ورود غذاهای ارگانيك به سفره ايرانیها
با افزايش نگرانيها در ارتباط با مصرف ميوه و سبزيجات آلوده، مدير دفتر بهبود تغذيه وزارت بهداشت بر ضرورت حمايت از توليد محصولات غذايي ارگانيك تاكيد كرد.
اين در حالي است كه هنوز بسياري نميدانند محصولات غذايي ارگانيك چه ويژگيهايي دارد.
دكتر زهرا عبداللهي در اين باره از توليدكنندگان محصولات غذايي خواست تا مواد خوراكي ارگانيك را با قيمت مناسب به بازار عرضه كنند.
در چنين شرايطي، بتدريج نظر جامعه به سمت محصولاتي جلب شده كه كاملا به طور طبيعي و بدون استفاده از سموم و كودهاي شيميايي پرورش يافتهاند، محصولاتي كه به خاطر طبيعي بودنشان، ارگانيك لقب گرفتهاند و به صورت محدود و با نصب پلاكاردهايي از سوي برخي فروشندگان در ميادين ميوه و ترهبار نيز عرضه ميشوند. همچنين بتازگي اقداماتي از سوي سازمان ميادين ميوه و ترهبار كشور براي توليد محصولات ارگانيك در حال شكلگيري است.
هرچند به گفته مديركل دفتر محيطزيست و توسعه پايدار وزارت كشاورزي، محصولات عرضه شده كنوني دقيقا ارگانيك نيستند، بلكه محصولات گواهي شده و داراي برچسب سلامت هستند كه ميزان نيترات و فسفات در آنها در حد استاندارد است؛ محصولاتي كه جايگزين مناسبي براي محصولات ارگانيك در كشور خواهند بود.
محصولاتي كه ارگانيك ميشوند
دكتر ربابه شيخالاسلام، مدير موسسه تغذيه، سلامت و توسعه، ميگويد: امروزه در سراسر دنيا محصولات ارگانيك از نظر سلامتبخشبودن مورد تاييد هستند. اين محصولات به طور كاملا طبيعي پرورش مييابند، يعني در خاكي كه حداقل به مدت سه سال هيچگونه سم يا كود شيميايي در آن استفاده نشده باشد و هيچ گونه اصلاح ژنتيكي هم در آنها صورت نگرفته باشد، اگر هم كود به محصولات ارگانيك داده شود، صرفا كود حيواني يا گياهي خواهد بود، به اين دليل آزمايشگاههايي كه محصولات ارگانيك را تاييد ميكنند، ابتدا نمونه خاك را آزمايش ميكنند.
چگونه محصولات ارگانيك را بشناسيم؟
مدير موسسه تغذيه،سلامت و توسعه، بهترين راه شناخت محصولات ارگانيك را داشتن برچسب تاييد ارگانيك يا همان برچسبهايي كه مورد تاييد وزارت كشاورزي قرار گرفته باشد، ميداند و اضافه ميكند: برخي موسسات خارجي در كشور وجود دارد كه ميتوانند محصولات كشاورزي را مورد آزمايش و تاييد قرار دهند. از آنجا كه هزينه اعطاي تاييديه توسط اين موسسات، بسيار بالاست، بهرهگيري از خدمات آنها براي كشاورزان ما ممكن و مقرون به صرفه نيست.
مردم هم قدرت خريد محصولات ارگانيكي را كه با قيمت بسيار گرانتر از محصولات غيرارگانيك عرضه شوند، ندارند. در چنين شرايطي انتظار اصلي كشاورزان و مردم معطوف به وزارت كشاورزي براي راهاندازي و تجهيز آزمايشگاههاي كنترل كيفيت محصولات كشاورزي، تدوين و اجراي ساز و كارهايي براي ملزم كردن كشاورزان به توليد محصولات ارگانيك است.
غلامرضا ميركي، مديركل دفتر محيط زيست و توسعه پايدار وزارت كشاورزي نيز با اشاره به اين كه بسياري از كارشناسان كشاورزي برخورداري از رنگ، طعم و اندازه طبيعي و نه بسيار درشت توليدات باغي را از شاخصهاي محصولات ارگانيك تلقي ميكنند، ميگويد: مردم نبايد براي شناخت محصولات ارگانيك صرفا به شاخصهاي ظاهري توجه كنند. البته مشاهده محصولي بسيار درشتتر از اندازههاي معمول ميتواند شكبرانگيز باشد و احتمال تجمع درصد بالايي از نيترات را در آن تقويت كند، اما مطمئنترين راه تشخيص، درج برچسب تاييد سلامت همراه با لوگوي ملي استاندارد روي محصول است. چنين برچسبي بايد تاييدكننده اين مساله باشد كه در تمام مراحل پرورش محصول، نظارت كارشناسي مورد تاييد وزارت كشاورزي بر آن صورت گرفته است. همچنين امكان رديابي محصول از طريق مبدا توليد درج شده روي برچسب ممكن باشد.
ميركي با تاييد اين كه روند استفاده از نهادههاي كشاورزي چون كود و سموم شيميايي به شكلي نظارت نشده، بتدريج كشاورزان و زمينهاي كشاورزي ما را معتاد كرده است، ميگويد: كنترل نشدن بقاياي عناصر مغذي چون نيترات و فسفات در محصولات زراعي و باغي زمينه بروز برخي از بيماريها و تهديد سلامت عمومي مردم را فراهم آورده است.
چرا ارگانيك؟
كارشناسان كشاورزي در معرفي محصولات ارگانيك و دلايل سالم بودن آنها ميگويند، كاهش آلودگي خاك به كودها و سموم موجب باقي ماندن عناصر مفيدي مانند كلسيم، آهن، فسفر، منيزيم و ويتامين C در سبزيها و ميوهها ميشود.
اين محصولات نسبت به انواع گلخانهاي خود نيز برتري دارند، چرا كه اين نوع محصولات به دليل آن كه در مرحله رشد، زمان لازم را طي نميكنند، بسياري از ويتامينها و مواد ضروري را نداشته و نسبت به محصولات ارگانيك، كمبودهاي زيادي دارند.
همچنين تابيده نشدن نور مستقيم خورشيد به محصولات گلخانهاي، آنها را به نوعي با كمبود ويتامين C و ساير مواد مغذي كه براي به وجود آمدن به نور مستقيم نياز دارند، مواجه ميكند.
اين متخصصان اضافه ميكنند محصولات دستكاريشده ژنتيكي حاوي ژنهايي هستند كه باكتريهاي موجود در روده را تغيير ميدهند و موجب مقاوم شدن بدن به آنتيبيوتيكها ميشوند.
از آنجا كه ميوههايي كه دستكاري ژنتيكي ميشوند، براي رسيدن، مدت زمان بيشتري روي درختان ميمانند، رسيدن آنها به تاخير ميافتد و اين تاخير از مواد مغذي محصولات ميكاهد.
محصولات گواهي شده يا ارگانيك؟
ميركي با تاكيد بر اينكه تحقق شرايط توليد محصولات ارگانيك در ايران همچون بسياري از كشورهايي كه ميخواهند به سمت توليد اين محصولات حركت كنند ممكن نيست، ميگويد: توليد محصولات كشاورزي سالم با توجه به نياز سالانه كشور به 100 ميليون تن محصول كشاورزي فقط از طريق توليد محصولاتي كه عناصر مغذي در آنها به اندازه استاندارد باشد، عملي خواهد بود. البته پتانسيل توليد محصولات ارگانيك در كشور زياد است، اما اثبات اجراييشدن درست شرايط توليد و عدالت اجتماعي ميان كشاورزان براي توليد سالانه 100 ميليون تن محصول، نياز به ناظران متخصصي دارد كه شرايط بهرهگيري از آنها در كشور فراهم نيست.
وي با اشاره به اينكه تصويب آييننامه اجرايي مربوط به توليد محصولات گواهي شده از سوي دولت ميتواند گام موثري براي پاياندادن به تهديدهاي ناشي از مصرف محصولات كشاورزي ناسالم و حفظ سلامت عمومي مردم باشد، اضافه ميكند: در حال حاضر توليد محصولات گواهي شده يا برچسبگذاري شده در قالب آييننامه اجرايي، تنظيم شده و مراحل نهايي خود را طي ميكند.
اين محصولات برخلاف ارگانيكها كه با قيمتي دو برابر محصولات ديگر عرضه ميشوند، با اختلاف قيمت جزئي نسبت به محصولات باغي كنوني عرضه خواهند شد.
به نظر ميرسد تصويب آييننامه اجرايي مربوط به توليد محصولات گواهي شده توسط دولت و اجرايي شدن صحيح آن بتواند گام بزرگي تلقي شود و مردم را از ترديدي كه بر حفظ سلامت عموميشان سايه انداخته است، خارج كند.
منبع: جام جم
