مسیر حرکت جهان در کجا تعیین می‌شود؟

سرویس اقتصادی ـ دهکده‌ای کوچک در سوئیس از امروز میزبان مجمع جهانی اقتصاد و یا به زبان ساده‌تر اجلاس داووس است؛ اجلاس داووس، نماد تغییری در ساختار جهان و جهانی شدن است که در آن، شرکت‌ها و ثروتمندانی که معنای واقعی یک درصد حاکم بر جهان هستند، روز به روز قدرتمندتر می‌شوند؛ نشان به آن نشان که چند مدیر شرکت ریاست جلساتی را بر عهده دارند که در آن، نزدیک چهل رئیس دولت و ده‌ها وزیر شرکت می‌کنند؛ اما ما گویی از درک اهمیت چنین مجمعی دور مانده‌ایم!

نگاهی داریم به پیشینه و اهمیت اجلاس داووس و اجلاس داووس 2012:

مجمع اقتصاد جهانی چیست؟

بار دیگر روستای كوچك داووس در دل كوه‌های سوییس، به مركز توجهات جهانی تبدیل شده و قرار است، چهل رییس جمهور و یا رییس دولت و ده‌ها وزیر و صدها نماینده بخش‌های اقتصادی در اجلاس امسال مجمع جهانی اقتصاد در داووس شركت كنند.

مجمع جهانی اقتصاد برای نخستین بار در ژانویه سال 1971 میلادی و در داووس سوییس راه‌اندازی شد. در این زمان، گروهی از رهبران تجاری تحت نظارت کمیسیون اقتصادی اروپا و اتحادیه صنعتی اروپا با یکدیگر دیدار کردند.

«کلاوس شواب» آلمانی، استاد دانشگاه ژنو در رشته سیاست‌های تجاری ریاست این گردهمایی را بر عهده داشت. پس از این، وی مجمع مدیریت اروپایی را ـ که یک سازمان غیرانتفاعی بود ـ در ژنو راه‌اندازی کرد و با کمک این مجمع، سران تجاری و صنعتی اروپا را هر ساله در ماه ژانویه به داووس فرا می‌خواند.

در آغاز جلسات داووس روی چگونگی برقراری رابطه اقتصادی کارآمد بین شرکت‌های اروپایی و امریکایی متمرکز بود؛ رخدادهایی که در سال 1973 میلادی روی داد، موجب تغییر جهت گیری داووس از مسایل اروپایی به سمت مسایل جهانی شد. در این سال، فروپاشی مکانیزم نرخ تبادل ارز ثابت و آغاز جنگ اعراب و اسراییل، سبب شد تا مرکز توجه اجلاس داووس از حوزه مدیریتی به سمت مسایل اقتصادی و اجتماعی تغییر کند.

این دو مسأله سبب شد تا در اجلاس سال 1974 میلادی برای نخستین بار رهبران سیاسی نیز دعوت شوند تا مسایل سیاسی جهانی به بحث گذاشته شود. دو سال بعد سیستم عضویت جدیدی ایجاد شد که «هزار شرکت پیشگام جهان» در مجمع مدیریت جهانی نام دارد و به موجب آن، شرکت‌های بزرگ صنعتی به عضویت دایم این مجمع درآمدند.

در سال 1987 میلادی، مجمع مدیریت اروپا به مجمع اقتصاد جهانی تغییر نام داد و با توسعه حوزه کاری خود، تلاش کرد تا اختلافات و مشکلات جهانی را با ایجاد یک چهارچوب بین المللی حل کند.

در سال 1988 میلادی، نخستین بیانیه اجلاس داووس ارایه شد و در همین سال ترکیه و یونان که سالها درگیر جنگ بودند، توافق نامه صلح را امضا کردند و به درگیریها پایان دادند. در سال 1989 میلادی کشورهای کره شمالی و کره جنوبی در جریان نخستین دوره حضور در داووس در سطح وزرا به درگیری خود پایان دادند.

مذاکره تشکیل یک کشور یکپارچه آلمان با تلفیق دو کشور آلمان غربی و شرقی از دیگر فعالیت‌های سیاسی مهمی بود که در اجلاس سالانه داووس انجام شد.

از آن سال به بعد، مجمع جهانی اقتصاد فعالیتهای خود را توسعه داد و هم اکنون این مجمع مرکزی برای مشارکت‌های خصوصی ـ دولتی در حوزه‌های تجاری، مدنی و سیاسی است و به حل بحران‌هایی چون بحران بهداشت در هندیا بحران غذا در کشور‌های قاره آفریقا می‌پردازد.

به تدریج مرکز اطلاعات این مجمع که همیشه مرکز ارایه بینش‌های استراتژیک بود، حوزه کاری خود را گسترش داد و هم اکنون گزارش‌های گوناگونی در زمینه رقابت‌های اقتصادی، گزارش شکاف جنسی در جهان، گزارش ریسک جهانی و گزارش‌های منطقه ای را ارایه می‌دهد.

دیگر رویدادهای مهم در چهارچوب اجلاس داووس از این قرار است:

1992 ـ رییس جمهوری آفریقای جنوبی با نلسون ماندلا و مانگوسوتزو بوثلیز در اجلاس سالانه دیدار کرد و نخستین نشانه‌های همکاری آنها در خارج از آفریقای جنوبی نمایان شد. این همکاری زمینه را برای تغییرات سیاسی در آفریقای جنوبی فراهم کرد.

1994 ـ وزیر خارجه اسراییل و یاسر عرفات پیش نویس تفاهم نامه مشترک در مورد نوار غزه را امضا کردند.

به علاوه بنیاد گیتس پنجاه ملیون دلار برای جلوگیری از افزایش شیوع بیماری ایدز در آفریقا اختصاص داد و بیست میلیون دلار برای مطالعه روی روش‌های جلوگیری از انتقال این ویروس به زنان تخصیص داده شد.

2003 ـ در نشست فوق العاده اجلاس داووس در اردن، کنسول تجاری اعراب تشکیل شد. تشکیل این کنسول پس از پایان جنگ در عراق و به منظور ایجاد رفاه و امنیت در کشورهای عربی خاورمیانه بود. در این سال، منطقه آزاد تجاری خاورمیانه‌ ـ آمریکا به منظور گسترش روابط تجاری آمریکا و اعراب ایجاد شد. در این منطقه آزاد تجاری، بیشتر از پنجاه شرکت بزرگ عربی حضور داشتند که برای ورود به بازارهای جهانی و افزایش قدرت رقابت در عرصه جهانی تجهیز می‌شدند.

2006 ـ در این جلسه، رهبران تجاری جهان توافق کردند که روند مذاکرات خود در مورد سازمان تجارت جهانی را تسریع کنند. بیست و پنج وزیر بازرگانی کشورهای گوناگون که در این اجلاس حضور داشتند، موافقت کردند تا در مسایل کلیدی تجارت بین المللی از قبیل تجارت فراورده‌های کشاورزی، خدمات و فرآورده‌های تولیدی تصمیم گیری درست و سریع داشته باشند.

2009 ـ اجلاس شاهد جدال لفظی نخست وزیران ترکیه و اسرائیل بود؛ این رویداد، راه را بر سیاست‌های جدید ترکیه در خاورمیانه برای احیای امپراتوری عثمانی باز کرد.

اجلاس امسال

یكی از موضوعات اصلی اجلاس امسال، پیدا كردن راهکاری برای بحران ارزی و بدهی‌های كشورهاست.

«كلاوس شواب»، مأسس این مجمع تأكید كرده كه «سیستم كاپیتالسیم در شكل موجود خود، امروز دیگر با جهان ما سازگار نیست. ما موفق نشدیم از بحران مالی در سال 2009 درس بگیریم و به همین خاطر تغییرات جهانی ضروری است».

موضوع اصلی اجلاس «تغییر بزرگ: شکل دادن به مدل‌های جدید» است. چهار موضوع فرعی تشکیل دهنده اصلی مذاکرات مجمع امسال، مدل‌های رشد و بیکاری، مدلهای رهبری و خلاقیت، مدل‌های پایداری (محیط زیست) و منابع و مدل‌های فن‌آوری و اجتماعی هستند.

«آنجلا مركل»، صدر اعظم آلمان، میهمان ویژه امسال این اجلاس خواهد بود و آن را افتتاح خواهد كرد. جمعا 2600 نفر برای شركت در چهل و دومین اجلاس سالانه که از 25 تا 29 ژانویه تشکیل می‌شود، به داووس خواهند رفت كه این یك رقم، ركوردی برای این اجلاس است. این افراد از 1600 مدیر تجاری هزار شرکت عضو مجمع و همچنین از کارآفرینان، رهبران جوان در سطح جهانی و نمایندگان جوامع مدنی، رسانه‌ها، دانشگاهیان و هنرمندان تشکیل می‌شود.

افزون بر مركل، نخست وزیر انگلیس، رییس جمهور مكزیك، نخست وزیر هلند و رییس جمهور آفریقای جنوبی نیز در این اجلاس شركت خواهند داشت. نمایندگان نوزده کشور از بیست کشور عضو گروه 20 در این اجلاس شرکت می‌کنند.

همچنین وزیر خزانه‌داری آمریكا، دبیركل سازمان ملل متحد و رؤسای صندوق بین المللی پول و بانک جهانی هم در آن شركت دارند. از سوییس نیز تقریبا همه اعضای شورای فدرال در این اجلاس شركت خواهند كرد و اعضای شورای فدرال به داووس خواهند رفت.

«نبیل العربی» دبیرکل اتحادیه عرب، کاندیداهای ریاست‌جمهوری مصر یعنی عبدالمنعم عبدالفتوح و عمرو موسی هم در این اجلاس مشارکت خواهند کرد.

سران آذربایجان، کانادا، دانمارک، اتیوپی، فنلاند، گرجستان، آلمان، گینه،‌ هائیتی، ایرلند، اسرائیل، اردن، کنیا، مکزیک، مغولستان، مغرب، هلند، نیجریه، پاکستان، پاناما، پرو، لهستان، قطر، سنگاپور، آفریقای جنوبی، سودان جنوبی، سوئیس، تانزانیا، تایلند، تونس، اوکراین و انگلیس در این اجلاس شرکت می‌کنند.

این در حالی است که مخالفین جهانی سازی که مجمع اقتصاد جهانی را در خدمت یک در صد ثروتمند دنیا می‌دانند، برای اعتراض و مخالفت به سوی سوئیس روانه شده‌اند.