جراحی دوم اقتصاد ایران، پشت درهای بسته

این روزها در حالی سخن از اجرای فاز دوم قانون هدفمند کردن یارانه‌ها به گوش می‌رسد که علاوه بر سئوالات و ایراداتی که در نحوه اجرای فاز اول این قانون وجود دارد، اجرای مرحله دوم این قانون برای کارشناسان اقتصادی، مردم و حتی نمایندگان مردم در مجلس کاملا مبهم است.

به گزارش گروه خانه ملت، ۲۸ آذرماه ۱۳۸۹ زمانی بود که رئیس جمهور با حضور در یکی از برنامه‌های تلویزیونی، جراحی اول اقتصاد ایران را که پیش از آن در دولت‌های سازندگی و اصلاحات سخن از آن جراحی به میان می‌آمد را کلید زد که در ابتدای اجرای این قانون بسیاری شهامت دولت احمدی‌نژاد را در اجرای آن ستودند.

هرچه از زمان اجرای قانون هدفمند کردن یارانه‌ها گذشت، نگرانی‌ها درباره نحوه اجرای این قانون افزایش یافت. اوج این نگرانیها زمانی بود که سهم ۳۰ درصدی تولید در سه ماهه اول سال ۸۹  پرداخت نشد و نمایندگان ملت در بودجه سنواتی سال ۹۰ دولت را ملزم کردند که با پرداخت ۲۰ درصد از درآمد اجرای هدفمند کردن یارانه‌ها چرخ تولید بیش از این لنگ نزند اما عدم پرداخت مجدد سهم  تولید نشان داد که تا کنون نه قانون هدفمندی اجرا شده و نه قانون بودجه سال ۹۰.

سید حسیین هاشمی رئیس کمیسیون صنایع و معادن مجلس و عباس رجایی رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس در ارزیابی اجرای قانون هدفمند کردن یارنه‌ها، بزرگ‌ترین نقطه ضعف این قانون را نحوه پرداخت یارانه‌ها برشمردند و پرداخت نکردن سهم تولید از اجرای این قانون را ضربه‌ای بزرگ به تولید خواندند.

پرداخت نقدی یارانه به مردم مسئله دیگری است که اجرای نادرست آن در این قانون به چشم می‌خورد، در بند هفت قانون هدفمند کردن یارانه‌ها آمده است یارانه‌ها باید درقالب پرداخت نقدی وغیرنقدی با لحاظ میزان درآمد خانوارها، به سرپرست خانوارها پرداخت شود؛ همان دهک‌بندی که تنها مردم فرمی پرکردند و مرکز آمار این فرم‌ها در بایگانی خود ذخیره کرد و تا امروز که نیز حرفی از آن در اجرای قانون هدفمند کردن یارانه‌ها به میان نیامده است و صد البته که ایرانیان چه از نوع خارج نشین و چه کمیته امدادی همه به یک میزان، یارانه می‌گیرند.

 این در حالی است که سخنگوی کمیسیون ویژه طرح تحول اقتصادی مجلس می‌گوید پرداخت یارانه یکسان به تمام اقشار جامعه در قانون هدفمند کردن یارانه‌ها نبوده است. همچنین احمد مهدوی ابهری نیز بزرگترین ضعف قانون را اختصاص تمام درآمدهای حاصل از آزادسازی قیمت‌ها به خانوارها برشمرد.

حال که سالگرد اجرای فاز اول قانون هدفمند کردن یارانه‌ها را پشت سر گذاشتیم حرف و حدیث‌هایی از اجرای فاز دوم اقتصادی به گوش می‌رسد، البته این که آغاز جراحی اول اقتصاد ایران چه اثراتی داشت و این که آیا  کشور آماده فاز دوم اقتصادی است یا نه را باید از زبان مسئولان شنید که رئیس دولت می‌گوید همین امسال جراحی دوم را آغاز می‌کند و به دنبال آن وزیر نیرو سنارویوی افزایش نرخ برق و آب را در وزارت‌خانه‌اش آماده کرده و به دولت می‌فرستد.

از سوی دیگر نمایندگان ملت که معتقدند فاز اول قانون هدفمند کردن یارانه‌ها به درستی اجرا نشده است به دولت توصیه می‌کنند در اجرای فاز دوم، مجلس را در جریان ریز امور قرار دهد چرا که بی‌قانونی‌ها در فاز اول هدفمند کردنی یارانه‌ها، نمایندگان ملت را سخت نگران کرده است؛ همان بی‌قانونی‌هایی که گزارش آن را کمیسیون طرح تحول به قوه قضاییه ارجاع داد و باید منتظر اقدام قضایی آن ماند.

در این باره حمیدرضا کاتوزیان رئیس کمیسیون انرژی، گفت: زمانی می‌توان وارد فاز دوم قانون هدفمند کردن یارانه‌ها شد که فاز اول درست اجرا شود. همچنین سخنگوی کمیسیون ویژه طرح تحول اقتصادی در مجلس می‌گوید کمیسیون متبوعش از اجرای فاز دوم بی‌خبر است و دولت هیچ مشورتی با این کمیسیون تخصصی انجام نداده است. وی همچنین اضافه می‌کند دولت باید پیش از اجرای مرحله دوم هدفمند کردن یارانه‌ها به مجلس گزارشی دهد تا نمایندگان از نحوه اجرای آن با خبر شوند.

حسین سبحانی‌نیا عضو هیئت رئیسه مجلس نیز می‌گوید دولت هیچ مکاتبه و مذاکره‌ای با هیئت رئیسه مجلس درباره اجرای فاز دوم قانون هدفمند کردن یارانه‌ها نداشته است و هر اقدامی از سوی دولت بدون هماهنگی با مجلس است.

از سوی دیگر محمدرضا فرزین دبیر ستاد هدفمندی یارانه‌ها از عزم دولت برای شناسایی اقشار پردرآمد جامعه خبر داده و گفته است که خانوارهایی که یارانه تخصیصی به آن‌ها ۵ تا ۱۰ درآمد ماهیانه آن‌ها است نباید یارانه بگیرند و دولت برای قطع یارانه با این خانوارها در حال مذاکره است؛ این که نحوه مذاکره با این خانوارها چگونه بوده و آیا خانوارها از قطع یارانه مطلع خواهند شد یا نه ،خود سئوالی است که به آن پاسخی داده نشده است.

سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس هم در این باره می‌گوید سه میلیون خانوار باید از لیست یارانه بگیرها حذف شوند؛ اما این که این سه میلیون خانوار یا ۱۰ میلیون نفری که فرزین از آن سخن می‌گوید چگونه شناسایی خواهند شد را ستاد هدفمندی یارانه‌ها باید پاسخگو باشد.

اما پیش از این رئیس جمهور در گفت‌وگوهای تلویزیونی اعلام کرده بود که با اجرای مرحله دوم هدفمند کردن یارانه‌ها، یارانه تخصیصی به مردم تا دو برابر افزایش پیدا می‌کند اما این روزها مسئولی از دولت تمایلی به سخن گفتن درباره افزایش یارانه‌ها را ندارد و محمدرضا میرتاجدینی معاون پارلمانی رئیس جمهوری درباره افزایش یارانه‌های نقدی همزمان با اجرای مرحله دوم هدفمند کردن یارانه‌ها، گفت: قرار نبود چنین اتفاقی رخ دهد.

رضا عبداللهی رئیس کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس می‌گوید اگر بخواهد فاز دوم اجرا شود  یارانه‌ها هم باید با قیمت حامل‌های انرژی افزایش یابد.

برخی دیگر از نمایندگان ملت عقیده دارند که اجرای مرحله دوم هدفمند کردن یارانه‌ها نباید عجولانه صورت گیرد؛ اسدالله بادامچیان در این باره می‌گوید اجرای فاز دوم هدفمند کردن یارانه‌ها نیاز به اتاق فکر دارد.

اما جعفر قادری عضو کمیسیون برنامه،‌ بودجه و محاسبات مجلس اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها در سال جاری را غیرقانونی دانست و این با تأیید اخیر وزیر امور اقتصادی و دارایی و سخنگوی اقتصادی دولت  همراه شد که گفته است مجوز اجرای فاز دوم هدفمند کردن یارانه‌ها را در بودجه ۹۱ از نمایندگان ملت اخذ می‌کنیم.

شاید این سخن سیدشمس‌الدین حسینی بیانگر این است که او هم از جریان فاز دومی که  رئیس جمهور از آن سخن می‌گوید بی‌خبر است چرا که  احمدی نژاد اعلام کرد که دولتش تلاش می‌کند فاز دوم قانون هدفمند کردن یارانه‌ها را همین امسال اجرایی کند.

این که سهمیه‌بندی بنزین یا یارانه پردرآمدها حذف می‌شود و یا این که یارانه کم درآمدها دو برابر می‌شود، در مردم نگرانی‌هایی به‌وجود آورده است که تنها افراد داخل اتاق جراحی اقتصاد از آن با خبرند که کسی نمی‌داند آن‌ها چه کسانی هستند و تا امروز خبری از حال و روز آینده اقتصاد ایران از این اتاق در بسته به بیرون درز نکرده است.