چرا ولع خريد بيهوده داريم
در هفتههاي اخير بعضا شاهد بوديم كه برخي مردم بر پايه برخي خبرهاي بياساس، چون تاثير تحريمها بر افزايش هزينه توليد و واردات به بازار و فروشگاهها مراجعه کرده و هر يك به آن ديگري توصيه ميكند بيشتر خريد كند، چون ممكن است چند ماه ديگر مجبور باشد همان جنس را گرانتر بخرد.
چنين واكنشهايي به اخبار گراني باعث شده كه خانههاي برخي به سوپرماركتهاي كوچكي تبديل شود و حتي خريدها علاوه بر كالاهاي اساسي و مواد غذايي به سمت خريد كالاهاي بادوام از جمله لوازم خانگي و خودرو كشيده شود.
اين هجوم در حالي صورت ميگيرد كه مسوولان وزارت صنعت، معدن و تجارت كه متولي بخش توليد و تجارت كشور هستند، بارها اعلام كردهاند كه هيچگونه كمبودي در بازار وجود ندارد و با وجود تنگتر شدن حلقه تحريمها با تدابيري كه انديشيده شده، مشكلي در ورود مواد اوليه و كالاهاي مورد نياز و حتي تامين ارز آن وجود ندارد.
اين در حالي است كه همين افزايش تقاضاي كاذب در شرايطي كه جو رواني بر بازار حاكم ميشود، خود ميتواند عاملي باشد براي بر هم خوردن تعادل عرضه و تقاضا و در نهايت دامن زدن به گرانيها.
بيشك رفتار مردم هنگام افزايش قيمت كالاها در كشورهاي مختلف متفاوت است، در برخي كشورها كه قيمتها همواره وضعيت باثباتي دارد، هنگامي كه قيمت كالايي افزايش مييابد، مردم با نخريدن آن كالا نارضايتي خود را اعلام ميكنند تا دستاندركاران و صاحبان بنگاهها مجبور شوند براي جلوگيري از ضرر بيشتر، قيمتهاي خود را تعديل كنند و اين اتفاق در اين كشورها در حالي روي ميدهد كه اقتصاد اين كشورها آزاد بوده و قيمتها بر اساس مكانيزم بازار عرضه و تقاضا تعيين ميشود و بنگاهها در شرايط رقابتي درصدد هستند تا به منظور جلب مشتري محصول خود را با كيفيت و قيمت مناسب در اختيار مردم قرار دهند و مشتريان خود را از دست ندهند، اما آنچه در رفتار بخشي از مردم ايران هنگام گراني مشاهده ميشود، ولع بيشتر براي خريد است كه خود بر گراني بيشتر دامن ميزند.
طبيعي است كه اثر اين رفتار معكوس اقتصادي مستقيما به خود مردم برميگردد، چرا كه افزايش ناگهاني تقاضا در يك مقطع زماني حتي اگر اثر ساير عوامل را هم در نظر نگيريم، بدون شك باعث افزايش قيمت شده و به دليل خاصيت چسبندگي قيمتها، در آينده نيز حتي با كاهش تقاضا ديگر قيمت به اين راحتي پايين نخواهد آمد.
لذا در شرايط غيرعادي اقتصادي، تنها رفتار اقتصادياي منطقي و معقول است كه از بحرانيتر شدن اوضاع جلوگيري ميكند و مانع فشار بيشتر بر مردم ميشود.
منبع: جام جم
