هر آنچه باید در مورد تنگه هرمز بدانید

طی روزهای گذشته اخبار بسیاری در مورد تنگه هرمز منتشر شدهاست. از اقدامات نیروی دریایی ایران برای حفاظت از تنگه تا هشدارهای امریکاییها برای برخورد با بسته شدن تنگه ، همگی داستانهای جدیدی را برای آب راه تاریخی ایران به وجود آورده است.

ماجرای بسته شدن تنگه هرمز حتی به صفحه رسانه​های اینترنتی نیزکشیده شده​است. مخاطبان رسانه​های اینترنتی طی روزهای گذشته با مجادله با یکدیگر در مورد عواقب بسته شدن تنگه هرمز پرداخته​اند. به نظر می​رسد که ماجرای تنگه هرمز همزمان با فعالان دریایی، توجه مردم را نیز به خود جلب کرده باشد. از مسولان نظامی گرفته تا کاربران اینترنتی سعی کرده​اند دیدگاه​های خود در مورد تنگه هرمز را بیان کنند. کشورهای دیگر نیز طی روزهای گذشته به صورت رسمی در مورد ماجرای​های پیرامون تنگه هرمز موضع​گیری کرده​اند. آنان از نظر اقتصادی به شدت نگران بسته شدن تنگه هستند

تنگه هرمز کجاست؟

تنگهٔ هرمز آبراهی است که دریای عمان را به خلیج فارس می‌پیوندد. این گذرگاه یکی از راهبردی‌ترین مسیرهای بین‌المللی کشتیرانی در جهان به شمار می‌آید.

نام هرمز بنا بر منابع تاریخی در قدیم «هورموغ» بوده که در گویش بومی لارستانی به معنای نخل است. و همچنین در گویش بندری موغ به معنای نخل است. از سویی این واژه می‌تواند از ترکیب هور+موغ (موغستان) به معنی آبراهه موغستان (ایالت قدیم جنوب ایران یا میناب کنونی) ساخته شده باشد.

طول این آبراه ۱۵۸ کیلومتر، عرض بین ۵۶ تا ۱۸۰ کیلومتر است. ژرفای تنگه هرمز به دلیل شیب تند کف آن از قسمت شمال به جنوب متغیر است، به طوری که نزدیکی جزیره لارک، در حدود ۳۶ متر و در ساحل جنوبی و در نزدیکی شبه جزیره مسندم ۱۸۰ متر است. قوس آن رو به شمال و به‌طرف درون فلات ایران قرار دارد و در نتیجه بیشترین خط ساحلی آن در راستای کرانه‌های ایران قرار گرفته‌است.

تنگه هرمز دومین تنگه بین‌المللی پرتردد دنیاست. هر روز حدود ۱۶٫۵ تا ۱۷ میلیون بشکه نفت خام که معادل ۴۰ درصد کل نفت حمل شده توسط نفت‌کش‌ها و نزدیک به ۲۵ درصد کل عرضه جهانی نفت است از این آبراه عبور می‌کند. حدود ۶۸ درصد ذخایر شناخته‌شده نفت و گاز دنیا در خلیج فارس قرار دارد و امنیت تنگه هرمز نقش کلیدی در تأمین بی‌وقفه انرژی دنیا دارد. بیشتر این نفت به بازارهای آسیا، ایالات متحده و اروپای غربی می‌رود و ۷۵ درصد نفت خام ژاپن از این مسیر وارد می‌شود. بیشتر صادرات نفت خام در مسیرهای بسیار طولانی از طریق نفت‌کش‌های بسیار بزرگ انجام می‌شود که توانایی حمل بیش از دو میلیون بشکه در هر سفر دارند.

این آبراه کلیدی خلیج فارس را که کشورهای نفت خیز مانند بحرین ، کویت ، قطر ، عربستان سعودی و امارات عربی متحده در حاشیه آن قرار دارند به دریای عمان وصل می کند .

تنگه هرمز آبراهی باریک است که حدود 50 کیلومتر عرض و حداکثر 60 متر عمق دارد . این دالان با جزایری متروک و کم سکنه مانند جزایر هرمز ، قشم و هنگام مشخص شده است.

تنها شبه جزیره موسندام عمان در تنگه هرمز به طرف ایران پیشروی کرده است و توسط یک خشکی متعلق به امارات عربی متحده از دیگر نقاط عمان جدا می شود .

سه جزیره استراتژیک تنب بزرگ ،‌ تنب کوچک و ابوموسی پست های دیده بانی بر همه کشورهای خلیج فارس یعنی امارات عربی متحده ، قطر ، بحرین ، عربستان سعودی ، کویت ، عراق و ایران به شمار می روند .

اظهار نظرها به سمت گفتمان می​رود

معاون فرهنگی ستاد کل نیروهای مسلح درآخرین اظهار نظرهای صورت گرفته در مورد تنگه هرمز اعلام کرده گفتمان بسته شدن تنگه هرمز مربوط به گذشته​است. معاون فرهنگی و تبلیغات دفاعی ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران گفت: گفتمان انسداد تنگه هرمز مربوط به پنج سال گذشته بوده و گفتمان امروز جمهوری اسلامی ایران دارای حیطه ها و لایه های جدیدی است که هنوز زمان طرح آن فرا نرسیده است.

سردار سرتیپ پاسدار سید 'مسعود جزایری' با اشاره به تلاش آمریکا برای تحریم صدور نفت ایران اظهار داشت: قبلاً این تصور غلط شکل گرفته بود که دستگاههای اطلاعاتی آمریکایی و اروپایی دارای توانمندی های فوق العاده ای در کسب و تحلیل اخبار و گزارش ها و رویدادها هستند، اما اینک به صراحت باید از ناکامی های قابل تکرار این سرویس ها سخن به میان آورد.

سردار جزایری تصریح کرد: در موضوع نفت ، سایر کشورها منافعشان را با آمریکا گره نمی زنند زیرا از خسارات زیاد و عواقب آن اطلاع دارند.

در آخرین روزهای هفته گذشته مسولان نظامی امریکایی اعلام کرده​بودند مانع از اقدام بازدارنده ایران در تنگه هرمز خواهند شد. چنین اظهار نظری با واکنش ایران مواجه شد. فرمانده نیروی دریایی ارتش نیز در اظهار نظری جداگانه اعلام کرد بستن تنگه هرمز برای ایران اجرایی و امکان پذیر است. همزمان گروهی دیگر از فرماندهان نظامی و دریایی ایران نیزاین موضوع را تایید کردند. 

همزمان شدت واکنش​های ایران همزمان با اجرایی مانور دریایی ولایت سبب شد تا نیروهای امریکایی مواضع گذشته خود را تعدیل کنند.

محمد رضا رحیمی معاون اول رئیس جمهور ایران هشدار داده اگر تحریم هایی علیه بخش نفت ایران اعمال شود ، ایران حتی اجازه نخواهد داد یک قطره نفت از تنگه هرمز عبور کند. انتشار چنین خبری با موضع گیری کشورهای دیگر جهان و حتی چینی​ها همراه شد. چین به صورت رسمی اعلام کرد از گفتمان بسته شدن تنگه هرمز استقبال نخواهد کرد. همچنین وزیر نفت ایران اعلام کرده در صورت تحریم ایران و بسته شدن تنگه هرمز قیمت نفت تا مرز 200 دلار افزایش می​یابد. انتشار این خبر نگرانی​های بسیاری را میان محافل اقتصادی غربی رقم زده است.

منبع: سامانه خبری سازمان بنادر و دریانوردی