صادرات غیرنفتی، نقطه اتکای ایران در برابر تحریم‌ها

از زمان ریاست‌جمهوری کلینتون تا‌کنون ایران همواره از طرف کشورهای غربی تحریم شده است و از آن زمان تا‌کنون همواره حلقه تحریم‌ها علیه کشور ما تنگ‌تر شده است. بدون شک ایجاد تحریم‌های جدید و افزایش فشار از طرف دیگر کشورها مشکلات و کمبودهایی را در کشور ایجاد می‌کند و نمی‌توان اثرات سوء تحریم‌ها بر اقتصاد کشور را نفی کرد اما مسلما مهم است تلاش کنیم تا اثرات تحریم‌ها بر کشور را کاهش دهیم و این آسیب‌ها را به حداقل ممکن برسانیم.

در این شرایط اقتصادی شاید برای کشور فرصت مناسبی پیش آمده است که از اقتصاد تک محصولی و صادرات غیرنفتی رهایی یافته و گام‌هایی در راستای تقویت صادرات غیرنفتی‌ بردارد. اگرچه این موضوع کار چندان آسانی هم نیست.

ما باید در نظر داشته باشیم که چنانچه نفت ایران تحریم شود مشکلات عدیده‌ای برای کشور پیش می‌آید که برای جلوگیری از آن باید صادرات غیرنفتی را افزایش دهیم و شرایط را به سمتی ببریم که صادرات غیرنفتی جایگزین صادرات نفتی شود. با این اقدامات و تقویت بخش‌های تولیدی و سازندگی بیشتر در کشور می‌توان سال به سال حجم این محصولات را افزایش داد و حجم صادرات غیرنفتی هم از نظر کمی و هم از نظر ریالی و ارزی باید چشمگیر شود. تا در درازمدت دیگر نیازی به صادرات نفت نداشته باشیم. با این حرکت می‌توان نفت را برای آیندگان هم ذخیره کرد.

اما در مقطع فعلی تنها راه موجود اتکا به صادرات غیرنفتی است تا بتوانیم با راهکارهای جدید و با کمک بخش تولید حجم صادرات غیرنفتی را افزایش دهیم.

با یک برنامه‌ریزی درست و اصولی باید به سمتی حرکت کرد که بخشی از درآمد کشور از محل خدمات و یا دریافت مالیات در کشور تامین شود؛ راهکاری که کشورهای مختلف و از جمله کشورهای اروپایی سالیان دراز است که آن را عملی کرده و منبع درآمدی آنها محسوب می‌شود.

البته باید در نظر داشت که در سال‌های اخیر و با تنگ‌تر شدن حلقه تحریم‌ها باید اقداماتی در راستای افزایش صادرات غیرنفتی انجام می‌دادیم که این اقدامات هنوز انجام نشده است. از طرف دیگر نه تنها صادرات بلکه واردات بی‌رویه هم داشته‌ایم به‌نحوی که میوه یا مرکبات ما هنوز برداشت نشده و یا به‌دلیل عدم‌صرفه اقتصادی کشاورز و باغدار ایرانی محصول خود را برداشت نمی‌کند و ما این محصولات را از طرف دیگر وارد کشور می‌‌کنیم. این واردات طیف متنوع محصولات را شامل می‌شود و متأسفانه دولت هم هیچ نظارتی بر افزایش بی‌رویه واردات کشور ندارد. نمایندگان مجلس تلاش کردند با افزایش تعرفه واردات کالاها مانع ورود آنها به کشور شوند اما تغییری در روند موجود ایجاد نشده و این اقدامات روز به روز ضربه‌های مهلک و سنگین‌تری بر اقتصاد کشور وارد کرده است.

‌در این‌که با حرف و شعار نمی‌توان صادرات غیرنفتی را به جایی رساند که بتواند جای صادرات نفتی را بگیرد هیچ شکی نیست ما اکنون معتقدیم حجم صادرات غیرنفتی در رابطه با گذشته افزایش یافته است. اما هنوز این حجم صادرات کافی نیست باید یک برنامه‌ریزی صحیح داشته و مشخص کنیم به چه اهدافی باید برسیم و برای آن اهمیت بسزایی قائل شویم تا با این روش بخشی از مشکلات را حل کنیم. آرزوی ما این است که ایران روزی به جایگاهی برسد که صادرات غیرنفتی آن در جایگاه مناسبی باشد.

عبدالرضا ترابی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس