چالش وزارت و سازمان بر سر «پزشک امين»

طرح «پزشک امين خانواده» توسط نظام درمان سازمان تامين اجتماعي در استان گيلان به طور آزمايشي اجرا مي شود.

سازمان تامين اجتماعي، حفظ و ارتقاي سلامت بيش از ۳۲ميليون نفر از جمعيت کشور را بر عهده دارد و براي ارائه خدمات مطلوب به اين جمعيت، طرح پزشک امين خانواده را در دستور کار قرار داده است و بر اين باور است که اين طرح، نقش اساسي و مهمي در تحول نظام درمان سازمان تامين اجتماعي کشور خواهد داشت.

بر اساس اين طرح هر يک از بيمه شدگان تامين اجتماعي مي توانند به شکل انفرادي و يا به همراه خانواده يک پزشک را به عنوان پزشک امين خود انتخاب کنند و از خدمات درماني متنوعي بهره مند شوند اين در حالي است که وزارت بهداشت با اجرا شدن اين طرح موافق نيست.

مزاياي طرح

در طرح پزشک امين، مثل پزشک خانواده، پزشک عمومي بعد از معاينه اوليه، براي بيمار بيمه شده پرونده سلامت تشکيل مي دهد تا همه اطلاعات مورد نياز تشخيصي، درماني و سوابق پزشکي را در پرونده سلامت آنان ثبت و نگهداري کند.

مدير عامل سازمان تامين اجتماعي در مورد مزاياي اين طرح معتقد است پزشک امين با تشکيل پرونده الکترونيک سلامت براي هر يک از بيمه شدگان باعث خواهد شد بيماري آن ها به موقع تشخيص داده شده و درمان شوند و به موقع از عوارض تهديدکننده سلامت آنان جلوگيري شود.

رحمت ا... حافظي درباره مزاياي اين طرح به مهر گفت: پي گيري درمان بيماران در مواقعي که به خدمات تخصصي، فوق تخصصي، سرپايي و بستري شدن نياز دارند و از طرفي دسترسي آسان و عادلانه بيمه شدگان به خدمات درماني مورد نياز از مزاياي اين طرح است، بهره مندي از ويزيت رايگان در مراجعه به پزشک امين خود و بهره مندي از مشاوره هاي رايگان تلفني در موارد ضروري از ديگر ويژگي هاي اين طرح اعلام شده است.

وي افزود: بهره مندي از ويزيت رايگان در مراجعه به پزشک متخصص در مواردي که به تشخيص پزشک امين معرفي شده باشند ،همچنين برخورداري از خدمات رايگان دارويي در قالب بسته دارويي تجويز شده توسط پزشکان امين از مزيت هاي مهم طرح نظام نوين ارائه خدمات درماني است.

مدير عامل سازمان تامين اجتماعي کشور در ادامه درباره بهره مندي از مزاياي کاهش ۵۰درصدي هزينه خدمات بستري (سهم بيمه شده) در بيمارستان هاي طرف قرارداد دولتي و دانشگاهي براي بيمه شدگان معرفي شده از طريق پزشک امين سخن گفت و افزود: کاهش ۳۰درصدي هزينه خدمات آزمايشگاهي و تصويربرداري (سهم بيمه شده) در مراکز طرف قرارداد دولتي و دانشگاهي براي بيمه شدگان معرفي شده از طريق پزشک امين از مزاياي ديگر طرح پزشک امين است.

وي اجراي طرح پزشک امين را تحولي اساسي و مهم در نظام درمان اين سازمان عنوان کرد و افزود: تاکنون از ۷۸۰پزشک عمومي در گيلان تعداد ۵۵۰پزشک آمادگي خود را براي همراهي با طرح پزشک امين اعلام کرده اند.

آزمايشي در گيلان

مدير درمان تامين اجتماعي استان گيلان هم با اشاره به نحوه ثبت نام بيمه شدگان در طرح نظام نوين ارائه خدمات درماني گفت: بيمه شدگان براي ورود به طرح نظام نوين ارائه خدمات درماني بايد داراي حداقل ۳ماه استحقاق درمان باشند.

محمدحسين شهدي درباره اجراي اين طرح دراستان گيلان افزود: در اين صورت افراد مي توانند پزشک امين مورد نظر خود را انتخاب و به سامانه برنامه نظام نوين ارائه خدمات نوين درماني يا به مطب پزشک امين مورد نظر خود مراجعه و با کمک وي در سايت اينترنتي اعلام شده ثبت نام کنند.

وي افزود: در اولين مراجعه، پزشک امين پس از انجام معاينه و ساير اقدامات اوليه و تشکيل پرونده سلامت الکترونيک، روي جلد و پشت تمامي صفحات دفترچه بيمه شده را ممهور به مهر خود و پزشک جانشين مي کند.

طرح پزشک امين به اين معناست که تمام اعضاي خانواده ، يک پزشک داشته باشند که در مدت شبانه روز اگر مشکلي به وجود آمد در صورت نياز به آن پزشک در دسترس باشد.

معاون درمان سازمان تامين اجتماعي با بيان اين مطلب معتقد است که سازمان تامين اجتماعي متولي بيمه شدگان خود است به همين دليل وظيفه دارد در قبال دريافت حق بيمه خدمات درماني ارائه کند.

هدايت ا... اديب نيا درباره مغايرت اين طرح با طرح پزشک خانواده به فارس گفت: اين طرح زيرساختي براي وزارت بهداشت است تا طرح پزشک خانواده بهتر اجرايي شود و هيچ گونه مغايرتي با قانون و اسناد بالادستي ندارد همچنين موجب از بين رفتن سردرگمي بيماران مي شود.

کوتاه و ميان مدت

اگر يک طرح بخواهد به صورت استراتژيک پياده شود بايد در آن طرح تعهدات سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي به روشني مشخص باشد و نظام آموزشي متناسب و منابع مالي آن به درستي تعريف شود.

با اين نگاه طرح پزشک خانواده در کشور به عنوان يک طرح راهبردي مثل ساير کشورهاي پيشرفته ديده شده است و با وجود اين که به عنوان يک طرح زيربنايي است ولي هنوز در مرحله اجرا با فراز و فرودهايي روبه روست.

دکتر «قاضي زاده» عضو کميسيون بهداشت و درمان مجلس با بيان اين مطلب مي گويد: تا رسيدن به مرحله اجراي طرح استراتژيک پزشک خانواده در سراسر کشور، هر نوع اقداماتي که در کوتاه مدت و ميان مدت در حوزه ارائه خدمات پزشکي صورت بگيرد خوب است.

به عنوان مثال کميته امداد با همين نگرش طرح مشابه پزشک امين را سال ها در دستور کار داشت و با پزشکاني که مطب دارند قراردادي به صورت کوتاه مدت تنظيم مي شد تا از اين طريق به بيماران تحت پوشش کميته امداد خدمات مناسب تري ارائه شود يا در بنياد جانبازان خراسان چند سال قبل براي ارائه خدمات مناسب به جانبازان با پزشکان قراردادي بسته مي شد.

وي مي افزايد: طرح پزشک امين سازمان تامين اجتماعي هم تا رسيدن به طرح پزشک خانواده براي دسترسي اعضاي تحت پوشش سازمان به خدمات عادلانه پزشکي لازم است. به گفته وي در واقع در شرايط کنوني ، تراز سازمان تامين اجتماعي منفي است و خدمات درماني سازمان تامين اجتماعي ممکن است در سراسر کشور به شکل يکسان ارائه نشود.

به عنوان مثال ممکن است افراد تحت پوشش اين سازمان در تهران و کلان شهرها نسبت به افرادي که در مناطق محروم و دوردست قرار دارند به صورت يکسان خدمات درماني دريافت نکنند. اما از طريق طرح پزشک امين شرايط ارائه خدمات پزشکي يکسان براي آن ها فراهم مي شود. نکته ديگر اين که از هدررفت منابع هم جلوگيري مي شود و افرادي که تحت پوشش اين طرح قرار دارند مي دانند بعد از مرحله اوليه کار بايد به کجا مراجعه کنند تا به نتيجه مطلوب برسند.

بنابراين طرح هايي از اين قبيل در کوتاه مدت و ميان مدت خوب است و لازم به نظر مي رسد. اما بايد قبول کرد که طرح پزشک خانواده يک طرح ملي و استراتژيک است و با اجرايي و عملياتي شدن اين طرح، همه صندوق هاي بيمه اي در يکديگر ادغام مي شود و سياست  کلان دولت هم اين است که در قالب طرح پزشک خانواده، شرايط ارائه خدمات يکسان را براي همه مردم در سراسر کشور فراهم کنند.

طرح پزشک امين در سازمان تامين اجتماعي مشابه طرح چند سال قبل پزشک معتمد کميته امداد است، کميته امداد هم در مسير ارائه خدمات مناسب به افراد تحت پوشش خود تلاش مي کرد تا از اين طريق عمل کند و حال سازمان تامين اجتماعي هم براي افراد تحت پوشش خود که در کشور جمعيت قابل توجهي را دارد تلاش مي کند تا از طريق پزشک امين کار درمان آن ها را در سراسر کشور به شکل مطلوب تري انجام دهد.

دکتر خالقي عضو ديگر کميسيون بهداشت و درمان مجلس با اين نگاه به طرح پزشک امين سازمان تامين اجتماعي مي گويد: سازمان تامين اجتماعي با اين طرح مي خواهد در برابر افراد تحت پوشش خود احساس مسئوليت بيشتري داشته باشد و در واقع مي خواهد شرايط بهره مندي يکساني را براي همه بيمه شدگان در سراسر کشور به وجود آورد.

به گفته او سازمان تامين اجتماعي در مقابل حق بيمه اي که از افراد تحت پوشش خود مي گيرد مي خواهد با طرح پزشک امين خدمات درماني بهتري را هم ارائه کند.

وي مي افزايد: اگر از اين منظر به موضوع نگاه کنيم نبايد طرح پزشک امين را موازي با طرح پزشک خانواده وزارت بهداشت ديد. اما از سوي ديگر نبايد فراموش کرد که نظام سلامت بهداشت و درمان کشور بر عهده وزارت بهداشت است و اين متولي هم مي خواهد از طريق پزشک خانواده، نگاه واحدي را براي خدمات رساني به همه مردم در کشور حاکم کند.

در واقع طبق قانون مسئوليت اصلي کار خدمات رساني در حوزه پزشکي بر عهده وزارت بهداشت و درمان است. به همين دليل هرگونه اقدامي که قرار است به صورت راهبردي در حوزه بهداشت و درمان صورت گيرد بايد با سياست هاي کلان وزارت بهداشت و درمان هماهنگ شود و دولت و مجلس هم از اين وزارتخانه مسئوليت مي خواهد.

وي با اشاره به طرح پزشک خانواده توسط وزارت بهداشت و درمان مي گويد: بر اساس طرح پزشک خانواده برنامه ريزي شده است که هر ۲۵۰۰ تا ۳ هزار نفر تحت نظر يک پزشک قرار بگيرند و از اين طريق براي آن ها پرونده تشکيل شود. اين طرح هم سال هاست که در کشورهاي پيشرفته جواب داده است و در برنامه هاي توسعه هم دولت نگاه ويژه اي به طرح پزشک خانواده دارد و هر وزيري هم که مي خواهد مسئوليت وزارت بهداشت را بر عهده بگيرد در برنامه هاي خود روي طرح پزشک خانواده تاکيد دارد.

اين واقعيت ها نشان مي دهد که طرح پزشک خانواده در راستاي انجام رسالت وزارت بهداشت و درمان مهم ديده شده است و هر دولتي بر اجرايي شدن آن اصرار دارد. بنابراين طرح پزشک امين سازمان تامين اجتماعي در کوتاه مدت و ميان مدت خوب است اما همه اين اقدامات بايد در نهايت بر اساس سياست هاي کلان بهداشتي و درماني ديده شود.

موازي کاري نه!

وزارت بهداشت و درمان با اجراي طرح پزشک امين سازمان تامين اجتماعي موافق نيست.

معاون درمان وزارت بهداشت در اين باره گفت: اين طرح موازي کاري با طرح پزشک خانواده است و قرار بود با آن ادغام شود.

دکتر امامي رضوي به مهر افزود: مسئولان وزارت بهداشت با اجراي طرح پزشک امين بدون هماهنگي با اين وزارتخانه مخالف هستند چرا که اين طرح موازي کاري با طرح پزشک خانواده است هر طرحي نظير پزشک امين بايد با هماهنگي مسئولان وزارت بهداشت و هم راستا با برنامه پزشک خانواده انجام شود ولي متاسفانه تاکنون هماهنگي لازم توسط سازمان تامين اجتماعي با وزارت صورت نگرفته است.

دکتر محسن پور قائم مقام وزير بهداشت در امور مجلس با بيان اين مطلب که اجراي طرح پزشک امين باعث اختلال در سيستم درماني کشور شده است، گفت: در شرايطي که ما به دليل کمبود اعتبار براي جذب پزشکان عمومي در مناطق محروم مثل خوزستان، سيستان و بلوچستان و چهار محال و بختياري دچار مشکل هستيم و پزشکان متعهد در قالب پزشک خانواده با حداقل دستمزد در مناطق محروم به مردم خدمت رساني مي کنند، طرح پزشک امين در مرکز يکي از استان هاي غيرمحروم اجرا مي شود که اين اقدام باعث ايجاد اختلال در نظم ارائه خدمات درماني در اين حوزه شده است.

از سوي ديگر در قانون برنامه پنجم توسعه بر نقش وزارت بهداشت به عنوان عامل اصلي در سياست گذاري و ابعاد حاکميتي حوزه سلامت تصريح شده است. بر اين اساس در قانون توسعه پنجم، طراحي نظام درماني کشور و طراحي سامانه جامع خدمات همگاني سلامت با اولويت نظام ارجاع و پزشک خانواده جزو وظايف وزارت بهداشت برشمرده شده تا نقش حاکميتي وزارت بهداشت در ابعاد سياست گذاري سلامت عملياتي شود.

قائم مقام سازمان نظام پزشکي با بيان اين مطلب به ايسنا گفت:ماهيت طرح پزشک امين سازمان تأمين اجتماعي که ظاهرا بر اساس برخي از سياست گذاري هاي درون حوزه تأمين اجتماعي صورت پذيرفته بر مبناي ارائه خدمات مطلوب تر به بيمه شدگان تأمين اجتماعي است. اما از آن جا که امکان تفکيک واقعي آن در صحنه ارائه خدمات بهداشتي- درماني کشور بسيار مشکل خواهد بود، عملا منجر به بروز بداخلاقي در ساير ساختارهاي متداول ارائه خدمات فعلي خواهد شد.

دکتر زالي افزود: حتي اگر خدشه به طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع مورد نظر طراحان اصلي طرح پزشک امين نباشد. اما از آن جا که مباحثي مانند مباني نظري، قطع ارتباط مالي ميان پزشک و بيمار، افزايش قدرت انتخاب بيمه شدگان، افزايش کيفيت ارائه خدمات و هدفمندسازي نظام بهره وري در خدمات درماني مورد نظر طراحان اين طرح در تأمين اجتماعي بوده است اين آسيب بالقوه جهت اختلال در طرح ملي پزشک خانواده و نظام ارجاع وجود خواهد داشت.

بر اين اساس به نظر مي رسد طرح پزشک امين از نظر ماهيت حتي اگر قالب مشابه پزشک خانواده را نيز به خود نگيرد به دليل برخي وجوه اشتراکي، مشابهات و هم پوشاني با طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع به نوعي امکان بروز موازي کاري در فرآيندهاي فعلي حوزه سلامت را فراهم خواهد کرد.

به هر حال پزشک خانواده، پزشک امين و ساير طرح هاي مشابه يک هدف و آن هم ارائه خدمات پزشکي و درماني مطلوب را به مردم دنبال مي کنند و شايد از طريق کارهاي رقابتي بتوان خدمات بهتري را به مردم ارائه کرد لذا ادغام کردن و سامان دهي اين قبيل طرح ها مي تواند به نفع آحاد جامعه و تقويت نظام سلامت باشد.

منبع: خراسان