نمی‌توان عدالت‌خواه بود اما قانون‌گرا نبود

علی لاریجانی در هشتمین همایش حکمت مطهر در بزرگداشت علامه مطهری گفت: ما اینجا جمع شده ایم تا با بررسی آرای حکیم شهید مطهری، نسبت خود با این مرد بزرگ و فرزانه را بسنجیم و ببینیم در کلیت نظام جمهوری اسلامی تا چه اندازه به آرا و اندیشه‌های او نزدیک شده ایم.

به گزارش «تابناک»، رئیس مجلس شورای اسلامی افزود: تردیدی نیست که توجه خاص به نظریات شهید مطهری در زمینه‌های گوناگون در حرکت جمهوری اسلامی ایران بوده و مدیران و سیاستمداران کشور تعلق خاطر به او دارند اما مسأله مهم این است که تا چه اندازه به یک الگوی راه بر پایه نظریات این عالم فرزانه دست یافته ایم.

وی افزود: با بررسی آثار متعدد شهید مطهری در حوزه‌های گوناگون کلامی، اجتماعی و سیاسی که سلوک و رفتار او را نیز نشان می‌دهد، درمی‌یابیم پایه‌های فکری ایشان در تکوین جامعه بنا بر سه اصل عدالت، معنویت و آزادی قرار گرفته است.

نماینده مردم قم در مجلس شورای اسلامی افزود: وقتی مطهری درباره آزادی سخن می‌گوید، پشتوانه معنوی را مد نظر قرار می‌دهد و بر این باور است آزادی معنوی می‌تواند حرکت جامعه را از بعد آزادی‌های فکری و اجتماعی تضمین کند.

تک ساحتی بودن لیبرالیسم غربی در بحث عدالت

وی با اشاره به نقد مطهری بر لیبرالیسم غربی بیان کرد: شهید مطهری در بحث عدالت نیز به پشتوانه معنوی آن توجه می‌کند و نقد او بر لیبرالیسم غربی آن است که تک ساحتی تعریف شده است.

رئیس مجلس شورای اسلامی در ادامه به مقایسه نظریات شهید مطهری و جان راوز در باب عدالت پرداخت و افزود: هرچند جان راوز به رفتار فعلی دنیا نقد دارد و در پی اصلاح و بازسازی آن است اما نگاه لیبرالیستی در او وجود دارد، در صورتی که نگاه شهید مطهری از یک دقت عقلانی عمیق برخوردار است و تئوری او در باب عدالت چند رکن دارد.

وی ادامه داد: توجه به فطرت الهی انسان مدنظر شهید مطهری قرار گرفته و می‌گوید انسان دارای استعدادهای متعددی همچون پرستش، کسب علم، دانش و فعالیت اقتصادی است که برای هر استعدادی حقی نهفته که باید محقق شود.

لاریجانی تصریح کرد: عدالت این گونه معنا می‌شود که برای تحقق و بالفعل شدن استعدادها زمینه سازی شود و جامعه عادله آن است که برای به فعلیت رسیدن حضور فطری انسان‌ها زمینه سازی کنند و بر این اساس، حتماً آزادی لازم است.

وی همچنین با اشاره به نظریات شهید مطهری در عرصه سیاست گفت: اگر از مردم سالاری دینی صحبت می‌کنیم، پایه آن عدالت است و مردم باید در عرصه سیاسی برای مشارکت در سرنوشتشان و بالفعل کردن استعدادهای خود در این زمینه، مشارکت و حضور داشته باشند.

جامعه‌ای به بلوغ می‌رسد که ارزش‌ها در آن متوازن رشد کند

وی تک ساحتی بودن آزادی در تفکر لیبرالیستی را مورد نقد مطهری دانست و افزود: جامعه‌ای می‌تواند در افراد خود بلوغ به وجود آورد که همه ارزش‌ها در آن به صورت متوازن رشد کند.

رئیس فراکسیون اصولگرایان مجلس گفت: یکی از دغدغه‌های مطهری، مسأله بیداری مسلمان‌ها و احیای حقوق آنها بود؛ بنابراین، برخی حرف‌ها که در وضعیت کنونی نیز مطرح می‌شود و بیانگر تفکرات ناسیونالیستی است، ساختار منطقی ندارد و مورد نقد قرار می‌گیرد.

وی با اشاره به آخوندزاده و کسروی که مروج تفکرات ناسیونالیستی بودند، یادآور شد: نظریه ای در کشور به وجود آمد که تازیان به ایران حمله کردند و با به هم ریختن این کشور متمدن، مردم را به زور مسلمان کردند و همین مسأله باعث شد شهید مطهری کتاب خدمات متقابل ایران و اسلام را بنویسد.

مطهری ناسیونالیسم معقول را قبول دارد

لاریجانی اضافه کرد: شهید مطهری با تفکر ملی گرایی مخالف نیست، بلکه ناسیونالیسم معقول را قبول دارد که جنبه خرافات نداشته باشد و به رشدیافتگی جامعه و همبستگی مردم کمک کند.

وی با بیان اینکه نمی‌توان هر چیزی را که از بیرون مرزها آمده است، غیر ملی خواند و گفت: برخی افکار جنبه جهانی دارد و ملتی نیز آن را می‌پذیرد، زیرا ملت‌ها دور افکار خود دیوار نکشیده اند؛ ورود اسلام به ایران نیز از این جمله است ولی اشتباه ناسیونالیست‌های متعصب این بود که فکر می‌کردند اعراب مردم را به زور مسلمان کرده اند و یا رواج مکتب شیعه در ایران به دلیل ضدیت با اعراب بوده است.

لاریجانی افزود: نمی‌توان گفت اسلام به دلیل آنکه از خارج از مرزها آمده، مخالف ناسیونالیسم است و باید کنار گذاشته شود و دغدغه شهید مطهری نیز قطعه قطعه کردن مسلمانان بود زیرا وی به امت واحده فکر می‌کرد و زمانی که از مصلحین بزرگ سخن می‌گفت، همه جغرافیای اسلامی را مدنظر قرار داشت.

امروزه سخنان خامی در باب ناسیونالیستی مطرح می‌شود

رئیس مجلس شورای اسلامی بیان کرد: کشور ما در دوره‌های گوناگون از این گونه ناسیونالیسم‌های خام و متعصبانه داشته، ولی در اوضاع کنونی نباید چنین حرف‌هایی در کشور زده شود، زیرا شهید مطهری سال‌ها پیش این مسأله را روشن کرده و البته تأکید داشته برخی خصوصیات ملی در کشور ما وجود دارد که اگر جنبه ایستایی در برابر رشدیافتگی ایجاد نکند، مفید و مطلوب است و در صورت محصور کردن ما در برابر پذیرش افکار بزرگ و جهانی، رد می‌شود.

وی با اشاره به اینکه شهید مطهری بر این باور بود مسلمانان باید بر پایه‌های فکری دینی در برابر استعمارگران بایستند، گفت: گاهی برخی موضوعات در جامعه مطرح می‌شود که اگر چه موضوعیت مهمی ندارد، باید در ارزیابی آن به تفکرات شهید مطهری رجوع کرد و کسانی که چنین سخنانی می‌گویند، جدا از تعلق عاطفی، باید کتاب هم بخوانند که چنین حرف‌های سطحی در جامعه مطرح نکنند.

رئیس قوه مقننه با بیان اینکه گاهی چنین سخنان نادرستی، مدتی فکر جامعه را به موضوعاتی می‌پیچاند که نتیجه ای نیز ندارد گفت: شهید مطهری امت اسلامی و وحدت کل مسلمین را مدنظر داشت و اکنون که دنیای اسلام حرکت جدیدی آغاز کرده از منظر ایشان بسیار مبارک است و باید با فکر اسلامی تقویت شود تا همبستگی‌های ملت‌های مسلمان در هم تنیده شود.

رهبر معظم انقلاب پرچمدار بیداری اسلامی بود

وی ادامه داد: زحمات زیادی کشیده شده تا این انقلاب‌ها بروز پیدا کرده و نباید با برخی تحلیل‌های خام از جمله آمریکایی فرض کردن این جنبش‌ها، کل آنها را زیر سؤال برد.

لاریجانی تصریح کرد: این حرکت‌ها جهشی برای مسلمانان به شمار می‌رود و البته برخی رفتارها که بعضاً از سوی رهبران انقلابیون رخ می‌دهد، نباید ما را از آن جنبش ناامید و یا نسبت به آن بدبین کند، زیرا این حرکت‌ها عمیق است و باید برای غنی سازی و بارور شدن ظرفیت‌های اسلامی در آن تلاش کرد.

وی با بیان اینکه اشتباهات تاکتیکی برخی رهبران نباید ما را نگران کند، گفت: بیداری اسلامی از آرزوهای شهید مطهری بود و بنابراین نظام و ملت ما وظیفه بزرگی در مقابل آنها دارد تا از چنین مراحل ساده گذر کنند و درک درستی در رهبران جمهوری اسلامی ایران نسبت به این انقلاب‌ها وجود داشت.

نماینده مردم قم در مجلس شورای اسلامی با اشاره به پشتیبانی رهبر معظم انقلاب از بیداری اسلامی در منطقه تصریح کرد: آیت الله خامنه ای پرچمدار بیداری اسلامی در یک سال گذشته بود و چنین حرکتی برداشتی درست از تفکر شهید مطهری است و بنابراین باید توجه داشت، برخی سخنان سطحی در مورد ناسیونالیسم، مبنای درستی ندارد.

ابهام در تئوری پردازی آفت انقلاب است

وی به رویکرد شهید مطهری در عرصه اقتصادی اشاره کرد و گفت: رویکرد جمهوری اسلامی در آبادانی کشور و تحقق عدالت مهم است و مسئولان از آغاز انقلاب این دغدغه را داشتند اما بحث شهید مطهری آن است که ابهام در طرح‌ها و تئوری پردازی آفت انقلاب است، همچنانکه در بحث عدالت دچار نوساناتی در کشور بودیم.

رئیس مجلس شورای اسلامی با اشاره به حاکمیت نگاه شبه سوسیالیستی در ابتدای انقلاب گفت: برخی از مدیران سیاسی به این تفکر پایبند بودند که اگر جنبه تاکتیکی داشت، مشکلی درست نمی‌کرد؛ اما از نظر ذهنی به عنوان یک روش عادلانه به بار نشسته بود و این نکته محل اشکال است و شهید مطهری آن را مخل عدالت می‌دانست.

وی با اشاره به ابراز علاقه جریان چپ در جامعه به بحث عدالت یادآور شد: شهید مطهری در نظریه اقتصادی چنین تفکری را مخل عدالت و موجب رشد پیدا نکردن استعدادها می‌دانست و در رد آن تلاش کرد.

برخی کارها نه به رقابت کمک می‌کند، نه عدالت، نه مشارکت عامه

لاریجانی رقابت را در نظریه شهید مطهری یک رکن اساسی تعریف کرد و توضیح داد: بحث عدالتی که امروزه در جامعه ما مطرح می‌شود، آیا تعریف سازگاری دارد و دقیق است؛ در حالی که من فکر می‌کنم این گونه نیست و گاهی برخی کارها انجام می‌شود که نه به رقابت کمک می‌کند و نه به مشارکت عامه و بنابراین کشور را دچار مشکل می‌کند.

وی چنین روندی را نقیصه کشور ما دانست و تأکید کرد: باید به نظریه دکتر مطهری در باب عدالت رجوع کرد که ایشان معتقد است با آنکه وجود رقابت در جامعه ضروری است، سایر ارزش‌ها نیز باید رشد پیدا کند و زمینه برای بلوغ استعدادها فراهم شود و در این رهگذر، طرح آمایش سرزمینی ضروری به نظر می‌رسد تا مثلاً کسی که در بلوچستان زندگی می‌کند مانند فردی که در تهران است از امکانات لازم برای رشد و بلوغ برخوردار باشد.

بر این باورم هر مسابقه‌ای به قانون نیاز دارد

رئیس فراکسیون اصولگرایان مجلس با اشاره به برنامه توسعه و ضرورت ایجاد عدالت برای تمام مردم کشور بیان کرد: از مختصات فکری شهید مطهری در بحث عدالت قانونگرایی است و چنین بحثی در آرای سایر متفکرین نیز وجود دارد و معتقدم هر مسابقه ای به قانون نیاز دارد.

لاریجانی تأکید کرد: اگر به دنبال تحرک افراد در جامعه هستیم، بدون ضابطه نمی‌توان به آن دست پیدا کرد و به قانون نیاز دارد؛ بنابراین، کسی که از عدالت سخن می‌گوید و به قانون بی توجه است، دچار سوء تفاهم با خود شده است، زیرا نمی‌شود کسی عدالتخواه باشد اما قانونگرا نباشد، باید هم زبانی و هم در عمل ملتزم به قانون باشد.

فرار از قانون منجر به هرج و مرج در کشور می‌شود

وی با اشاره به وجود نقص قانونگرایی در جامعه گفت: شاید در افراد نیت خیر باشد و تصور می‌کنند اگر کارها را زودتر انجام دهند، بهتر است زیرا قانون‌ها دست و پا گیرشان می‌کند، در حالی که چنین تفکری اشتباه است و کارها باید بر پایه قانون جلو برود زیرا در غیر این صورت هرج و مرج در کشور پدید می‌آید.

رئیس مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: کسانی که به دنبال اجرای عدالت در جامعه هستند، یکی از مؤلفه‌های آن قانون است و سمت گیری به سوی محرومین، مورد دیگری است که باید به آن توجه شود؛ به این معنا که اگر در جامعه فرد بیکاری وجود داشته باشد، نباید نگران نان شب خود باشد، زیرا این کار به دور از عدالت است و تأکید مقام معظم رهبری مبنی بر اینکه دغدغه بیمار، صرفاً بیماری باشد و نه تأمین مسائل مالی از این منظر است.

قبیله‌گرایی در جامعه ما مردود است

رییس مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه عده‌ای در فولکس‌واگن هم جا نمی‌شوند، اما باقی‌ مانده آنها چنین ادعاهایی در کشور دارند، تصریح کرد: به جای اینکه مشکل مردم را مطرح کنیم، همواره بحث‌ فتنه و انحراف می‌شود؛ تا کی از ساکتین و راکبین و مارقین فتنه می‌خواهید حرف بزنید؟

 علی لاریجانی در هشتیمن همایش حکمت مطهر در بزرگداشت علامه مطهری با بیان اینکه توافق نظریه عدالت نیاز به توجه به همه ابعاد دارد، گفت: نمی‌توان ادعا کرد کمک به مردم باعث ایجاد عدالت در جامعه شده است، زیرا فکر شهید مطهری آن است که افراد در جامعه رشد پیدا کنند و بنابراین مسابقه و حرکت در این مسیر ضروری است.

رئیس فراکسیون اصولگرایان مجلس با اشاره به وجود برخی فاصله‌ها میان شرایط کنونی جامعه و نظریات شهید مطهری از منظر عدالت و توجه به تولید داخل بیان کرد: یکی از موارد مورد تأکید شهید مطهری آن است که ملت مسلمان نباید دست دوم باشد و باید بتواند نیازهای اصلی‌اش را خودش تأمین کند، لذا لازم است در تولید داخل و کار و تلاش، زمینه فراگیری به وجود بیاید.

لاریجانی شعار امسال مقام معظم رهبری را مصداق تفکر شهید مطهری دانست و افزود: کشور ما سالانه شصت میلیارد دلار واردات دارد که اگر ورود تکنولوژی جدید باشد از آن استقبال می‌کنیم، اما اگر از این طریق محصولات مصرفی وارد کشور شود، کمکی به تولید داخل نمی‌کند.

می‌توانیم هسته اتم را بشکافیم اما چوب بستنی را وارد ‌می‌کنیم

وی مثال زد، یکی از کالاهای وارداتی کشور ما در شرایط کنونی چوب بستنی است که سالانه هشتاد میلیون دلار واردات از کشور آلمان داریم؛ چطور است که دانشمندان ما می‌توانند هسته اتم را بشکافند اما یک چوب بستنی هم نمی‌توانیم در داخل تولید کنیم.

عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با بیان اینکه اراده لازم در تولید داخلی وجود ندارد، تصریح کرد: مباحثی در باب جهانی‌سازی و جهانی ‌شدن باب شده اما ما نباید گول چنین صحبت‌هایی را بخوریم و با پیوستن به این جریان، خود را عقب نگه داریم و منابع کشور را برای تولید کالاهایی هزینه کنیم که هیچ ضرورتی ندارد و مخل تولید است.

نماینده مردم قم در مجلس شورای اسلامی درباره نگاه شهید مطهری در حوزه سیاست تصریح کرد: مسئولیت افراد در جامعه بنا بر وظایف، بر اساس وظایفی که می‌تواند برای ملت و با یک آراستگی معنوی انجام دهند، تقسیم می‌شود و البته در این راه رقابت هم لازم است، اما نه به این معنا که آراستگی معنوی زیر پا گذاشته شود تا بتوانیم مسندی را به دست آوریم.

رئیس فراکسیون اصولگرایان مجلس با بیان اینکه مشکل قدرت‌گرایی و دعواهای قدرت در غرب آن را به میدان گرگ‌ها تبدیل کرده است، افزود: اگر کسی خود را این گونه توجیه کند که در میدان رقابت سیاسی به هر نحو ممکن طرف مقابل را تخریب کند تا خود را بالا بکشد، با فکر شهید مطهری در تناقض است و فاصله بسیاری دارد.

مطهری میدان عمل را برای همه افراد و گروه‌ها باز گذاشت

لاریجانی تأکید کرد: همانقدر که شهید مطهری در میدان اندیشگی حساس بود و با انحرافات بجد و با شجاعت برخورد می‌کرد، در میدان عمل راحت می‌گرفت و میدان را برای افراد باز می‌کرد، همچنان که پیش از انقلاب سخت‌ترین نقدها را به جریان نهضت آزادی و آرای مرحوم بازرگان داشتند، هر چند پس از پیروزی انقلاب اسلامی راه را برای این گروه در میدان عمل نبست.

رئیس مجلس شورای اسلامی با اشاره به ایستادگی شهید مطهری بر انحرافات فکری اضافه کرد: زمانی که افکار مرحوم شریعتی بیان شد، مطهری با دیدن زمینه ضعیف تفکر اسلامی در آنها، اشکالات آن را بیان کرد، زیرا در میدان فکر و اندیشه ملاحظه‌ای قائل نبود.

چند نفر خاص نمی‌توانند مملکت را اداره کنند

وی با اشاره به بحث «خلوص‌سازی» گفت: اگر منظور کسانی که چنین حرف‌هایی را مطرح می‌کنند، خلوص‌سازی از نظر فکری است که در این صورت درست است ولی اگر به این معنا باشد که چند نفر خاص بخواهند مملکت را اداره کنند، بسیار اشتباه است زیرا باید مملکت را برای همه باز کرد.

رئیس قوه مقننه با بیان اینکه هیچ کس متولی مملکت نیست، بیان کرد: شخصی تعریف می‌کرد عده‌ای در فولکس‌واگن هم جا نمی‌شوند، اما باقی ‌مانده آنها چنین ادعاهایی در کشور دارند؛ اینچنین حرف‌ها خلاف نظریات شهید مطهری است، زیرا باید میدان را باز کرد تا همه بتوانند خود را در عرصه عمل نشان دهند.

لاریجانی افزود: زمینه‌های فراوانی در کار خیرات در کشور وجود دارد و بنابراین، خلوص‌سازی در حوزه فکر درست است اما اگر منطور این باشد که تنها جمع خودتان را به آبادانی برسانید تفکر اشتباهی محسوب می‌شود.

ادبیات این سال‌ها ارتقابخش جامعه است؟

این نماینده مجلس هشتم با اشاره به تخریب‌هایی که صورت می‌گیرد، گفت: چرا برخی حرف‌های غلط در جامعه زده می‌شود؛ آیا ادبیاتی که در این سال‌ها در جامعه مطرح شده ارتقابخش به شمار می‌رود.

وی تأکید کرد: به جای اینکه مشکل مردم را در مجلس، دولت و رسانه‌ها مطرح کنیم و رسیدگی به آنها را مدنظر قرار دهیم، دائماً بحث‌های دیگری همچون فتنه و انحراف مطرح می‌شود؛ همواره بحث از ساکتین، راکبین و مارقین فتنه به میان می‌آید؛ تا کی می‌خواهند چنین بحث‌هایی را ادامه دهند. با چنین حرف‌هایی چقدر به فکر جامعه اعتلا بخشیده می‌شود؟ جز آنکه طراحان چنین بحث‌هایی دنبال قبیله‌گرایی باشند.

شهید مطهری با قبیله‌گرایی مخالف بود

رئیس مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه شهید مطهری با این نوع قبیله‌گرایی مخالف است، اضافه کرد: اگر قصد کار خیر دارید و بلد هستید، باید در جاده کشور حرکت کنید زیرا جامعه ما به افراد کاردان و کاربلد برای اداره خود نیاز دارد؛ نه اینکه با چنین تئوری‌هایی که معلوم نیست از کدام کُره نازل شده است، به دنبال آن باشید که یک قبیله‌ای را در کشور حاکم کنید.

رئیس فراکسیون اصولگرایان مجلس تصریح کرد: سطح فرهیختگی در جامعه ما به آن صورت نیست که یک گروه اندک بتوانند بر کشور تحکم کنند، زیرا مردم ما نمی‌پذیرند و البته دور از فکر شهید مطهری است.

وی با تأکید بر سنجش عملکرد مسئولان جامعه بر اساس تفکر شهید مطهری گفت: آیا برخی سخنان به خاطر رضای خدا زده می‌شود؟ چرا عده‌ای در رسانه‌ها حرف‌های دروغ مطرح می‌کنند که باعث می‌شود رهبر معظم انقلاب در سخنرانی خود در آغاز سال به آن اشاره داشتند؟

جدال و مراء در انتخابات نکوهیده است

لاریجانی عنوان کرد:‌ جامعه‌ای که در آن دروغ مطرح و نسبت‌های ناروا به افراد زده شود، راه به اشتباه می‌برد و با فکر شهید مطهری فاصله دارد؛ مانند اینکه گاهی به برخی از افراد متشخص جامعه که از نظر معنوی و دینی رتبه بالایی دارند همچون آیت‌الله مهدوی‌کنی و آیت‌الله مصباح که هر دوی ایشان انسان‌های حکیم و فرزانه‌ای هستند، اما برخی گروه‌ها به خاطر منافع خود به این بزرگواران توهین می‌کنند.

رئیس فراکسیون اصولگرایان مجلس با بیان اینکه چنین مسابقه‌ای بر پایه معنویت نیست و تنها ملاک آن قدرت است، افزود: ظرفیتی که مردم‌سالاری در کشور ایجاد کرده و انتخابات را به‌ عنوان امر مبارکی در کشور به وجود آورده، نباید به صحنه جدال و مراء تبدیل شود، زیرا در سنت اسلام نیز نکوهیده است.

وی با تأکید بر علاج چنین برخوردهایی تصریح کرد: هرچند مبنای رقابت در حوزه سیاسی با فکر شهید مطهری همگون است، اما نباید راه به اشتباه رفت و باید آن را در ساختار فکری خودمان شکل دهیم و با معنویت نیز آن را درآمیزیم.