر، به هيچ وجه نتوانسته است انتظارات را برآورده كند. تفكرات بيش از حد محتاطانه كارلوس كي‌روش و نيز استراتژي‌هاي پر از اشكال او در اين دو بازي، عملا باعث شده اميدواري‌ها براي صعود مقتدرانه ملي‌پوشان به جام‌جهاني تا سطح قابل ملاحظه‌اي كاهش پيدا كند. در واقع تيم ملي كي‌روش تا اينجا تنها شايسته كسب 2 امتياز و حضور در منطقه خطر بوده است كه به لطف خوش‌اقبالي و اشتباهات داوري در مسابقه نخست، حالا در شرايط بهتري قرار دارد.

اگرچه رزومه غني و پشتوانه باشكوه مرد پرتغالي باعث مي‌شود برخي انتقادات كليشه‌اي و افسارگسيخته فعلي از سوي طيف سنتي فوتبالمردان ايراني بي‌اثر بماند و صرفا به يك رفتار انتقامجويانه و عمدتا سهم‌خواهانه تعبير شود، اما به هرحال عملكرد كي‌روش هم در اين دو بازي قابل دفاع نيست و دچار مشكلاتي بوده كه نبايد و نمي‌توان ناديده‌شان گرفت. استارت بازي با قطر در حضور 8 عنصر ثابت تدافعي و چهار مدافع لب خط كه ناگزير سير بازي را معطوف به حضور دايمي توپ در كناره‌هاي زمين مي‌كرد، چيزي نيست كه بشود به راحتي توجيه منطقي برايش پيدا كرد. به نظر مي‌رسد تفكرات كارلوس كي‌روش در اين رقابت‌ها، تحت تاثير مسابقات مقدماتي جام‌جهاني در قاره اروپا قرار دارد كه صعود از آن ماموريت دشواري محسوب مي‌شود و محافظه‌كاري‌هاي بيشتري را مي‌طلبد. اين اظهارنظر كي‌روش كه «ما در جمع 10 تيم برتر آسيا بازي مي‌كنيم و بايد محتاط‌تر و نتيجه محورتر باشيم»، به نوعي همين فرضيه را تاييد مي‌كند؛ حال آنكه تفاوت‌ها بسيار عميق است و بالا رفتن از گروهي كه قطر و لبنان طفيلي‌هاي آن هستند، آنقدرها طاقت‌فرسا به‌نظر نمي‌آيد.

2- بي‌گمان غير از مشكلات فني و تاكتيكي، كم و كاستي‌هاي ديگري نيز در پروسه ناكامي تيم ملي كشورمان مقابل قطر و به نوعي حتي ازبكستان تاثيرگذار بوده است كه نمي‌توان بي‌تفاوت از كنارشان عبور كرد. حقيقت آن است كه سرمربي تيم ملي كشورمان براي كسب اشراف بيشتر بر شاگردانش، به بازي‌هاي تداركاتي مهم‌تر و پرتعدادتري نياز داشت. آزمون و خطاهايي كه اين روزها او را وا مي‌دارند در همان نيمه اول به تركيب تيمش دست بزند، مي‌توانستند در مسابقات دوستانه و غيررسمي رخ بدهند،‌ اما شرايط فعلي كشور ما، در اين زمينه نيز باري ديگر بر دوش مرد پرتغالي افزوده است. در اين ميان، يك نكته آزاردهنده ديگر هم وجود داشت كه اردوي تيم ملي را در آستانه بازي با ازبكستان و به ويژه قطر تحت تاثير قرار داد؛ آنجا كه بازار پرهياهو و ملتهب نقل و انتقالات، روي تمركز بسياري از ملي‌پوشان ايراني اثر منفي گذاشت و دقت نظر و انرژي ذهني آنها را معطوف به بررسي پيشنهادات اغوا كننده ريز و درشت مشتري‌ها كرد. بسياري از بازيكناني كه در بازي با قطر به ميدان رفتند، در طول تمام روزهاي قبل از اين مسابقه به شدت درگير بازار بودند و هر روز شايعه يا خبري جديد در مورد آنها به گوش مي‌رسيد. مذاكره در هتل، معامله در كافي‌شاپ، چك گرفتن در اردو، مطالبه پيش قسط‌هاي چندصد ميليوني و توافق تلفني و پيامكي، حرف و حديث‌هايي بودند كه هر روز پيرامون عده زيادي از ستاره‌هاي تيم ملي به گوش مي‌رسيدند و در نهايت نيز با گريز شبانه حسيني و ماهيني از هتل و ثبت قرارداد رسمي‌شان تحت تدابير شديد امنيتي(!) به اوج رسيدند. اين وضعيت تيمي بود كه براي يكي از هشت بازي مرگ و زندگي‌اش آماده مي‌شد و البته اصلي‌ترين رقيبش در همين گروه، همزمان بازي تداركاتي با اسپانيا را از سر مي‌گذراند!

3- در شرايطي كه حتي بزرگترين تيم‌هاي اروپا هم اين روزها فعاليت‌هاي نقل و انتقالاتي‌شان را متوقف كرده‌اند تا مسابقات يورو به پايان برسد، هرج و مرج وحشتناك حاكم بر فوتبال ايران راهي غير از تداخل سياستگذاري‌هاي باشگاهي با مراحل آماده‌سازي تيم ملي، پيش‌روي مديران باقي نمي‌گذارد. ايران شايد تنها كشور دنيا باشد كه باوجود بهره بردن از سيستم فوتبال «حرفه‌اي»، ضرورتي در آن براي حفظ موازنه درآمدها و هزينه‌ها وجود ندارد. در اين مكانيزم آشفته، ريخت و پاش بدون سقف باشگاه‌ها در درجه اول باعث افزايش توقعات بازيكنان و جري‌شدن آنها مي‌شود. اين وضعيت چنان بغرنج است كه باشگاه پرسپوليس نمي‌تواند براي ثبت قرارداد رسمي دو بازيكني كه با آنها داخلي بسته است، تا صبح شنبه منتظر بماند و از بيم پيشنهادات تصاعدي و سرسام‌آور جديد، پنجشنبه‌شب آنها را از اردوي تيم ملي فراري مي‌دهد تا در آن شرايط تأسف‌بار انگشت‌شان را جوهري كنند. تحت تاثير همين فضا، نگاه ستاره‌اي مثل خلعتبري به بازي در تيم ملي اين است كه چون مقابل ازبكستان گل سه امتيازي زده، مي‌تواند نيم ميليارد تومان روي قيمت قراردادش با پرسپوليس بگذارد و لابد با اين حس و حال مقابل قطر به ميدان مي‌رود كه يك گل 500 ميليوني ديگر هم بزند! كريم انصاري‌فر جوان كه در غياب قاضي مصدوم و دژآگه ناآماده به مهم‌ترين اميد خط آتش ايران تبديل شده، تا خرخره در باتلاق همين حاشيه‌هاي نقل و انتقالاتي فرو رفته و چنان احساساتي شده كه ساعتي قبل از بازي با قطر مصاحبه مي‌كند و از «شانس» برابر سرخابي‌هاي تهران براي جذب خودش سخن مي‌گويد. اين نمايي از بدنه جوزده و متاثر از پيشنهادات نجومي تيم ملي ماست؛ سرگرداني ماهيني، ارسال‌هاي افتضاح پولادي، نمايش خودخواهانه خلعتبري و عملكرد رقت‌بار آقاي گل ليگ! به ياد بياوريد روزي را كه مديران عامل تيم‌هاي ليگ برتري، ‌براي غنيمت گرفتن از اردوي تداركاتي تيم ملي راهي تركيه شده بودند...!

4- شايد بتوان به ناكامي اخير تيم ملي، غير از جنبه‌هاي معمول فني، تاكتيكي و روحي، اين‌بار از زاويه تازه «بازاري» هم نگاه كرد؛ جايي كه سربازان تيم ملي در يكي از مهم‌ترين ميدان‌هاي عمرشان، در قامت مدل‌هاي جذاب و سردرگم تبليغاتي فرو رفتند و به جاي دليري، «دلبري» را در پيش گرفتند.