سوت سرنوشتساز يك دندانپزشك
گرچه خبر خداحافظي مارك شيلد، داور 35 ساله استراليايي و سرشناس جهان بسياري از فوتبالدوستان دنيا را متعجب كرد، اما در پايان فصل گذشته رقابتهاي بوندسليگا و زماني كه خبر بازنشستگي ماركوس مرك 46ساله به همگان رسيد، خيلي غيرمنتظره نبود.
به نوشته جام جم و به نقل از يوفا و Wikipedia، بيشك قضاوت، يكي از مشكلترين حرفهها در دنياست. قاضي چه پشت ميز دادگاه يا در ميدان مسابقه، حكمي را صادر ميكند و سرنوشتي را رقم ميزند و گاه قضاوتي اشتباه، ممكن است عواقب جبرانناپذيري را به دنبال داشته باشد.
ماركوس مرك و مارك شيلد بموقع سوت خود را آويزان كردند تا دلبستگيهاي آنان به ميدان مسابقه، صدمه جبرانناپذيري به بار نياورد. در اينجا بخش كوتاهي از عملكرد قاضي ميانه ميدان و داور سرشناس فوتبال جهان ماركوس مرك را كه در اوج از حرفه خود كنارهگيري كرد، از نظر ميگذرانيم.
ماركوس مرك، متولد 15 مارس 1962 كايزرسلاترن آلمان، يكي از بزرگترين داوران سطح بالا و باهوش فوتبال جهان بود. او در كارنامه خود 3 دوره بهترين داوري سالهاي 2004، 2005 و 2007فيفا و 6 دوره بهترين داوري ليگ فوتبال آلمان كه ركورد بيسابقهاي است، دارد. همچنين سال 2005 به پاس فعاليتهاي خيريه در هندوستان جايزه شايستگي كميته صليب سرخ آلمان فدرال به او اهدا شد.
اولين قضاوت مرك سال 1988 در 25 سالگي در ليگ جوانان آلمان انجام شد. او 4 سال بعد به جمع داوران بينالمللي پيوست و در تابستان همين سال در رقابتهاي المپيك بارسلونا سوت زد و خودش را به عنوان داوري قابل اعتماد و محكم معرفي كرد.
انتخاب بيسابقه 6 دوره به عنوان داور سال ليگ فوتبال آلمان از افتخارات مرك به شمار ميرود؛ اما هميشه روزگار روي خوشي ندارد. او در ديدار پاياني يورو 2004 بين 2 تيم پرتغال و يونان مورد اعتراض هواداران يوناني قرار گرفت؛ تيمي كه رهبري او در دستان مراجعهكننده مطب دندانپزشكي مرك يعني اتورهاگل بود.
در مسابقههاي جامجهاني 2006 آلمان و در ديدار بين 2 تيم استراليا و برزيل، هري كيول او را متهم به سوتزني به نفع برزيل كرد و در بازي بين تيمهاي ملي آمريكا و غنا، از سوي بوروس آرنا، سرمربي تيم ملي آمريكا و برخي بازيكنان اين تيم بشدت مورد حمله قرار گرفت و اين آخرين مسابقهاي بود كه مرك در جامجهاني سوت زد.
پس از اين ديدارها، او از سوي جامعه داوران فيفا مورد انتقاد قرار گرفت. او باز هم به اردوي داوران دعوت شد، اما رقابتهاي غيرحرفهاي را به عنوان كمكي همراه كرد يا فقط در اردوي داوران حضور داشت.
مرك، همچنين گل كاملا آفسايد تيم وردربرمن را پذيرفته شده اعلام كرد و به ضرر تيم حريف عمل كرد؛ اما خيلي زود به اشتباه خود پي برد و به آن اعتراف كرد، هرچند خيلي دير شده بود. ماركوس مرك اين حادثه را تلخترين لحظه حرفه داورياش ميداند، اما اين حوادث باعث نشد عملكرد مثبت او ناديده گرفته شود.
ماركوس مرك دندانپزشك قابل و داور حرفهاي و سختگير كه يكي از خوشقامتترين داوران بينالمللي نيز بود، در امور مذهبي و اجتماعي نيز فعاليت دارد؛ به طوري كه از سال 1991 خدمات دندانپزشكي خود را به محله فقيرنشين هندوستان برده و به بخش امور خيريه كايزرسلاترن كه در كارهاي مدرسه و خانهسازي و خدمات پزشكي و بهداشتي براي بيخانمانها فعاليت دارد، كمك ميكند.
ماركوس مرك هنگام اعلام بازنشستگي خود گفت: اكنون بهترين موقعيت براي خداحافظي است. بدون خاطراتي منفي كه تمامي نقاط مثبت را تحت تاثير قرار ميدهد. او از سال 1998 تا زمان بازنشستگي خود داوري 333 بازي ليگ و 50بازي بينالمللي را در كارنامه افتخاراتش داشت و معتقد بود درستكاري مهمترين عامل در زندگي شخصي و حرفه داوري است.
اين اعتقاد، نشان از زندگي شرافتمندانه او دارد. مرك خودش را مسوول جامعه نيز ميدانست.
او در رقابتهاي يورو 2004 همراه پير لوييجي كولينا، آندره فريكس و تعدادي ديگر از داوران سرشناس جهان به عنوان سفيران كميته جهاني صليب سرخ انتخاب و از كودكان در جنگ حمايت كردند. «اين وظيفه ماست كه به كودكان كمك كنيم.» از ديگر ويژگيهاي او حمايت شديد از بازي جوانمردانه و هدايت بازيكنان در ميدان بود.
ماركوس مرك در ديدار پاياني مسابقههاي باشگاههاي اروپاي 2003 به خاطر كنترل بازي و ايجاد فضايي به سوي بازي جوانمردانه، لوح تقدير اين رقابتها را نصيب خود كرد. او اعتقاد دارد: «راهنمايي بهتر از تنبيه است.» ماركوس مرك در ديدار بين 2 تيم بايرنمونيخ و هرتابرلين و در واپسين روزهاي فصل گذشته بوندسليگا (2008 - 2007) به حرفه داوري خود خاتمه داد.
گفته ميشود، پس از خداحافظي مرك، بابك رفعتي داور ايرانيالاصل متولد هانوفر آلمان حاضر در بوندسليگا، جانشين او شد. انتخاب رفعتي شايد يكي از بهترين گزينهها بود، چراكه بيشترين شباهت اخلاقي را به مرك دارد. اين داور جوان همچون ماركوس مرك به برقراري ارتباط با ديگران، انتقادپذيري، عدالت، صداقت و درستي بسيار پايبند است.
