صفري: سياست پارلمان اروپا دوگانه است

معاون اروپاي وزارت امور خارجه مخالفت جمهوري اسلامي ايران با رويكردهاي يك جانبه گرايانه در عرصه بين‌المللي را از ويژگي‌ها و شاخص‌هاي مختص در شرايط نوين جهان دانست.

برخي اعضاي اتحاديه اروپا با ايران همسو هستند
مهدي صفري، معاون اروپاي وزارت امور خارجه كشورمان در گفت‌وگو با ايسنا در پاسخ به سوالي درباره تقابل اروپا و آمريكا بر سر ايران و نيز حاكميت بر جهان تصريح كرد: مخالفت جمهوري اسلامي ايران با رويكردهاي يك جانبه گرايانه در عرصه بين‌المللي نيز از ويژگي‌ها و شاخص‌هاي مختص در شرايط نوين بوده و برخي از اعضاي اتحاديه اروپا از چنين سياست و رويكردي حمايت كرده و با جمهوري اسلامي ايران داراي موضع همسو هستند. مخالفت اتحاديه اروپا با قانون داماتو و ورود شركت‌هاي اروپايي به همكاري با ايران در برخي از طرح‌ها و موضوع اشغال عراق و مخالفت‌هايي كه از جانب كشورهاي اتحاديه صورت گرفت به چالش جدي در اتحاديه تبديل و بسياري از اهداف سياست خارجي و امنيتي مشترك آن را تحت تاثير قرار داد و نشان داد كه رويكرد يكجانبه گرايي را برنمي‌تابند. البته كم رنگ و پررنگ شدن اولويت‌هاي اعضا در اين ارتباط كه به طور دوره‌اي رياست اتحاديه را به عهده مي‌گيرند تا حدودي باعث تحت‌الشعاع قرار گرفتن اين موضوع و فراز و نشيب در نوع رويكرد آن‌ها مي‌شود.

صدور گاز به اروپا داراي منافع قابل توجهي براي ايران است
اين ديپلمات ارشد كشورمان در ادامه با اشاره به مشكل تامين انرژي در اروپا و نقشي كه ايران مي‌تواند در اين راستا ايفا كند، گفت: مشكل كمبود منابع تامين انرژي، به‌خصوص در زمينه‌ي گاز طبيعي اروپا را با چالش‌هاي جدي مواجه كرده و وابستگي كشورهاي اروپايي به منابع خارجي براي تامين گاز، باعث آسيب‌پذيري قابل توجه آنها به‌ويژه در برابر روسيه تنها تامين كننده‌ي اصلي گاز اروپا شده است.

وي ادامه داد: در حال حاضر اتحاديه اروپايي حدود 44% از گاز مورد نياز خود را وارد مي‌كند كه روسيه، نروژ و آفريقاي شمالي بزرگ‌ترين عرضه كنندگان گاز به اروپا مي‌باشند. در اين ميان روسيه با تامين 41% از گاز وارداتي كشورهاي عضو اتحاديه اروپايي كه برابر با 19% از كل مصرف گاز اروپا مي‌باشد، عرضه كننده‌ي بلامنازع گاز به اروپا مي‌باشد. از سوي ديگر به دليل كاهش ذخاير گازي كشورهاي اروپايي و هم‌چنين افزايش مصرف، ميزان واردات گاز طي سال‌هاي آتي از رشد چشمگيري برخوردار خواهد بود. در حال حاضر مصرف گاز اتحاديه اروپايي حدود 492 ميليارد متر مكعب مي‌باشد و بر اساس برآوردهاي انجام شده ميزان مصرف سالانه 100 تا 200 ميليارد متر مكعب افزايش خواهد يافت.

به گفته صفري، دولتمردان اروپايي طي سال‌هاي اخير با درك واقعيت‌هاي مذكور به منظور كاهش ميزان آسيب‌پذيري خود، تلاش كرده‌اند سياست واحدي در عرصه‌ي انرژي طراحي و پي‌گيري كننند كه از جمله اقدامات اتحاديه اروپايي، طرح متنوع‌سازي منابع تامين انرژي و تاسيس خطوط لوله جديد مي‌باشد كه مهم‌ترين آنها خط لوله نابوكو براي انتقال منابع گاز درياي خزر و برخي كشورهاي خاورميانه به اروپا پيش‌بيني شده است.

وي ادامه داد: اگرچه در زمان طرح موضوع خط لوله نابوكو از منابع گاز جمهوري اسلامي ايران به عنوان اصلي‌ترين تامين كننده‌ي گاز مورد نياز خط لوله نام برده شد، ولي با گذشت زمان و افزايش فشار آمريكا، كشورهاي اروپايي سعي كردند گزينه‌هاي ديگري را پيدا كنند.

صفري صدور گاز به اروپا و افزايش وابستگي اين كشورها به منابع انرژي جمهوري اسلامي ايران داراي منافع قابل توجهي براي كشورمان ارزيابي كرد و گفت: از يك سو ايران مي‌تواند در يك فضاي رقابتي‌تر گاز خود را صادر كند و از سوي ديگر امنيت انرژي اروپا به امنيت كشورمان گره خواهد خورد و اين وابستگي باعث خواهد شد كشورهاي اروپايي در تعامل با ايران واقع‌بينانه‌تر عمل نمايند.

الگوي رفتاري مشابه مناسبات ايران با اغلب كشورهاي اروپاي شرقي
معاون وزير امور خارجه در ادامه در پاسخ به پرسشي در مورد جايگاه ايران در ميان كشورهاي اروپاي شرقي اظهار داشت: مناسبات جمهوري اسلامي ايران با اغلب كشورهاي اروپاي شرقي تقريبا از يك الگوي رفتاري مشابه متابعت مي‌كند و طي سه دهه‌ي گذشته تحت تاثير تحولات بين‌المللي با نوساناتي مواجه بوده است. در واقع روابط كشورمان با اين كشورها را مي‌توان به دو دوره پيش و پس از فروپاشي بلوك شرق تقسيم كرد.

وي افزود: پيروزي انقلاب اسلامي و چرخش اقتصادي كشورمان به سوي دول نسبتا پيشرفته بلوك شرق سابق جهت تامين نيازهاي اساسي بازسازي اقتصاد خود و متقابلا استقبال قابل توجه كشورهاي اروپاي شرقي از اين رويكرد موجب شكوفايي روابط كشورمان خصوصا در بعد اقتصادي و تجاري با كشورهاي فوق در دهه‌ي 1360 گرديد؛ به نحوي كه در اين برهه مبادلات تجاري جمهوري اسلامي ايران با اغلب كشورهاي مذكور از مرز 500 ميليون دلار گذشت و سطح مراودات و همكاري‌هاي دوجانبه در زمينه‌هاي مختلف به نحو چشمگيري فزوني يافت.

وي گفت: اما با آغاز تحولات وسيع جهاني در اوايل دهه‌ي 1990 كه نظام بين‌الملل را شديدا متحول نمود، مناسبات اين كشورها با جمهوري اسلامي ايران نيز دستخوش تغييرات وسيع گرديده به نحوي كه حجم مبادلات تجاري با تعدادي از اين كشورها به زير 20 ميليون دلار تقليل يافت و از ميزان مراودات و رفت و آمدها شديدا كاسته شد.

به اعتقاد صفري، طي سال‌هاي اخير با تكميل پروسه‌ي الحاق به اتحاديه اروپايي و كسب فراغت نسبي اين كشورها جهت آغاز تعامل و همكاري با شرق از يك سو و طرح برخي موضوعات مهم راهبردي همچون موضوع تامين امنيت انرژي و متنوع‌سازي منابع انرژي اروپا موجب گرديده كه كشورهاي شرق اروپا به عنوان مسير اصلي ترانزيت انرژي نگاه ويژه‌اي به جمهوري اسلامي ايران داشته باشند.

صفري سپس روابط ايران و اروپا به خصوص سه قدرت اروپايي را مورد بحث قرار داد و خاطرنشان كرد: روابط و تعامل ايران با اروپا از جمله قديمي و كهن‌ترين روابط و مناسبات مي‌باشد. ما با يكايك كشورهاي اروپايي داراي مناسبات با قدمت طولاني در زمينه‌هاي سياسي و اقتصادي و فرهنگي هستيم. موقعيت، نفوذ و نقش ايران در منطقه مهم خليج‌فارس و خاورميانه و به خصوص برخورداري آن از ويژگي‌هاي منحصر به فردي چون منابع غني خاصه نفت و گاز و نقشي كه در كمك به انتقال امن انرژي از تنگه استرتراتژيك هرمز در خليج‌فارس و نقش ستون ثبات در منطقه دارد؛ از مهم‌ترين دلايل رويكرد اروپايي‌ها به داشتن روابط و مناسبات با ايران مي‌باشد.

وي ادامه داد: علاوه بر آن، تحولات حادث در منطقه و بخصوص پيروزي انقلاب اسلامي و طرد سلطه‌پذيري و نظام سلطه از نقاط ممتازي است كه براي ايران و رويكرد خارجي آن به وجود آورده است. فروپاشي بلوك شرق و اضمحلال اتحاد شوروي نيز از جمله تحولات مهمي بود كه پيامدهاي آن افزايش نقش و اقتدار جمهوري اسلامي ايران در آسياي ميانه و قفقاز و ايفاگري نقش در راستاي برقراري ثبات، آرامش و توسعه پايدار در اين منطقه پراهميت را به دنبال داشت. ضمن اينكه نفع جمهوري اسلامي ايران نيز در اين است كه با اتحاديه اروپا هم در سطح دوجانبه كشورهاي عضو و هم در قالب يك مجموعه منطقه‌اي داراي مناسباتي مبتني بر احترام و منافع متقابل باشد.

وي حجم مبادلات تجاري جمهوري اسلامي ايران با اتحاديه اروپا در سال 2007 را بالغ بر 5/23 ميليارد يورو عنوان كرد كه 835/13 ميليارد يورو صادرات ايران به اتحاديه و 10 ميليارد يورو واردات ايران از اتحاديه را تشكيل مي‌دهد.

وي گفت: بر اين اساس ايتاليا؛ آلمان، فرانسه،‌ اسپانيا و هلند به ترتيب مقام اول تا پنجم را در اين سال در همكاري تجاري با جمهوري اسلامي ايران به خود اختصاص داده‌اند.

آلمان بايد مستقل درباره كيفيت روابطش تصميم بگيرد
معاون وزير امور خارجه با اشاره به روابط ايران و آلمان، با ياد‌آوري اين كه سابقه روابط ايران و آلمان به بيش از چهارصد سال پيش برمي‌گردد، تصريح كرد: روابط صنعتي ايران و آلمان نيز سابقه‌اي كهن داشته و به 150 سال مي‌رسد. بر اين اساس؛ آلمان يكي از شركاي اصلي تجاري ايران و آلمان بستر مناسبي براي همكاري گسترده‌تر در حوزه‌هاي سياسي، اقتصادي، فرهنگي و همچنين روابط منطقه‌اي را فراهم ساخته است.

وي افزود: دخالت كشورهاي ثالث در روابط دوجانبه ميان آلمان و جمهوري اسلامي ايران امري مذموم و ناپسند است. دو كشور بايد به صورت مستقل در مورد كيفيت روابط خود تصميم‌گيري كنند. فشار كشور ثالث بر آلمان براي كاهش حجم روابط تجاري امري است كه خود شركت‌هاي آلماني از آن ناخرسند بوده و از آن شكوه دارند.

سايه سنگين سياست‌هاي خصمانه انگليس بر روابط دوجانبه
صفري سپس در مورد روابط ايران و انگليس با بيان اينكه روابط جمهوري اسلامي ايران و انگليس در دوران پس از انقلاب اسلامي، هيچ گاه عاري از تنش نبوده است، اضافه كرد: سياست‌هاي خصمانه انگليس در بحث فعاليت‌هاي صلح‌آميز هسته‌يي ايران به صورت باني و يا همباني شدن و حمايت قاطع در صدور سه قطعنامه عليه ايران در شوراي امنيت سازمان ملل متحد، سايه بسيار سنگيني را بر روابط دو كشور گسترانده است.

وي افزود: خارج كردن نام سازمان تروريستي منافقين از فهرست سازمان‌هاي تروريستي در انگليس،‌ از آخرين اقدامات ستيزه جويانه دولت ملكه انگليس عليه ايران مي‌باشد. به نظر مي‌رسد همان گونه كه دولتمردان پيشين انگليس در تاريخ نيم قرن گذشته اقدامات بسيار منفي در كارنامه روابط خود با ايران داشته‌اند اكنون نيز شاهد پي‌آمدهاي منفي آن مي‌باشند. دولتمردان كنوني انگليس نيز از اين پيشينه درس نگرفته و خود زمينه‌ساز ذهنيت بسيار منفي نسل آينده ايران از روابط با اين كشورها اروپايي هستند.

صفري در مورد بحث‌هاي مربوط به باغ قلهك نيز اظهار داشت: مالكيت باغ قلهك در دستگاه قضايي كشور در دست بررسي قرار دارد. سفارت انگليس اقدام به برخي كارهاي غيرقانوني در باغ قلهك تهران كرده كه موضوع توسط مراجع ذي‌ربط در دست پيگيري است.

وي همچنين روابط پارلماني ايران و انگليس در حد نامطلوبي توصيف كرد و حجم مبادلات تجاري بين جمهوري اسلامي ايران و انگليس در سال 2006 را بالغ بر 2/242 ميليون پونده اعلام كرد كه از اين ميزان، مجموع صادرات ايران به انگليس برابر 7/71 ميليون پوند و واردات جمهوري اسلامي ايران از انگليس هم 5/400 ميليون پوند بوده است.

فرانسه نقش منطقه‌يي ايران را ناديده نگرفته
معاون اروپاي وزير امور خارجه در بخش ديگري از اين گفت‌وگو روابط ايران و فرانسه را مورد بحث قرار داد و با بيان اينكه در يك سال گذشته فرانسه بعد از روي كار آمدن ساركوزي در موضوع هسته‌يي جمهوري اسلامي ايران تحرك بيشتري از خود نشان داده و در تلاش است تا آن را از طريق تصميمات 1+5 به پيش ببرد، تاكيد كرد: اين كشور در مقاطعي پا را از اين فراتر نهاده و مبتكر ارائه پيش نويس قطعنامه شوراي امنيت سازمان ملل متحد عليه جمهوري اسلامي ايران بوده است. از سويي علي‌رغم تحولات مثبت در ارتباط با برنامه‌هاي هسته‌اي صلح‌آميز ايران هنوز شاهد اظهارات نسبتا تند مقامات فرانسوي از جمله رييس جمهور اين كشور در اين زمينه مي‌باشيم.

وي ادامه داد: با اين وجود هر چند فضاي روابط سياسي دو كشور متاثر از موضوع هسته‌يي مي‌باشد و طي ماه‌هاي اخير اظهارات و موضع‌گيري مقامات فرانسوي لحن صريح‌تري به خود گرفته ولي واقعيت اين است كه فرانسه نقش منطقه‌اي جمهوري اسلامي ايران را به ويژه در افغانستان ناديده نگرفته و از جمله در كنفرانس بازسازي افغانستان كه در پاريس برگزار شد، شاهد حضور وزير امور خارجه كشورمان بوديم.

به گفته صفري، فرانسه يكي از كشورهاي علاقمند به توسعه همكاري‌هاي تجاري – اقتصادي با جمهوري اسلامي ايران مي‌باشد و حجم مبادلات دو كشور در سال گذشته بالغ بر سه ميليارد و 149 ميليون يورو بوده است.

وي ادامه داد: مقامات فرانسوي به طور غيرعلني نگراني و مخالفت خود را با بحث تحريم‌هاي مورد نظر آمريكا عليه ايران اعلام داشته و همچنان مايل به افزايش حضور و سرمايه‌گذاري در زمينه‌هاي مختلف در ايران مي‌باشند.

ايتاليا اولين شريك تجاري ايران
صفري همچنين ايتاليا را اولين شريك تجاري ايران در بين كشورهاي عضو اتحاديه اروپايي عنوان كرد كه علي‌رغم فشارهاي موجود در ارتباط با بحث هسته‌يي، شركت‌هاي ايتاليايي همچنان جهت استمرار و گسترش فعاليت در ايران تاكيد دارند كه از جمله مي‌توان به شركت‌هاي عظيم نفتي ايتاليايي "اني" و "انل" اشاره كرد كه خواستار افزايش سرمايه‌گذاري در طرح‌هاي نفت و گاز كشورمان و به ويژه در پارس جنوبي ابراز تمايل نموده و اخيرا مذاكراتي بين مقامات اين كشور با وزارت نفت صورت گرفته است.

وي همچنين ‌همكاري در توسعه فازهاي 4 و 5 حوزه گازي پارس جنوبي، توسعه حوزه نفتي بلال، اكتشاف و استخراج حوزه نفتي دراخوين، اعلام آمادگي شركت اني آمادگي براي اجراي فازهاي 12 و 13 و همچنين فازهاي 20 و 21 پارس جنوبي، اعلام آمادگي شركت انل و اديسون ايتاليا براي اجراي طرح‌هاي گاز و انتقال گاز طبيعي از ايران به اروپا، انعقاد 27 قرارداد به ارزش 7/1ميليارد دلار با هشت شركت ايتاليايي جهت اجراي پروژه‌هاي پتروشيمي را از جمله همكاري‌هاي ايران ايتاليا در زمينه انرژي عنوان كرد.

نارضايتي اسپانيا نسبت به وزن سه قدرت اروپايي در حل بحران‌هاي بين‌المللي
معاون وزير امور خارجه همچنين با تاكيد بر نقش آفريني اسپانيا در فرآيند گفتگوهاي سه قدرت اروپايي با جمهوري اسلامي ايران پيرامون مساله‌ هسته‌يي در مورد روابط ايران و اسپانيا خاطرنشان كرد: ميزباني دو دور مذاكرات دبير شوراي امنيت ملي با خاوير سولانا و نقش واسطه‌اي كه در ابلاغ پيام‌هاي طرفين (ايراني و سولانا) به عهده گرفته بود، نشان مي‌دهد اسپانيا نسبت به تقويت وزن و جايگاه سه قدرت اروپايي (انگليس،‌ فرانسه و آلمان) در حل و فصل بحران‌هاي بين‌المللي به ويژه مساله هسته‌يي ايران چندان خشنود و راضي نمي‌باشد.

صفري در بخش ديگري از اين گفت‌وگو با اشاره به توهين به مقدسات اسلامي توسط كشورهاي اروپايي و پيشنهادات و اقدامات ايران براي مقابله با اين قبيل اقدامات، تاكيد كرد: چندي است كه شاهد توهين برخي كشورهاي اروپايي به مقدسات اسلامي مي‌باشيم كه در اين راستا طرح موضوع توسط وزير امور خارجه جمهوري اسلامي ايران در ملاقات با مقامات ارشد سياسي كشورهاي اروپايي و همچنين با ارسال نامه به همتايان اروپايي؛ تلاش براي همراه ساختن ساير كشورها با ايران از طريق تماس‌هاي دوجانبه، منطقه‌اي و بين‌المللي؛ پيگيري موضوع از طريق سازمان كنفرانس اسلامي و همراه كردن كشورهاي اسلامي با ايران؛ پيگيري موضوع در چهارچوب اتحاديه اروپا؛ استفاده از مجامع بين‌المللي نظير شوراي حقوق بشر سازمان ملل، جنبش عدم تعهد و سازمان كنفرانس اسلامي از جمله اقدامات انجام گرفته از سوي ايران مي‌باشد.

سياست دوگانه پارلمان اروپا در قبال ايران
معاون وزير امور خارجه سپس مواضع پارلمان اروپا در قبال جمهوري اسلامي ايران را ناشي از سياست دوگانه اتحاديه اروپا دانست و خاطرنشان كرد: بخشي از پارلمان به دنبال توسعه مناسبات با جمهوري اسلامي ايران به عنوان يك قدرت منطقه‌اي مي‌باشد. سفارت‌خانه‌هاي جمهوري اسلامي ايران در كشورهاي اروپايي و به خصوص سفارت جمهوري اسلامي ايران در بروكسل با نمايندگان پارلمان اروپا در تماس بوده و در تبيين مواضع وديدگاه‌هاي جمهوري اسلامي ايران در خصوص مسائل مختلف رايزني‌هاي خوبي دارند.

وي در مورد روابط ايران و شوراي امنيت و همكاري اروپا نيز اظهارداشت: تاكنون مناسبات رسمي و هدفمندي بين اين مجموعه و جمهوري اسلامي ايران برقرار نبوده است ولي با توجه به واقعيات موجود چنين ضرورتي احساس مي‌شود. اين سازمان يكي از نهادهاي غربي است كه در دوره پس از جنگ سرد، با پيوستن همسايگان شمالي‌مان به آن، در تحولات سياسي و امنيتي محيط پيراموني كشورمان نقش‌آفريني مي‌كند.