ستایش یک نامه در زمینه آلودگی هوای تهران

احتمالا در رسانه ها خوانده اید که رییس دیوان عالی کشور اخیرا نامه ای به رییس جمهوری با موضوع آلودگی هوا نوشته اند.(متن نامه را اینجا ببینید)

شخصا ارسال این نامه به رئیس جمهوری را از طرف یک مقام عالیرتبه قضایی به فال نیک می گیرم چرا که این اقدام بی سابقه بوده و تاکنون در این سطح قضایی، هیچ مسئولی به این موضوع ورود پیدا نکرده است. دیده می شود که در این نامه صراحتا تاکید شده که این نامه با اخلاص و به دور از هرگونه شائبه سیاسی نوشته شده است. این امر به این معناست که داشتن هوای پاک، در هیچ دوره ای سیاست و سیاست بازی نمی شناسد چرا که همگان از هر جناح سیاسی که باشند از یک هوا تنفس می کنند. این امر با هوشمندی در این نامه مطرح شده است که آلودگی هوا موضوعی سیاسی نیست و کسانی که درباره هوا صحبت می کنند انگ سیاسی برنمی تابند.

نکته دیگر، تاکیدی است که بر خودروهای شخصی و دولتی صورت گرفته است. ذکر کلمه دولتی نیز بسیار به جا بوده است.اگرچه تعداد خودروهای دولتی به مراتب کمتر از خودروهای شخصی است اما متاسفانه شرایط این خودروها بسیار بدتر از خودروهای شخصی بوده و به آلودگی هوا دامن می زنند. اما متاسفانه آلایندگی این خودروها جدی گرفته نمی شود. به ویژه برخی از سرویس های دولتی و ارگان های نظامی که بعضا اتوبوس هایی بوده اند که به دلیل فرسودگی از دایره حمل و نقل برون شهری کنار گذاشته شده اند، اما با اعمال تغییراتی در شهر به عنوان سرویس ارگانهای دولتی و نظامی تردد می کنند و این مسئله یکی از نگرانی های جدی مدیریت شهری تهران است.

 در این نامه همچنین به خطرناک شدن وضعیت آلودگی هوا اشاره شده است این در حقیقت همان چیزی است که دست اندرکاران در بحث هوا در شهرداری نیز همواره روی آن تاکید کرده اند اما مسئولان دولتی در پاسخ می گویند وضعیت هوا به لحاظ گازها خوب است و مشکلی جز به سبب ذرات معلق با قطر کمتر از دو ونیم میکرون وجود ندارد که این مورد قبول نیست، چرا که بر اساس استانداردها شاخص کیفیت هوای تهران در بیشتر روزهای سال ناسالم است. نمی توان انکار کرد که استانداردهای خودرو ارتقا یافته و با وجود اضافه شدن تعداد زیادی خودرو به پایتخت، وضعیت بحرانی نیست اما قصورها را هم باید دید.

اشاره آیت الله محسنی گرکانی به واژه «تدبیری عمیق و ماندگار» در این نامه نشان از آن دارد که اقدامات هیجانی و نشات گرفته از احساسات همچون آبپاشی تهران و نصب فن های بزرگ برای جابه جایی هوا، عملی نیست و کاهش آلودگی هوا برنامه ای میان مدت و طولانی مدت همراه با تدبیر و منطق می خواهد. هر چند قرار بود هیات دولت بعد از چندین سال بی برنامگی در موضوع الودگی هوای تهران در هفته هوای پاک برنامه جامعی را برای کاهش آلودگی هوا تصویب و ابلاغ کند اما متاسفانه حدود یک ماه از آن تاریخ می گذرد و خبری از تصویب این برنامه نشده است.
بنابراین عملا تهران در حال حاضر برنامه ای برای کاهش آلودگی هوا ندارد و اقداماتی چون ارتقای استانداردهای سوخت و خودرو که در چندماه اخیر انجام شده است نه بر اساس برنامه بلکه بر اساس نیت خیرخواهانه و ارتباطات شخصی مدیران محیط زیست کشور به ویژه معاون محیط انسانی این سازمان بوده است.

 در نامه با تاکید بر شهامت و شجاعت رئیس جمهور، دیده می شود خواسته شده تا حداقل پایه‌ها و شالوده و زیر بنای طرح مزبور آغاز شود تا دولت بعد به ناچار اقدام به تکمیل آن کند. متاسفانه باید بگویم این پایه ها و شالوده وجود داشت اما مسئولان فعلی دولتی به آن توجهی نکردند. از سال ۷۹ برنامه جامع کاهش آلودگی هوا که ۱۰ ساله بود مصوب شد و علاوه بر آن طی ۱۵ سال از برنامه دوم توسعه تا برنامه پنجم، همواره دولت در هر ژنج سال یکبار مکلف به کاهش آلودگی هوا شده اما چنین امری محقق نشده است. خوب است قوه قضائیه تدبیری اتخاذ کند تا به شیوه مدیریتی مسئولان دولتی که مصوبه مجلس و یا حتی دولت را اجرا نمی کنند رسیدگی شود. پیشنهادی نیز در این زمینه تحت عنوان کارگروه ویژه آلودگی هوا و یا حتی دادگاه ویژه آلودگی هوا در قوه قضائیه ارائه شده است.

در این نامه در موارد پس از آن نیز به گسترش مترو به عنوان شاه کلید آلودگی هوا اشاره شده که متاسفانه دیده می‌شود مصوبات مجلس در این زمینه مثل اعطای دو میلیارد دلار از صندوق ذخیره ارزی حتی مورد قبول مسئولان دولتی نیست و به راحتی بیان می کنند که قانون را قبول ندارند! استفاده از متخصصان، بحث دولت الکترونیک و کاهش سفرهای زائد درون شهری  و مدل سازی سالم برای هوای پاک نیز از موارد دیگری است که به حق و با هوشمندی تمام در این نامه آورده شده است.

این نامه با حدیثی از حضرت علی (ع) پایان یافته که ایشان فرموده اند:هر کس در انجام عمل کوتاهی کند سرانجام به هم و غم گرفتار خواهد شد. من شیفته این کلام مولا شدم. چرا مسئولین ما فکر می کنند کم کاری و بی توجهی در مسئولیتشان روزی دامن خود آنها را نمی گیرد.صاف و صادقانه می گویم چرا فکر می کنیم فرزند فلان مسئول ارشد امکان ندارد در اثر آلودگی هوا به سرطان مبتلا شود؟ اگر من مسئول تعمدا و یا حتی سهوا سنگ مقابل چرخ اقدامات کاهنده آلودگی هوا گذاشتم آیا گمان می کنم دودش در چشم دیگران می رود؟! ای کاش این مسئولین عزیز می توانستند درد و رنج کودکان بسیاری را که در موسسات حمایت از کودکان سرطانی زندگی می کنند تا کمی از دردی که می کشند کاسته شود از نزدیک احساس کنند. ازکلام مولا می توان استنباط نمود اگر مسئولان ذیربط عمیق تر در باب آلودگی هوا بیندیشند و عمل کنند شاید فردا کودکان خودشان گرفتار دیو سرطان و… نشوند…

به همین راحتی…


*کارشناس ارشد محیط زیست