مقايسه داوري فوتبال ايران و انگلستان

حامد عبدي كارشناس ارشد دانشگاه تهران در مقاله‌اي كه به اولين همايش تخصصي ملي مديريت ارايه كرد آورده است:« بدون شك ورزش فوتبال محبوب‌ترين و پرطرفدارترين رشته ورزشي در اغلب كشورهاي دنيا است.

فوتبال جدا از ساختار مديريتي خود از عناصر مهمي چون ورزشكاران، مربيان، تماشاچيان، طرفداران، داوران و ... تشكيل شده است، كه در حال حاضر بحث داوري آن همانند ساير بخش‌ها، شكل علمي به خود گرفته و به تحصيل و تجربه نيازمند است.

داوري فوتبال يكي از جنجالي ترين و پرسروصداترين بحث‌هاي محافل ورزشي ايران و جهان است كه با موانع و مشكلات متعددي رو به رو است. مشكلات و مسايل اصلي كه محقق را به انجام اين تحقيق واداشت عبارتند از عدم پيشرفت لازم در بهبود وضعيت داوري فوتبال ايران، حضور كم رنگ داوران ايراني در مسابقات جام جهاني، گله مندي بسياري از داوران ايراني از وضعيت رفاه اجتماعي خود، عدم استفاده داوران ايراني از فناوري‌هاي نوين جهت اتخاذ تصميمات سريع و صحيح و نبود اتحاديه براي داوران فوتبال.

در اين تحقيق، كليه عوامل موثر در وضعيت داوري فوتبال در ايران مورد مطالعه قرار گرفته و روابط و آثار متقابل بين آنها روشن مي شود، اين متغيرها عبارتند از ساختار تشكيلات داوري، جايگاه داوري در سطح بين المللي، شرايط ورود به عرصه داوري، دوره هاي آموزشي داوران، تعداد داوران فعال، طبقه بندي و سيستم ارتقاي درجه آنها، رفاه اجتماعي، ضوابط انضباطي، ميزان استفاده از فناوري، جامعه و اتحاديه هاي داوري و نحوه نظارت بر عملكرد داوران.

ايوانكوويچ(1381) به اين نتيجه دست يافت كه يكي از مشكلات داوران فوتبال ايران كمبودهاي موجود در روش آموزشي آنها است و بايد روش‌هاي آموزشي آنها از لحاظ كمي و كيفي پيشرفت كند.

لين (2007)، به اين نتيجه دست يافت كه بهره گيري‌از تمرينات‌فشرده‌و استفاده‌از فناوري‌هاي نوين تا حد‌زيادي مي‌تواند‌از تصميمات اشتباه داوران فوتبال بكاهد.

روش تحقيق حاضر از نوع توصيفي و مروري است كه پژوهشگر سعي دارد بدون پيش داوري به توصيف وضع موجود بپردازد و در قالب يك مطالعه تطبيقي، وضعيت داوري فوتبال در ايران و انگلستان را بررسي و مقايسه كند.

در واقع وضعيت داوري فوتبال انگلستان به عنوان محك يا الگوي مبنا انتخاب شده است. نمونه آماري برابر جامعه آماري تحقيق و عبارت از كليه نهادهاي رسمي و متولي داوري فوتبال در دو كشور ايران و انگلستان كه شامل كميته داوران فدراسيون فوتبال ايران، كميته داوران اتحاديه فوتبال انگلستان( FA ) و اتحاديه داوران انگلستان(RAE) مي شود. انتخاب داوري فوتبال انگلستان به عنوان الگوي مبنا (محك) در اين پژوهش به دلايلي همچون قدمت و حرفه اي بودن فوتبال و داوري آن در انگلستان و همچنين تاييد كارشناسان داوري فوتبال ايران و ... بوده است.

نتايج اين تحقيق نشان داد كه تشكيلات داوري در انگلستان نسبت به ايران از گستردگي و تنوع فعاليت‌هاي بيشتري برخوردار است.

در سال 2007 ايران داراي 16 داور و كمك داور بين المللي و انگلستان داراي 17 داور و كمك داور بين المللي بوده و همچنين تعداد قضاوت‌هاي بين المللي داوران ايران 80 قضاوت و انگلستان 244 قضاوت بوده است. شرايط ورود به عرصه داوري در ايران و انگلستان از لحاظ حداكثر سن، سطح تحصيلات، كنترل سوء پيشينه، آزمايشات پزشكي، آموزش و آزمون آمادگي جسماني اعمال شده برروي متقاضيان حرفه داوري با هم منطبق نيستند؛ ولي، از لحاظ حداقل سن، هزينه، ثبت نام و آزمون كتبي با هم منطبق هستند.

علاوه بر كلاس‌ها و دوره هاي آموزشي مختلف براي داوران فوتبال در ايران و انگلستان بايد خاطرنشان كرد كه ايران داراي يك نشريه داوري و انگلستان داراي 4 نشريه داوري، انگلستان داراي آكادمي داوري و ايران فاقد آكادمي داوري، انگلستان داراي 120 گروه داوري براي انجام تمرينات آمادگي جسماني به شكل سازماندهي شده و ايران فاقد گروه‌هاي تمريني سازماندهي شده و بالاخره تست آمادگي جسماني داوران در ايران اينتروال و در انگلستان كوپر مي باشد.

در سال 2007، 23 داور و 50 كمك داور در ليگ برتر ايران(16 تيم) و 26 داور و 48 كمك داور در ليگ برتر انگلستان(20 تيم) قضاوت كرده اند كه ميانگين سني داوران و كمك داوران ليگ برتر ايران به ترتيب 17/36 و 76/36 سال بوده و ميانگين سني داوران و كمك داوران ليگ برتر انگلستان به ترتيب 14/37 و 23/34 سال بوده است. داوران فوتبال ايران در 5 طبقه و داوران فوتبال انگلستان در 9 طبقه تقسيم بندي مي شوند.

همچنين در اين سال دستمزد داوران ليگ برتر فوتبال ايران براي هر قضاوت 200 هزارتومان(حدود 150 يورو) و دستمزد داوران ليگ برتر انگلستان پيش از شروع مسابقات براي هر نفر 23 هزار يورو و براي هر قضاوت نيز 570 يورو بوده است. داوران ايراني تحت پوشش بيمه خدمات درماني حوادث ورزشي و داوران انگليسي تحت پوشش بيمه عمومي حوادث و بيمه شخصي حوادث(بيمه مكمل) قرار دارند.

جرايم انضباطي داوران فوتبال، در ايران شامل توبيخ شفاهي، توبيخ كتبي، محروميت كوتاه مدت از يك تا چهار جلسه، محروميت بلند مدت از يك ماه تا يك سال، تنزل درجه داوري مدت دار يا دايم و در نهايت حذف از ليست داوران كشور و ابطال كارت داوري و در انگلستان شامل تعليق داوري از يك هفته تا يك سال، ملزم به گذراندن دوره هاي آموزشي و توجيهي بيشتر و تنزل سطح(درجه) داوري مي شود. داوران انگليسي از فناوري سيستم راديويي و همچنين پرچم هاي الكترونيك براي قضاوت در مسابقات استفاده مي كنند؛ ولي، داوران ايراني هيچ يك از اين فناوري‌ها را در اختيار ندارند.

در انگلستان يك اتحاديه داوران به نام RAE و يك جامعه داوري به نام FAMOA مشغول به فعاليت هستند در حالي‌كه داوران در ايران فاقد اتحاديه و جوامع محلي هستند. نظارت بر عملكرد داوران در ايران از طريق نمرات ناظران داوري و بازنگري عملكرد سالانه داور و در انگلستان از طريق نمرات ناظران داوري، نمرات باشگاهها و بازنگري عملكرد سالانه داور صورت مي پذيرد.

عدم عضويت كميته داوران و فدراسيون فوتبال ايران در AFC و FIFA و همچنين ضعف تشكيلات و وضعيت داوري فوتبال ايران باعث شده تا عليرغم شايستگي، كمتر از داوران بين المللي ايران در رقابت‌هاي مهمي چون جام جهاني استفاده شود.

اين طبيعي است كه داوران انگليسي جايگاه بالاتري نسبت به داوران ايراني داشته و از لحاظ كمي و كيفي، بيشتر در ميادين بين المللي حضور يابند زيرا ليگ انگلستان قدمت و مرتبه خيلي بالاتري نسبت به ليگ فوتبال ايران دارد، انگلستان جزء كشورهاي صاحب نام فوتبال و تيم ملي آن نيز قهرمان جهان است، قدمت اتحاديه فوتبال انگلستان 57 سال بيشتر از قدمت فدراسيون فوتبال ايران است و در نهايت، فوتبال و داوري در انگلستان بسيار حرفه اي تر از ايران است.

عدم معاينات تخصصي پزشكي به خصوص معاينه چشم و همچنين عدم كنترل سوء پيشينه متقاضيان داوري در ايران با توجه به حساسيت حرفه داوري از نقاط ضعف شرايط ورود به عرصه داوري در ايران مي باشد. از مزاياي بخش آموزش داوري فوتبال در ايران تغيير تست آمادگي جسماني داوران ايران از كوپر به تست جديد(اينتروال) است كه يك نقطه قوت محسوب مي‌شود. ميانگين سني داوران ليگ برتر ايران از ميانگين سني داوران ليگ برتر انگلستان در سال 2007 حدود يك سال كمتر بوده، در حالي كه براي كمك داوران حدود دو سال بيشتر بوده است، اين بدين معني است كه ايران نسبت به انگلستان داوران جوان‌تر و كمك داوران مسن تري دارد.

طبقه بندي و سيستم ارتقاي درجه داوران در ايران داراي نقايص و كمبودهاي زيادي است كه نياز به اصلاح دارد و در پايان بايد خاطر نشان كرد كه بيمه عمومي حوادث ورزشي پاسخگوي نياز داوران ايراني نيست.

يافته هاي اين تحقيق با نتايج به دست آمده در مقاله ايوانكوويچ(1381) كه روش آموزشي داوران فوتبال ايران داراي كمبود هاي است و بايستي روشهاي آموزشي آنها از لحاظ كمي و كيفي ارتقا يابد، و نيز مقاله لين(2007) كه با بهره گيري‌از تمرينات‌فشرده‌و استفاده‌از فناوري‌هاي نوين مي‌توان تا حد‌زيادي‌از تصميمات اشتباه داوران فوتبال كاست، همخواني دارد.