معلم اخلاق این بار برای مجلس!

سنت برگزیدن معلم اخلاق برای دولتمردان و سیاستمداران در دولت نهم باب شد و همچنان ادامه دارد. معلم‌های اخلاق متفاوتی، کابینه‌های نهم و دهم را تجربه کردند و اینک برخی از مجلسیان هم از ضرورت وجود معلم اخلاق در مجلس سخن می گویند.

به گزارش «تابناک»، اینک اما گویا مجلس هم احساس می‌کند به معلم اخلاق نیاز دارد تا این معلم کاری کند که نمایندگان حریم میان خود و دولتمردان را رعایت کنند؛ حریمی که گاه دولتمردان و سیاستمداران  به آن تجاوز می‌کند و گاه مجلس خود آن را رعایت نمی‌کند.

بنا بر این گزارش، روز گذشته یکی از نمایندگان مجلس در این باره گفته بود: اوضاع كنوني به گونه‌اي شده است كه مسئولان در نشست‌های خصوصي از يكديگر تعريف و تمجيد می‌کنند، ولی در پشت تريبون‌ها، سخنان سخيفي می‌گویند؛ بنابراین، گویا عمل و موازين اسلامي و فرمايش‌های مقام معظم رهبر انقلاب در میان برخي مسئولان كمرنگ شده است.

وی با اشاره به تشكيل مجلس نهم در سال جديد گفته است: در سال 91 مي‌توان از شيوه‌هايي همچون به كار گرفتن استاد اخلاق براي نمايندگان مجلس نهم بهره گرفت تا فضاي مناسبي براي حفظ حريم دولت و مجلس پدید آيد.

اما پرسش اینجاست، آیا این معلم اخلاق است که می‌تواند باعث ترغیب نمایندگان به نگه داشتن حریم‌های اخلاقی شود؟ آیا تجربه معلم اخلاق در هیأت دولت آنقدر مثمر ثمر بوده است که مجلس هم می‌خواهد چنین تجربه ای را از سر بگذراند؟ آیا معضل بی اخلاقی‌های موجود، تنها کمبود موعظه و نصیحت‌های اخلاقی است؟

حفظ حریم دو نهاد، بیش از آن که مسأله‌ای اخلاقی باشد، مسأله‌ای مدیریتی است؛ یعنی دو نهاد بدانند حدود و مرزهای وظایف و اختیاراتشان چیست و تا کجا می‌توانند پیش روند و کجا متوقف شوند. در برخی از نهادها، این مرزها کاملا مشخص است و در برخی موارد، اصلا مشخص نیست و این قانونگذار است که اگر عیب و نقص یا ابهامی در این مرزبندی‌ها می‌بیند، باید در رفع آنان بکوشد؛ مسأله‌ای که متأسفانه در مجلس هشتم کمتر رخ داد و طرح‌های مطرح در کمیسیون‌های گوناگون مجلس آنقدر محدود و معدود است که اصلا نمی‌توان به آن اشاره‌ای کرد.

در واقع مجلس با تصویب قانون درست، می‌تواند کاری کند که یک مسئول بی اخلاق هم نتواند بی‌اخلاقی کند، آنکه در او موعظه هم اثر نمی‌کند نتواند بی اخلاقی کند.

فرض کنید در تریبون مجلس، وزیر یا مسئول دولتی صراحتا و یا تلویحا به مجلسیان توهین کند و یا بالعکس. اینجا نمی‌توان گفت که باید سکوت کرد، چون آیین نامه در این باره مسکوت است. آیین نامه باید به گونه‌ای باشد که شخص نتواند بی اخلاقی کند و اگر کرد در مقابلش بایستد. اینجا موعظه تأثیر ندارد. تعیین حریم‌ها و حدود‌هاست که افراد را تابع می‌کند.

توجه به اخلاق خوب و پسندیده است، اما این توجه با یک موعظه ساده چند دقیقه ای به دست نمی آید. مجلس دست‌کم می‌تواند از جانب خود، ریشه بی اخلاقی‌ها را بخشکاند. در مسائلی که در جلسه سؤال از رئیس جمهور پیش آمد و مجلسیان احساس کردند که به آنان توهین شده است، آِیا جز این بود که آیین نامه مجلس درباره سؤال از رئیس جمهور ناقص و ناکارآمد بود؟ آیا کم نصیحت و توصیه اخلاقی در این سال‌ها ارائه شده است؟ چرا این نصایح اثر نمی‌کند؟ خیلی ساده است یا طرفین خود را ملزم به رعایت اخلاق نمی‌دانند که این خود یک مسأله است و یا طرفین به دلیل نقصان قانون خود را محقق می‌دانند و حریم دیگری را حریم خود می‌دانند. قانونگذار اکنون وظیفه تعریف حریم‌ها را دارد. نمی‌توان با نام بردن از معلم اخلاق پشت وی پنهان شد و ناکارآمدی‌هایی را که باعث بی اخلاقی‌ها و حریم شکنی‌ها می‌شود، نادیده گرفت؛ همیشه بهترین راهکار کوتاهترین آن نخواهد بود.